29154. Morozewicz Józef Marian

Bardzo proszę:
Jest to dział encyklopedyczny - więc NIE PROWADZIMY TU ROZMOW, NIE SZUKAMY PRZODKOW, INFORMACJI, KONTAKTOW - tu gromadzimy informacje, piszemy encyklopedycznie, ogólnie, bezosobowo. Każdy kto będzie zainteresowany umieszczoną przez Ciebie notą, sam widzi że interesujesz się rodziną, osobą, na pewno więc dopisze jeśli coś wie, lub się skontaktuje z Tobą. Jeśli chcesz poinformować że "szukasz..." napisz to w dziale ogłoszeń!

Jak pisać tutaj? - reguły, porady

Morozewicz Józef Marian

Postprzez aniakwasny1954-1954 » 10.03.2016

Morozewicz Józef Marian (1865–1941) , mineralog i petrograf, profesor UJ, dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego. Ur. 27 III w Rzędzianach w ziemi łomżyńskiej, w rodzinie ziemiańskiej, był synem Augusta i Weroniki z Puchalskich. Wcześnie stracił rodziców. Do gimnazjum klasycznego uczęszczał w Łomży w l. 1874–84, po czym wstąpił na Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniw. Warsz. Początkowo studiował botanikę, a następnie mineralogię i petrografię u prof. A. Lagorio. Studia ukończył w r. 1889, uzyskując stopień kandydata nauk i złoty medal za rozprawę Opis mikroskopowo-petrograficzny niektórych skał wybuchowych wołyńskich i granitów tatrzańskich (W. 1889). W l. 1889–92 był stypendystą przy katedrze mineralogii Uniw. Warsz., a następnie do r. 1897 kustoszem Gabinetu Mineralogicznego tamże. W l. 1891–5 prowadził, korzystając z dogodnych warunków w hucie szkła na Targówku w Warszawie, studia syntetyczne nad tworzeniem się skał i minerałów w warunkach laboratoryjnych. Prace te przyniosły mu światowy rozgłos, gdyż otrzymał on po raz pierwszy doświadczalnie skały: bazalt nefelinowy, haüdynowy i melitowy, liparyt, a także minerały: korund, sylimanit, kordieryt, ensatyt, augit, haüdyn i sodalit. Jednym z nowych minerałów otrzymany w procesie syntezy nazwał lagoriolitem.
Jako delegat Uniw. Warsz. wyjechał M. w r. 1894 do Zurychu na Międzynarodowy Kongres Geologiczny, gdzie poznał wicedyrektora Komitetu Geologicznego w Petersburgu F. N. Czernyszewa. Został przez niego zaangażowany na członka geologicznej ekspedycji na Nową Ziemię, która odbyła się w r. 1895. Po powrocie do Warszawy został przez A. Apuchtina przeniesiony do Petersburga. Dzięki poparciu Czernyszewa został tamże geologiem Komitetu Geologicznego i na tym stanowisku pracował w l. 1897–1904. Z ramienia tej instytucji prowadził badania geologiczne wzdłuż linii kolejowej Ekaterynienburg–Czelabińsk oraz petrograficzne i mineralogiczne w Magnitnej Górze na Uralu, a także na tzw. płycie nadazowskiej. Na Uralu odkrył nowy typ skały, którą nazwał kasztynitem (uzyskał ją także w warunkach laboratoryjnych). Natomiast na płycie nadazowskiej wyróżnił inny typ skały zwany mariupolitem (odmiana sjenitów) oraz minerały fluorotaramit i taramit. Szerszy opis tych skał i minerałów zamieścił w pracy Mariupolit i jego krewniaki (W. 1929). W r. 1901 wyjeżdżał M. w celach naukowych do Niemiec i Austrii. W r. 1903 odbył wyprawę badawczą na Wyspy Komandorskie na Dalekim Wschodzie. Wyniki tej wyprawy zostały opublikowane m. in. w monografii Komandory – studium geograficzno-przyrodnicze (W. 1925). Zajmował się tam głównie genezą miedzi rodzimej, wykazując pokrewieństwo genetyczne jej złóż ze złożami amerykańskimi. Opisał ponadto nowy minerał – stelleryt. Wracając z Komandorów zatrzymał się na Sachalinie, przyczyniając się do uwolnienia z zesłania Bronisława Piłsudskiego. Za prace naukowe prowadzone w Rosji M. został w r. 1901 odznaczony Orderem Św. Anny 3 kl. i tytułem radcy stanu, a w r. n. Orderem Św. Stanisława II kl. W r. 1903 został członkiem Cesarskiego Rosyjskiego Tow. Mineralogicznego, w r. 1904 Wiedeńskiego Tow. Mineralogicznego.
Dn. 30 IX 1904 objął M. po złożeniu przysięgi kierownictwo Zakładu Mineralogicznego UJ. Dn. 1 X 1905 został profesorem zwycz. Na nowym stanowisku rozpoczął na większą skalę pracę dydaktyczną oraz organizacyjną. W r. 1905 odnowił gmach Collegium Maius (siedzibę Zakładu), a w r. 1910 nadbudował piętro (w ostatnich latach zniesione). W klatce schodowej Collegium wbudował także piec do prac nad syntezami minerałów i skał. M. rozwinął w Krakowie przede wszystkim ożywioną działalność pedagogiczną. Miał wielu wybitnych uczniów, którzy przyczynili się wydatnie do rozwoju petrografii i mineralogii w Polsce: Władysława Pawlicę, Stanisława Małkowskiego, Stefana Kreutza, Zygmunta Rozena, Edwarda Walerego Jaczewskiego, Czesława Kuźniara, Pawła Radziszewskiego. Prowadził także badania oparte na materiałach z wypraw badawczych (opisał nowy minerał zwany bekelitem), z terenów Kongresówki (opisał minerał zwany lublinit), okolic Krakowa (opis minerału zwanego haczetynem). Prowadził studia w Tatrach, czego wynikiem była rozprawa Granit tatrzański i problem jego użyteczności (Lw. 1914). W r. 1902 (13 V) został członkiem korespondentem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego AU, a w r. 1918 (17 V) członkiem czynnym PAU; był prezesem Krakowskiego Oddziału Polskiego Tow. Przyrodniczego im. Kopernika (1910) i członkiem Tow. Naukowego Warszawskiego (1917). UJ przyznał mu doktorat honorowy (1910). W l. 1913–21 M. był przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego Akademii Górniczej w Krakowie.
W okresie pierwszej wojny światowej M. przewodniczył Komitetowi Naukowemu z ramienia rządu austriackiego, którego zadaniem było otoczenie opieką zakładów przemysłowych (górniczych i hutniczych) i naukowych na terenach Kongresówki. Pod koniec wojny powierzono M-owi organizację Państwowego Instytutu Geologicznego z siedzibą w Warszawie. Czynności organizacyjne tamże skłoniły go do rezygnacji z dn. 1 XI 1919 z pracy na UJ. Po przeniesieniu się do Warszawy zrazu jako organizator Instytutu, a od 1 VI 1921 jako dyrektor, kierował instytucją do 31 I 1937. W l. 1930–3 był delegatem PAU na ośrodek naukowy warszawski, w l. 1931–9 był wicedyrektorem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego; otrzymał doktorat honorowy Politechniki Warszawskiej (1932). Na nowym stanowisku był mniej czynny naukowo. Opisał jednak nowe minerały: lubeckit, staszicyt, miedziankit, grodnolit i bardolit. Odbył także liczne podróże naukowe. Był m. in. w Belgii (1922), Finlandii (1924), Hiszpanii (1924), Afryce Południowej (1929), Związku Radzieckim (1932), Stanach Zjednoczonych (1933), Szwajcarii i Wielkiej Brytanii (1935). Był członkiem honorowym Tow. Muzeum Tatrzańskiego im. T. Chałubińskiego w Zakopanem (1922), członkiem dożywotnim Kasy im. Mianowskiego (1926), członkiem honorowym Rumuńskiej Akademii Nauk (1928), członkiem Belgijskiego Tow. Geologicznego (1932). W l. 1928–31 był członkiem Państwowej Rady Ochrony Przyrody, a jednocześnie przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego Ligi Ochrony Przyrody (1928). Przyczynił się do uznania Groty Kryształowej w kopalni w Wieliczce za rezerwat przyrody. Zorganizował pierwszą wystawę geologiczną Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem (1888).
M. publikował liczne artykuły popularnonaukowe, zwłaszcza w warszawskim „Wszechświecie”. Ponadto tłumaczył, bądź redagował wiele podręczników obcych wydawanych w języku polskim. Do nich należy m.in. przekład A. Geike podręcznika „Geografia fizyczna” (1896 i 1906), G. Tschermaka „Podręcznik mineralogii” (1900), G. Tschermaka i F. Beckego „Podręcznik mineralogii” (1931) – wspólnie z T. Wojną, M. Neumayra „Dzieje Ziemi” (1906 i 1912), M. Rosenbuscha „Zasady nauki o skałach” (1937). Uczestniczył także jako autor w wydaniu „Poradnika dla samouków”, zwłaszcza t. 5 pt. Petrografia i mineralogia (W. 1925). Z dn. 31 I 1937 został przeniesiony na emeryturę. W r. 1938 wydał w Warszawie autobiografię pt. Życie Polaka w zaborach i odzyskanej ojczyźnie (1865–1937). M. zmarł w Warszawie 12 VI 1941. Odznaczony był Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1924) i in.
M. ożeniony był z Walentyną z Kruszewskich, z którą miał córkę Zofię (28 X 1898 – 19 III 1963), zamężną Różycką.

za Polski Słownik Biograficzny
Pozdrawiam Ania Kwaśny
Avatar użytkownika
aniakwasny1954-1954
Aktywny Animator
Aktywny Animator
Lokalizacja: Katowice
Medale: 1
Wartościowy artykuł (1)

Powrót do M____