266. Rożałowski Włodzimierz

Bardzo proszę:
Jest to dział encyklopedyczny - więc NIE PROWADZIMY TU ROZMOW, NIE SZUKAMY PRZODKOW, INFORMACJI, KONTAKTOW - tu gromadzimy informacje, piszemy encyklopedycznie, ogólnie, bezosobowo. Każdy kto będzie zainteresowany umieszczoną przez Ciebie notą, sam widzi że interesujesz się rodziną, osobą, na pewno więc dopisze jeśli coś wie, lub się skontaktuje z Tobą. Jeśli chcesz poinformować że "szukasz..." napisz to w dziale ogłoszeń!

Jak pisać tutaj? - reguły, porady

Rożałowski Włodzimierz

Postprzez Witek » 12.02.2008

Rożałowski Włodzimierz (1838-1876), powstaniec 1863 r., komunard. Ur. 1 X w Kijowie lub Żytomierzu.

Włodzimierz Rożałowski był oficerem wojsk rosyjskich. Uczestniczył w powstaniu styczniowym w woj. krakowskim i sandomierskim. Wystosował raport do władz powstańczych w Krakowie (5 lub VII 1863) o nieudanej potyczce oddziału uformowanego w Olszy pod Krakowem. 22 VIII otrzymał nominację na porucznika. Przeszedł granicę austriacką, został aresztowany i osadzony w więzieniu w Krakowie. Zwolniony po trzech latach, emigrował do Paryża. Na emigracji podawał się za majora. Pracował jako konduktor omnibusów oraz kasjer.

Zapewne w maju 1869 stał się aktywnym działaczem Zjednoczenia Emigracji Polskiej. Został dokooptowany do Komitetu Zjednoczenia wraz z Antonim Medekszą, Józefem Tokarzewiczem i Aleksandrem Frankowskim. Ten zespół świadczył o dalszej radykalizacji Zjednoczenia. Na manifeście tej organizacji z 22 I 1870, poddanym przez głosowanie członkom organizacji, nazwiska Rożałowskiego nie ma. W czerwcu 1870 ukazał się prospekt, a 15 VII pierwszy i zarazem ostatni nr czasopisma „Zmowa. Kupos Susitarimas-Hromadźki Zhovor”. Pismo redagowali w Paryżu: Tokarzewiecz, Medeksza i Rożałowski, a ukazało się w Zurychu. Tekst był polski, ale miały wychodzić też 3 dodatki popularne w języku polskim ruskim i litewskim „Przez lud”. Wyszedł tylko jeden w języku ruskim, pt. „Z ruk w ruki”. Założeniem pisma miało być rozpatrywanie bieżących zagadnień z punktu widzenia ‘przyszłej socjalnej rewolucji na ziemiach polsko-litewsko-ruskich’, a głównym hasłem praca dla ludu – przez lud. W programie „Zmowy” odszukać można wpływ Aleksandra Hercena z jego niewiarą w Zachód, a potrzebą oparcia się na rodzinnym charakterze, obyczaju i tradycji ludowej. Rożałowski, sam rzekomo uważający się za Rusina, w artykule pt. „Krajowcom” wskazywał na zadania przyszłej rewolucji w kraju oraz wypowiedział myśl, iż Polska musi się odbudować nie jako organizm państwowy centralistyczny w granicach z r. 1772, lecz jako federacja trzech niepodległych narodów: Polski, Litwy i Rusi. Nie wiadomo, czy miał kontakty z Międzynarodówką przed okresem Komuny Paryskiej. Korespondował z Walerym Wróblewskim oraz emigrantami zbliżonymi do I Międzynarodówki. W r. 1868 został powołany przez sąd honorowy Tow. Wojskowych Polskich do zeznań w sprawie ppłk. Karola Krysińskiego, oskarżonego o szpiegostwo. W swoich programach publicystycznych R. odwoływał się do socjalizmu, mając wraz z Tokarzewiczem na myśli socjalizm ludowego władztwa. R. myślał też o federacji słowiańskiej z Rosją.

Po wybuchu wojny francusko-pruskiej w r. 1870 Komitet Zjednoczonej Demokracji Polskiej wydał 19 VII odezwę (na której podpisany był R.) do emigrantów, aby czekali na decyzję Komitetu w sprawie angażowania się w wojnę. Z inicjatywy R-ego oraz Tokarzewicza i Laskowskiego zwołano na 24 VII zebranie emigrantów w celu podjęcia decyzji o dalszym działaniu. Wyłoniono Komisję Tymczasową. W tym czasie nastąpiła fuzja Zjednoczenia Demokracji Polskiej z Tow. Demokratycznym (opuszczonym przez Ludwika Mierosławskiego). Ta wspólna organizacja nawiązała współpracę z Komisją Tymczasową dopiero pod naciskiem wydarzeń wojennych. Rożałowski wziął ostatecznie udział w wojnie francusko-pruskiej. Zaciągnął się do piechoty Sekwany. Przeszedł następnie do lekkiego pułku z Havru, gdzie został oddany do dyspozycji gen. brygady, służył łącznie ok. 3 miesięcy, m. in. w okolicy Harfleur.

W czasie Komuny Paryskiej R. był związany w swojej dzielnicy z 221 batalionem gwardii narodowej, wybrano go na jego dowódcę. Dn. 20 IV zdecydował się przyjąć propozycję adiutantury u gen. Jarosława Dąbrowskiego w randze kapitana. Od tego momentu stał się uczestnikiem walk po stronie rewolucji jako dowódca szwadronu, członek sztabu I armii (tj. prawego skrzydła frontu) dowodzonej przez Dąbrowskiego. Pozostawał w najbliższym otoczeniu generała zarówno w siedzibie sztabu w zamku La Muette, jak na froncie, spełniał polecenia, sam pisał rozkazy, był pomocnikiem i powiernikiem Dąbrowskiego do dn. 22 V Rożałowski znajdował się zapewne w otoczeniu generała, gdy starał się on bezskutecznie przekroczyć linię wojsk pruskich.

Po upadku Komuny wyjechał do Londynu. Tam wraz z grupą polskich emigrantów-komunardów współpracował z Międzynarodówką Robotniczą. Uczestniczył na prawach gościa w obradach jej Rady Generalnej dn. 4 VII 1871. Był też w korespondencyjnym kontakcie z K. Marksem, m. in. w kwestii komitetu do spraw uchodźców francuskich. Współprca Rożałowskiego z Międzynarodówką była z niewiadomych względów krytycznie oceniana przez P. Ławrowa. Po r. 1871 zabiegał o zasiłek w tzw. Delegacji Galicyjskiej dla rozdziału funduszów zaboru austriackiego i pruskiego na wsparcie emigracji. Następnie przeniósł się do Niemiec. Osiadł w Rödelsheim koło Frankfurtu nad Menem pod nazwiskiem Grece. Miał kontakty z miejscowymi socjalistami, m. in. pisał do pisma socjaldemokracji „Volksstaat”, gdzie drukował w odcinkach swoje wspomnienia o J. Dąbrowskim jako dowódcy Komuny, poprzedzone jego krótkim życiorysem. Nie dokończone wspomnienia ukazały się pt. „Leben und Thaten des Generals Jaroslas Dombrowski. Nach den Auszeichnungen seines Adiutanten” (Leipzig 1976), a w języku polskim w r. 1978 we Lwowie przetłumaczone przez proletariatczyka Kazimierza Pławińskiego pt. „Żywot jenerała Jarosława Dombroskiego” (ponownie ukazały się w zbiorze „Pamiętniki o Komunie Paryskiej”, wyd. 1971, a wcześniej – ze skrótami – pt. „Wspomnienia o generale Jarosławie Dąbrowskim”, wyd. 1951 – w oprac. W. Bortnowskiego). Relacja o Dąbrowskim urywa się na 21 V 1871, gdyż R. w czasie jej pisania zmarł 3 VI 1876 w Rödelsheim i tam został pochowany. Miejscowi działacze uczcili Włodzimierza jako „żołnierza ludzkości”. Rożałowski był żonaty, żona pochodziła z Lotaryngii, miała syna.

Polski słownik biograficzny; Encyklopedia PWN; Kormanowa, Mater. do bibliogr. 1866-1918; Lewak-Więckowska, Zbiory B. Rap. Katalog; Rożałowski Włodzimierz, Żywot jenerała Jarosława Dombrowskiego, Lwów, 1878; Informacje Witolda Rożałowskiego oraz materiały w jego posiadaniu.
Witek
Zainteresowany
Zainteresowany

Powrót do R____