Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8968.
 
GRUPY HASEŁ

Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
INNE SŁOWNIKI GP+

Lokalizacje geogr.
Powstańcy 1863 - lista
Bitwy 1863-6
Światowy Szlak 1863
Oficjaliści prywatni
Właściciele ziemscy
Baza fotografii
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Zbiory nazwisk, listy
Opowiadania
Staropolskie przepisy kulinarne
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


a.
(ante) = przed. Skrót używany w zapisach biograficznych i genealogicznych.


  Hasło w leksykonie: a.

aa
Nazwa oznaczające rzekę, wodę - używana w rejonach estońskich, inflanckich, litewskich - od staroniem.: "aha" - woda. Nazwa ta dodawana jest oficjalną nazwą wielu strumieni, jednak w terminologii ludowej mają te rzeczki swoją nazwę - np. Buller-aa lub Leela-aa (ob. Letawa)


  Hasło w leksykonie: aa

ab intestato
(łac.) 1. Określenie używane w sytuacji pozostawania w stanie niemałżeńskim.

2. Bez testamentu (zmarły)


  Hasło w leksykonie: ab intestato

abamita
(łac.) siostra prapradziadka


  Hasło w leksykonie: abamita

abatas
(lit.) opat


  Hasło w leksykonie: abatas

abatmen
uszczerbienie, zaprysk - termin odnoszący się do herbów i heraldyki


  Hasło w leksykonie: abatmen

abava
(łac.) praprababka


  Hasło w leksykonie: abava

abavunculus
(łac.) brat praprababki


  Hasło w leksykonie: abavunculus

abavus
(łac.) prapradziad


  Hasło w leksykonie: abavus

Abba
wyraz aramejski- ojciec; po raz pierwszy w odniesieniu do Boga użyty przez Jezusa.


  Hasło w leksykonie: Abba

abbas
(łac.) opat


  Hasło w leksykonie: abbas

abcedrix
(łac.) nauczyciel


  Hasło w leksykonie: abcedrix

Abdanek


  Hasło w leksykonie: Abdanek

Abdaniec


  Hasło w leksykonie: Abdaniec

Abdank

W polu czerwonym srebrna łękawica.

Najstarszy wizerunek herbu pochodzi 1343 na pieczęci Dobiesława, sędziego kaliskiego. Wcześniejsze wystąpienia m.in. kasztelana kruszwickiego Lupusa z 1212r. mają inną formę. Nazwa Abdank może wywodzić się (wg legendy) od słowa "dziękuję" (Hab Dank) wypowiedzianego przez cesarza gdy protoplasta Skarbek wrzucił do jego skrzyń ze złotem swój pierścień. Prawdopodobna jednak wydaje sią też hipoteza o pochodzeniu od imienia Aud, Awdank, Audentius lub Awdacy

Rodziny należące do herbu: Abakanowicz, Abczyński, Abłamowicz, Abramowicz, Abzołtowski, Abżałtowski, Akajewicz, Ankiewicz, Ankwicz, Bałandowicz, Bańkowski, Bardziński, Bartoszewicz, Bączacki, Bądzyński, Bejnarowicz, Belgard, Beńkiewicz, Berikiewicz, Bernacki, Berykiewicz, Bestrzejowski, Beszewski, Beynarowicz, Bęszewski, Białobrzeski, Białopiotrowicz, Białoskórski, Bielecki, Bieliński, Biernacki, Bileński, Biszewski, Biszowski, Bleszczewski, Bliński, Błaszkowski, Błożejewski, Bogowicz, Bogucki, Bogusławski, Bohowicz, Boliński, Bondziński, Borek, Borowski, Borowy, Borzykowski, Borzymiński, Borzymski, Bowiczyński, Bram, Brzeziński, Brzozy, Bubel, Buczacki, Budziszewski, Bujnowski, Bułhakowski, Burdzinkiewicz, Buss, Bystrzejowski, Byszowski, Cekliński, Celiński, Chalecki, Choiński, Chojeński, Cholecki, Choryński, Chorzewski, Chorzowski, Chotyński,, Chromecki, Cielatycki, Cieliński, Cieśliński, Ciundziewicki, Ciundziewicz, Czachorowski, Czachorski, Czachórski, Czarkowski, Czarnowski, Czeladka, Czeladko, Czelaj, Czelatycki, Czelej, Czerkawski, Czernik, Czeszaw, Częstocki, Częstowski, Czyrski, Dąbrowski, Deliński, Dembiński, Dłoto, Doboszyński, Dobrzycki, Dokurn, Doliniański, Doliński, Domaradzki, Dowejpo, Dowgiało, Dowgiałło, Dowgiałowicz, Dowgiełłowicz, Dowgiłłowicz, Dowgwił, Dowgiłło, Dowgwiłowicz, Dowiat, Dowiatt, Dowsin, Dubiaha, Dubiaka, Dunikowski, Dupiński, Duszor, Duszota, Dworakowski, Dyrmont, Dżafarewicz, Ejdrygiewicz, Ejgird, Ejgirt, Eydygrowicz, Eydrygowicz, Faśkiewicz, Gabryjałowicz, Gambzarzowski, Gasztold, Gasztołt, Gasztowt, Gembarzewski, Gembarzowski, Gębarzewski, Ginc, Girdwoyń, Goglewicz, Golejewski, Goszczyc, Gotlib, Goylewicz, Górski, Grocholski, Gromacki, Gromadzki, Gronkiewicz, Guncz, Gurski, Habdaniec, Habdański, Hadkowski, Hankiewicz, Haraburda, Harasimowicz, Harynek, Hejewski, Hinkowicz, Hołowski, Horowy, Hromyka, Hrydrygiewicz, Hryniewicz, Ilkowski, Irecki, Irycki, Iwanowicz, Iwaszkiewicz, Jakuszewski, Jambut, Jankiewicz, Jankwicz, Janowski, Januszkowski, Jaszgiałło, Jazłowiecki, Jedleński, Jedliński, Jerecki, Józefowicz, Jugoszewski, Jurkowski, Kaczycki, Kagnimir, Kaimir, Kanimir, Karsiecki, Karski, Kazimir, Kelcius, Kielczewski, Kiełcz, Kiełczewski, Kiełczowski, Klonowski, Kobyliński, Kocielski, Kodyński, Kołaczkowski, Kołpucewicz, Komorowski, Konarski, Koplewski, Koporski, Korewa, Korwel, Korzecznicki, Korzeński, Korzybski, Kossowski, Kotarbski, Koteżdoma, Kowalczewski, Kowalski, Kozicki, Kozietulski, Kozubski, Krakowiński, Krobanowski, Krośniewski, Kruszewski, Krzykański, Krzywiński, Krzyżankowski, Książnicki, Kunicki, Kuniński, Kunowski, Kupel, Kurjątkowski, Kurnicki, Kurządkowski, Kurzatkowski, Kurzjątkowski, Lasota, Lassota, Laszek, Lekarski, Leszczyński, Lewikowski, Lewkowicz, Libnar, Lidzbański, Lidzbiński, Lipski, Litwinowski, Lubański, Lubiański, Lubiatowski, Lubrycki, Łagiewnicki, Łasicki, Łasiecki, Łasieński, Łasiński, Ławecki, Łodwikowski, Łubnicki, Łuczek, Łużewski, Machowski, Magnowski, Magnuski, Malarzowski, Malczewski, Malczowski, Malechowski, Malinowski, Małyszko, Marchilewicz, Maskowski, Maszkowski, Melbachowski, Mianowski, Michocki, Mieczkowski, Mieczychowski, Mieczykowski, Mielnicki, Mijanowski, Mikołajewski, Mikowski, Milewski, Milkowski, Miłkowski, Mingielewicz, Mleczkowski, Młynkowski, Mniszkowski, Moczulski, Modestowicz, Mołczenko, Mongin, Mużyło, Napruszewski, Narbutt, Obornicki, Oborski, Odechowski, Oporowski, Orlikowski, Osiecki, Ossowski, Oszczepalski, Pakoszek, Paliszewski, Paskowski, Paszkiewicz, Paszkowski, Pękosławski, Piastowski, Piczkowski, Piętka, Piotraszewski, Piotrowski, Piotruchowski, Piwko, Pniewski, Pniowski, Pokosławski, Polak, Pomorski, Porczyński, Probol, Probolewski, Probołowski, Pruśliński, Przeborowski, Przemieniecki, Przezwicki, Przezwycki, Przyborowski, Przybylski, Psarski, Puczniewski, Puczniowski, Pudliszkowski, Puklewicz, Pukoszek, Putwiński, Pytołkiewicz, Pywko, Raczek, Radomyski, Radoński, Raduński, Radzanowski, Radziątkowski, Ragowski, Rajkowski, Rajmir, Rasiewicz, Ratowski, Raymir, Raymer, Razicki, Rażek, Regowski, Rekowski, Renadzki, Rentfiński, Rewkuć, Rętfiński, Rogowski, Rogoziński, Roguski, Rohoziński, Rojewski, Rojowski, Rokuć, Rozbarski, Rozborski, Rudzki, Rzeczycki, Salawa, Sampłowski, Sawdarg, Sczyjeński, Sędzicz, Skarbek, Skoraszewski, Skoroszowski, Skorko, Skoroczewski, Skoroszewski, Skóra, Skórecki, Skóroszewski, Skuba, Słąka, Słąnczyński, Słomczyński, Słomka, Słomowski, Słomski, Słumek, Słumka, Słupski, Słysz, Słyszewski, Sokół, Sokulski, Stański, Starosiedlski, Starosiedliski, Starosielski, Starski, Stpiczyński, Suchodolski, Sudolski, Swoszewski, Swoszowski, Szczycieński, Szczygłowicz, Szczyjeński, Szelew, Szepicha, Szepig, Szepig, Szlagier, Szpaczyński, Ślanka, Ślaski, Ślizowski, Śliź, Śliż, Śliza, Śmiatkowski, Śmiątkowski, Śniatkowski, Świrnowski, Tafiłowski, Telatycki, Telszewski, Tholiborski, Toczycki, Toczyłowski, Toczyński, Toczyski, Tolbowski, Tolibowski, Tolszewski, Tracewski, Traczewski, Trojan, Tworowski, Tworzyański, Ustarbowski, Walowski, Warakowski, Warszycki, Warzycki, Warzyński, Wat, Watraszewski, Ważeński, Ważyński, Wąwelski, Werpowski, Widawski, Wielebicki, Wielbycki, Wielobicki, Wielobycki, Wierciechowski, Wierzba, Wiserski, Wisławski, Wisłobocki, Wiszowaty, Wodziczeński, Wodzinowski, Wojczyński, Wojdak, Woydag, Wojenkowski, Wojewódzki, Wojnicz, Wojniewicz, Wołczecki, Wołczek, Wołyniecki, Wołyński, Wosczyński, Woszczyński, Wysławski, Wyszławski, Wyszowaty, Zagołłowicz, Zastępowski, Zawadzki, Zbychalski, Zbytkont, Zelantkowski, Złotun, Zytyński, Żagołłowicz, Żakowicz, Żeroński, Żędzicki, Żołędź, Żołłędź, Żytyński, Żywiłło

Czasami: Wąsowski wątpliwości


Grafika




  Hasło w leksykonie: Abdank

Abdank II

Herb szalchecki, odmiana herbu Abdank. Rodziny herbowe: Trzebiński [HP]


  Hasło w leksykonie: Abdank II

Abdecker
(niem.) rakarz, hycel


  Hasło w leksykonie: Abdecker

abdykacja
Złożenie urzędu, ustąpienie z tronu


  Hasło w leksykonie: abdykacja

abejoju
(lit.) wątpliwość


  Hasło w leksykonie: abejoju

abejoti
(lit.) wątpić


  Hasło w leksykonie: abejoti

abenarius faber
(łac.) kotlarz


  Hasło w leksykonie: abenarius faber

Abgarowicz

Rodziny należące do herbu: Abramowicz (vel Sołtan), Abgarowicz, Wartanowicz, Zachariasiewicz


  Hasło w leksykonie: Abgarowicz

abiectarius
(łac.) stolarz


  Hasło w leksykonie: abiectarius

abigeatus
Kradzież bydła z pastwiska


  Hasło w leksykonie: abigeatus

abjuracja
1. Ustąpienie, zrzeczenie się jakiejś rzeczy, prawa

2. Wyrzeczenie się błędów kacerskich


  Hasło w leksykonie: abjuracja

abmatertera
(łac.) siostra praprababki


  Hasło w leksykonie: abmatertera

abnepos
(łac.) praprawnuk


  Hasło w leksykonie: abnepos

abneptis
(łac.) praprawnuczka


  Hasło w leksykonie: abneptis

abpatruus
(łac.) brat prapradziadka


  Hasło w leksykonie: abpatruus

Abrahamowicz

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Abrahamowicz


  Hasło w leksykonie: Abrahamowicz

Abrahamus
(łac.) Abraham


  Hasło w leksykonie: Abrahamus

Abrahimowicz

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Chodyrewicz, Timirczyc


  Hasło w leksykonie: Abrahimowicz

Abramkowski Bór
Znamię bartne, Boru Abramkowskiego, z akt nowogrodzkich z XVII-XVIII w.


  Hasło w leksykonie: Abramkowski Bór

Abramowicz

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Abramowicz


  Hasło w leksykonie: Abramowicz

abrewiacja
1) abbreviatio per signum abbreviationis – metoda używana w paleografii łacińskiej polegająca zastępowaniu sylab, lub liter specjalnymi znakami (często liczbowymi, lub ogonkami)
2) abbreviatio per litteram suprascriptam - metoda zapisu pionowego dwóch liter, jedna nad drugą, będących skrótem popularnych słów - np.
* n nad a - ante
* o nad h - hoc
* i nad h = hic
* o nad v - vero


  Hasło w leksykonie: abrewiacja

Abschatz
Herb Awstacz


  Hasło w leksykonie: Abschatz

Abstagen

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Abstagen


  Hasło w leksykonie: Abstagen

Abszlang


  Hasło w leksykonie: Abszlang

absztyfikant
(gwar. lwow.) adorator, zalotnik, (konkurent)


  Hasło w leksykonie: absztyfikant

abszyt
1. Zwolnienie ze służby, odprawa, dymisja

2. Śląska nazwa na wyrok sądowy


  Hasło w leksykonie: abszyt

abur
(starop.) kość słoniowa


  Hasło w leksykonie: abur

Acacius
(łac.) Achacy


  Hasło w leksykonie: Acacius

accipiter
(łac.) Jastrzębiec (herb)


  Hasło w leksykonie: accipiter

Achinger
Wiewiórka (herb szlachecki)


  Hasło w leksykonie: Achinger

Achinger II

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Affanasowicz, Affanowicz


  Hasło w leksykonie: Achinger II

Achinger III

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Jagowd, Jagowdowicz


  Hasło w leksykonie: Achinger III

Achmat

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Achmat, Achmatowicz


  Hasło w leksykonie: Achmat

Achmetowicz

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Achmetowicz


  Hasło w leksykonie: Achmetowicz

acicularius
(łac.) iglarz


  Hasło w leksykonie: acicularius

Ackerbürger
(niem.) mieszczanin-rolnik, rolnik zamieszkały, osiadły na gospodarstwie w mieście


  Hasło w leksykonie: Ackerbürger

Ackerwirt
(niem.) gospodarz rolny


  Hasło w leksykonie: Ackerwirt

actionarius
(łac.) kramarz


  Hasło w leksykonie: actionarius

activitas
Czynn stan sejmu. Posłowie ziemscy- dopóki nie obrali marszałka sejmowego, nie mogli nic radzić prawomocnie. Dla odróżnienia tych dwóch chwil zebranego sejmu przed obraniem i po obiorze marszałka, pierwszy stan nazywano inactivitas - nieczynny a drugi activitas - stan sejmu czynny.


  Hasło w leksykonie: activitas

actuarius
(łac.) pisarz, aktuariusz, ktoś tworzący akta dosłownie


  Hasło w leksykonie: actuarius

acuciator
(łac.) szlifierz


  Hasło w leksykonie: acuciator

acufex
(łac.) iglarz


  Hasło w leksykonie: acufex

acuminator
(łac.) szlifierz


  Hasło w leksykonie: acuminator

acupictor
(łac.) hafciarz (na jedwabiu)


  Hasło w leksykonie: acupictor

AD
(łac.) Anno Domini - roku Pańskiego


  Hasło w leksykonie: AD

Adalberg
Księga przysłów polskich. Nazwa pochodzi od nazwiska Samuela Adalberga który wydał pierwszy nowożytni zbiór w latach 1889-94.


  Hasło w leksykonie: Adalberg

Adalbertus
(łac.) Wojciech, ale także Albert, Olbracht. Imię poch. germańskiego


  Hasło w leksykonie: Adalbertus

Adamowicz

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Adamowicz


Herb Adamowicz - Trąby odmienne


Herb rodziny Adamowiczów z nobilitacji galicyjskiej 1895


  Hasło w leksykonie: Adamowicz

Adamus
(łac.) Adam. Imię pochodzenia prawd. hebrajskiego, ale wcześniej sumeryjsko - habirskiego. W okolicach jeziora Urmia (płn Iran), skąd pochodzi historia o Edenie, Adam oznaczało świętą glinę (czerwoną) używaną do czynności religijnych. Z tego źródła pochodzi zarówno określenie "człowiek" jak i "ziemia" a także "ojciec" pojawiające się w językach sumeryjskim, akadyjskim, perskich.


  Hasło w leksykonie: Adamus

Adauctus
(łac.) Adaukt


  Hasło w leksykonie: Adauctus

adcytacja
Wezwanie przez sąd osób nie powołanych przez strony.


  Hasło w leksykonie: adcytacja

Adelaidis
(łac.) Adelajda


  Hasło w leksykonie: Adelaidis

Adelnau


Odolanów - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim.


  Hasło w leksykonie: Adelnau

Adelsbestätigung
(niem.) potwierdzenie szlachectwa


  Hasło w leksykonie: Adelsbestätigung

Adelstand
(niem.)(skrót-Adelstd)-stan szlachecki, szlachectwo, czasem także w znaczeniu nadanie szlachectwa, podniesienie do stanu szlacheckiego, nobilitacja (Nobilitierung, Standeserhebung).


  Hasło w leksykonie: Adelstand

adjudykacja
Sądowe zatwierdzenie prawa własności osobie która wygrała licytacje.


  Hasło w leksykonie: adjudykacja

Adling Queetz
Niemiecka nazwa miejscowości Kwiecewo. Gmina Świątki. W XX wieku: Kwiecewo Szlacheckie


  Hasło w leksykonie: Adling Queetz

administrator
(łac.) ekonom, rządca. Na ogół termin ten używano w odniesieniu do zarządców majątków ziemskich lub też zarządców parafii. Administrator nie był właścicielem, lecz oficjalistą, który miał wiele wspólnego z dzisiejszym menadżerem.

Baza administratorów ziemskich i innych oficjalistów prywatnych



  Hasło w leksykonie: administrator

admodum reverendi
(łac.) przewielebny - określenie oznaczające dokumentach osobę wyższego stanu duchownego


  Hasło w leksykonie: admodum reverendi

adolescens
(łac.) młodzieniec, dziewczyna, panna


  Hasło w leksykonie: adolescens

adolescentia
(łac.) dziewczyna, panna


  Hasło w leksykonie: adolescentia

Adolphus
(łac.) Adolf


  Hasło w leksykonie: Adolphus

Adonhiram
Zob. Hiram


  Hasło w leksykonie: Adonhiram

adopcja
W masonerii akt przyjęcia opieki przez lożę nad synem wolnomularza, zapewniając środki na naukę, lub na masonem w wieku emerytalnym.


  Hasło w leksykonie: adopcja

adoptio per arma
Przyjmowanie do herbu, adopcja herbowa, istniejące od czasów średniowiecza zwyczajowe prawo adopcji do rodów heraldycznych. Określenie rozpowszechnione od czasów Unii Horodelskiej w 1413. Rycerskie rody litewskie nie posiadały herbów więc 47 rodzin polskich przyjęło tyleż litewskich do swoich herbów. W przeciągu dwóch wieków łącznie znanych jest 57 takich przypadków.
Sejm warszawski w 1578 r. wydał prawo o nowej szlachcie, wedle którego nobilitacje miały odbywać się tylko na Sejmie lub w wojsku. Ponieważ jeszcze w XVI i XVII w. zdarzały się przypadki, że już nie ród, ale poszczególni jego przedstawiciele korzystali z tego prawa, Sejm postanowił zabronić takich praktyk. W 1633 r. sejm koronacyjny, orzekł, że konstytucja z 1578 r. dotyczy również kwestii prywatnych adopcji. W związku z tym wydano bezwzględny zakaz takich adopcji wstecz, począwszy od 1578 r., oraz świadczenia za szlachtą w ten sposób kreowaną, pod karą utraty własnego szlachectwa.
(VL, t.III, s.382, f.805).

Chociaż konstytucja z 1601 zabroniła przyjmować do rodu herbu nieszlachcica czyniono to dalej w celach zachęcenia Żydów neofitów co wiązało się również z dawaniem nazwiska. Zdarzało się to do końca XVIII wieku.


  Hasło w leksykonie: adoptio per arma

Adrianus
(łac.) Adrian, Hadrian


  Hasło w leksykonie: Adrianus

adulter
(łac.) cudzołożnik


  Hasło w leksykonie: adulter

adultera
(łac.) cudzołożnica


  Hasło w leksykonie: adultera

adulterator
(łac.) cudzołożnik


  Hasło w leksykonie: adulterator

adulteratrix
(łac.) cudzołożnica


  Hasło w leksykonie: adulteratrix

adumbrator
(łac.) rysownik


  Hasło w leksykonie: adumbrator

advena
(łac.) przybysz, obcy,cudzoziemiec


  Hasło w leksykonie: advena

ADVL
Anno della vera Luce - Rok Prawdziwego Światła - masońska numeracja dat. Liczba roku równała się dacie + 4000 lat.


  Hasło w leksykonie: ADVL

advocatus
(łac.) adwokat, prawnik, wójt miejski


  Hasło w leksykonie: advocatus

Adwent
łac.- przyjście, przybycie
W chrześcijaństwie zachodnim cztery tygodnie przygotowania do obchodu uroczystości Bożego Narodzenia rozpoczynające rok liturgiczny. Charakterystyczną cechą Adwentu jest pewne zubożenie obchodów liturgicznych. W niedziele Adwentu nie odmawia się Gloria (oprócz uroczystości Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny), kapłani zakładają na okres a. szaty liturgiczne pokutne w kolorze fioletowym, oprócz trzeciej niedzieli Adwentu, kiedy można użyć koloru różowego.


  Hasło w leksykonie: Adwent

aedilis
(łac.) budowniczy, horodniczy
W Krakowie - edyl


  Hasło w leksykonie: aedilis

aedituus
(łac.) kościelny, zakrystianin


  Hasło w leksykonie: aedituus

Aegidus
Aegidus, Egidus - (łac.) Idzi (imię męskie)


  Hasło w leksykonie: Aegidus

aerarius faber
(łac.) kotlarz, mosiężnik, ludwisarz, brązownik


  Hasło w leksykonie: aerarius faber

aerarius praefectus
(łac.) poborca podatkowy


  Hasło w leksykonie: aerarius praefectus

aerarius veteramentarius
(łac.) naprawiacz kotłów


  Hasło w leksykonie: aerarius veteramentarius

aetas
(łac.) - wiek (w latach lub data urodzenia), tytuł rubryki w księdze zaślubionych


  Hasło w leksykonie: aetas

affinis
(łac.) szwagier, powinowaty


  Hasło w leksykonie: affinis

affinitas
(łac.) powinowactwo przez małżeństwo


  Hasło w leksykonie: affinitas

afiliacja
(łac.) usynowienie, włączenie do rodziny


  Hasło w leksykonie: afiliacja

afiliacja
W masonerii wymiana członków lóż tego samego stopnia celem zacieśnienia więzów wzajemnej przyjaźni. Termin może się też odnosić do sprzężenia się dwóch lóż które jednak nie tracą swoich nazw. Może to dotyczyć także innych rytów pod warunkiem jednak wymiany poręczycieli przyjaźni.


  Hasło w leksykonie: afiliacja

afiny
(hucul.) czarne jagody
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: afiny

afrystencja


  Hasło w leksykonie: afrystencja

AGAD
Archiwum Główne Akt Dawnych - Archiwum, mieszczące się w Warszawie, grupujące zbiory historyczne. Znaleźć tam można certyfikaty, nadania, akta grodzkie, sądowe itp.


  Hasło w leksykonie: AGAD

Agapetus
(łac.) Agapit


  Hasło w leksykonie: Agapetus

agaso
(łac.) masztalerz


  Hasło w leksykonie: agaso

agaso
(łać.) koniarze.


  Hasło w leksykonie: agaso

Agatha
(łac.) Agata


  Hasło w leksykonie: Agatha

agent
Niższy stopień obrońcy w sądach kanclerskich (assesorskich) najwyższej instancji. Zazwyczaj wywodzili się ze stanu nieszlachetnego. Agent pełnił rolę pisarza patrona (stopień wyższy obrońcy) i był obsadzany przez nowicjuszy.


  Hasło w leksykonie: agent

ager
(łac.) rola, pole


  Hasło w leksykonie: ager

agittarius
(łac.) kusznik, łucznik


  Hasło w leksykonie: agittarius

agnatus
(łac.) krewny po mieczu


  Hasło w leksykonie: agnatus

Agnes
(łac.) Agnieszka


  Hasło w leksykonie: Agnes

Agnes, Agnetis
(łac.) Agnieszka


  Hasło w leksykonie: Agnes, Agnetis

Agnus
Herb Junosza.


  Hasło w leksykonie: Agnus

Agnus Dei
(Baranek Boży). Symbol używany w heraldyce głównie kościelnej, przedstawiający Chrystusa zmartwychwstałego (ze sztandarem) - zwycięstwo nad szatanem, Chrystusa tryumfującego - apokaliptycznego (siedzący na księdze z siedmioma pieczęciami), Dobrego Pasterza (z laską pasterską i zawieszonym na niej dzbaneczkiem mleka), Głosiciela Dobrej Nowicy (na pagóry z czterema źródłami - Ewangelie). Jako baranek kroczący ze sztandarem jest też atrybutem Jana Chrzciciela

W heraldyce oznacza wiarę, człowieka śmiałego serca, nie bojącego się walczyć dla Chrystusa.

Występuje w dawnym herbie Wielunia, a także w herbach diecezji miśnieńskiej i warmińskiej. Także w herbach kilku miast na świecie m.in. Tuluzy i Rouen a w Polsce - Latowicz oraz Nysy (na tarczy Jana Chrzciciela). Figuruje też w herbach biskupich - np. bp. Radziejowskiego z Warmii.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: Agnus Dei

agnuski
Medaliki z wosku z wyciśniętym wizerunkiem baranka, poświęcane przez papieży a przechowywane w domach od czasów Zygmunta III. Zapewniały ochronę od pożarów, piorunów, powodzi. [Kop.]


  Hasło w leksykonie: agnuski

agricola
(łac.) rolnik, ogólne określenia chłopa w XIXw. Wcześniej dokładniej: cmetho, arator, colonus itp.


  Hasło w leksykonie: agricola

agripeta
(łac.) osadnik


  Hasło w leksykonie: agripeta

Agryppa

Herb szlachecki, odmiana herbu Dębno. Różnica polega na klejnocie w którym jest jedynie jedno pióro strusie.

Rodziny należące do herbu: Agryppa


  Hasło w leksykonie: Agryppa

Ahaphia
(łac.) Agafia - imię żeńskie pochodzenia ruskiego. Czasem zapisywane jako Ahafia, Ahapia, lub Oapia. Inna forma także Agapa. Wywodzi się od greckiego słowa "agape" - miłość. U Greków w Polsce stosowano imię Agapa.


  Hasło w leksykonie: Ahaphia

ahnentafel
Popularny system numeracji przodków w którym kolejne pokolenia mają numer 2x większy niż dzieci (matki o jeden większy niż ojcowie). Osoby nieznane się opuszcza w wykazie.
Przykład


I Pokolenie
1. Probant

II. Pokolenie
2. Ojciec
3. Matka

III. Pokolenie
6. Ojciec Matki
7. Matka matki

Także niemiecka nazwa tablicy wywodu przodków, stosowana niekiedy w Polsce, W. Brytanii i innych krajach.
left


  Hasło w leksykonie: ahnentafel

Aichinger
Wiewiórka (herb)


  Hasło w leksykonie: Aichinger

aiea
(łac.) siedlisko


  Hasło w leksykonie: aiea

Aistowie
Lud zamieszkujący nad brzegami Bałtyku na wschód od Wisły. Identyfikowany z Estami. Wzmiankowany u Tacyta, Einharda, Wulfstana, Jordanesa. Prawd. nazwa oznacza jednak ogólne określenie ludów nadbałtyckich - Finów mieszkających od Pasłeki do Zatoki Fińskiej.


  Hasło w leksykonie: Aistowie

Ajchinger
Wiewiórka (herb szlachecki)


  Hasło w leksykonie: Ajchinger

akacja
Jako drzewo które rosło na grobie Hirama Abi - legendarnego budowniczego świątyni Salomona - jest symbolem masońskim. Jej liście symbolizują wdzięczą pamięć. Jest symbolem mistrza loży masońskiej. Drzewo akacji jest wyjątkowo trwałe a liście zwijają się na noc. Dlatego też gałązka akacji składana na grobie jest symbolem nieśmiertelności.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: akacja

akafist
(hucul.) hymn na cześć N.M.P.
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: akafist

akivaizdus
(lit.) oczywisty, wpadający w oczy


  Hasło w leksykonie: akivaizdus

aklamacja
W masonerii nazwa specjalnych okrzyków które towarzyszą oklaskom (w rycie szkockim - hurra!, w rycie Misraim trzykrotne: Alleluja!)


  Hasło w leksykonie: aklamacja

akmenskaldys
(lit.) kamieniarz


  Hasło w leksykonie: akmenskaldys

akolada
Ceremonia pasowania na rycerza, najczęściej z symbolicznym uderzeniem płazem miecza po ramieniu, bądź uderzenie dłonią w kark lub policzek, wręczeniem lub przepasaniem pasem rycerskim, wręczeniem lub przypięciem ostróg, przyjęciem przysięgi i in. W masonerii potrójne poklepanie z objęciem i pocałunek - jako obrzędowe powitanie.


  Hasło w leksykonie: akolada

akolita
1. W Kościele Katolickim dawniej nazwa kleryka posługującego biskupowi. Później stopień niższych święceń

2. Pachołek, służący, którego zadaniem było pilnowanie panicza w czasie zabaw, uczt.


  Hasło w leksykonie: akolita

akrostych
Typ wiersza w którym pierwsze litery wersów tworzą wyraz. Akrostychy były używane jako forma zapamiętania ukrytego hasła, lub tajemny przekaz. Szczególnym rodzajem akrostychu był abecedariusz - czyli wiersz pisany dla zabawy o wersach na kolejnych literach alfabetu.


  Hasło w leksykonie: akrostych

Aksak

Rodziny należące do herbu: Aksak, Assanowicz, Bernatowicz, Białocki, Downarowicz, Erbreiter, Grużewicz, Hurko, Janczura, Kardasewicz, Kardaszewicz, Okińczyc, Okieńczyc, Seliminowicz, Selimowicz, Szahuniewicz, Talkowski


  Hasło w leksykonie: Aksak

Aksak 2

Inna wersja herbu Aksak


  Hasło w leksykonie: Aksak 2

aktorius
(lit.) aktor


  Hasło w leksykonie: aktorius

aktuariusz
Niższy urzędnik, oficjalista dominialny (prywatny) w Galicji do 1848 roku. Pełnił funkcję gońca między dominium i cyrkułem. Podlegał mandatariuszowi.



  Hasło w leksykonie: aktuariusz

aktykacja
Wpisanie do akt ziemskich wyciągu z aktu zmiany własności. Skopiowanie aktu zwane było roboracją.


  Hasło w leksykonie: aktykacja

Alabanda
Albaluna (herb)


  Hasło w leksykonie: Alabanda

Alabis

Rodziny należące do herbu: Alabis


  Hasło w leksykonie: Alabis

Alakant
Polska nazwa hiszpańskiego wina czerwonego z rejonu Alcante


  Hasło w leksykonie: Alakant

Alant

Polski herb szlachecki, z nobilitacji w 1530 r. Jana Alantse, mieszczanina płockie przez cesarza Karola V, potwierdzonej dla jego synów - Mikołaja i Pawła w 1569 przez Zygmunta Augusta.


  Hasło w leksykonie: Alant

Albalant


  Hasło w leksykonie: Albalant

Albaluna


Inne nazwy: Alabanda, Albalant, niesłusznie Bielina i Koniowaszyja

Opis: Srebrny księżyc barkiem do dołu, na nim w środku kłowa konia wraz z szyją z wyraźną szyją - także srebrne. Pysk zwrócony w prawą (herbową) stronę. Czasem w lewo. Tło czarne. Herb prawdopodobnie późniejszy niesłusznie przez Niesieckiego i Piekosińskiego kojarzony z Bieliną. Pochodzenie herbu jest prawdopodobnie tureckie na co wskazuje księżyc oraz nazwa - identyczna z nazwą tureckiego miasta.

Legenda herbowa wymyślona została prawd. przez podobieństwo nazwy do słów "biały księżyc" który miał pomóc rycerzowi uprowadzić konie pod osłoną nocy.

Z racji na krzyżowanie z herbem Bielina trudno jest ustalić pierwsze występowanie herbu. Mało prawdopodobne jest przypisywanie herbowi pieczęci Stefana i Strzyżywoja z Kobylejgłowy na Śląsku z 1278r. Tym bardziej że wizerunki te nie są przez niektórych nawet uważane za heraldyczne. [M. Gumowski "Pieczęcie śląskie"]

Rodziny należące do herbu: Alabanda, Azulewicz, Frezer, Fryzer, Koproski, Koprowski


  Hasło w leksykonie: Albaluna

albator
(łac.) blicharz (wybielacz płótna)


  Hasło w leksykonie: albator

albatros
Ptak, słynący z dalekich podróży stał się symbolem różnych korporacji lotniczych jako symbol bezkresu i odkryć geograficznych.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: albatros

Albecki


Kaszubski herb szlachecki, notowany od XVI w.

Rodziny należące do herbu: Albecki (Aalbeck, Ahebecke, Ahelbecke, Ahlbetzky, Ahlebeck, Ahlebiczky, Albicki, Alebeken, Alebetzki, Alebicki, Halbecki), oraz pochodzący od nich Wolszowski (Voltzkow, Wolchow, Wolschefke, Wolschewke, Wolschow, Wolszewski, Woltzkow, Wolzowski) także z przydomkiem Ahlebeck.


  Hasło w leksykonie: Albecki

Albedyl

Rodziny należące do herbu: Albedyll


  Hasło w leksykonie: Albedyl

Albergatti


Rodziny należące do herbu: Albergatti


  Hasło w leksykonie: Albergatti

albertus
żartobliwe określenie XVI i XVII-wieczne dla niezgrabnego mężczyzny, drągala, tchórza, ciury


  Hasło w leksykonie: albertus

Albertus
(łac.) Albert, Olbracht. Imię pochodzące ze skrócenia imienia Adalbertus (mąż szlachetny), pochodzenia germańskiego.


  Hasło w leksykonie: Albertus

albicerdo
(łac.) białoskórnik


  Hasło w leksykonie: albicerdo

Albijewicz


Nieznane barwy herbu. W mobilium tamga dynastii Gerejów używana przez Tatarów krymskich

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Albijewicz


  Hasło w leksykonie: Albijewicz

Albiński

Herb własny Albiński, z nobilitacji galicyjskiej 1857


  Hasło w leksykonie: Albiński

Albinus
(łac.) Albin


  Hasło w leksykonie: Albinus

Albrich

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Albrich


  Hasło w leksykonie: Albrich

Alchimowicz

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Alchimowicz


  Hasło w leksykonie: Alchimowicz

alegata
Dokumenty załączane do innych spraw. W przypadku spraw metrykalnych są to zazwyczaj akty chrztu, które trzeba było dołączyć przy zawieraniu małżeństwa jeśli jeden z małżonków był z innej parafii. Także akty bierzmowania, czy ślubu poprzedniego małżonka. Alegata (allegata) dawniej to po prostu załączniki.
W parafiach, czy archiwach często zbiory takie osobne, i można znaleźć tam niekiedy więcej informacji niż w księdze małżeństw.


  Hasło w leksykonie: alegata

alegować
(starop.) Potwierdzać słowa za pomocą cytatu


  Hasło w leksykonie: alegować

Alejewicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Alejewicz


  Hasło w leksykonie: Alejewicz

Aleksander Pan

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Skanderbeck, Czaki


  Hasło w leksykonie: Aleksander Pan

Aleksandrowicz

Rodziny należące do herbu: Aleksandrowicz


Herb przytoczony przez Gajla według "Mołorossijskogo Gierbownika" 1914

Rodziny należące do herbu: Aleksandrowicz


  Hasło w leksykonie: Aleksandrowicz

Alemani

Rodziny należące do herbu: Alamenus, Limanowski, Rudelewicz


  Hasło w leksykonie: Alemani

alembik
Wódka przepalanka. Także przyrząd do destylacji.


  Hasło w leksykonie: alembik

alembik
(starop.) Retorta do procesów alchemiczny, także baniak lub may kociołek


  Hasło w leksykonie: alembik

Alexia
(łac.) Alicja


  Hasło w leksykonie: Alexia

Alexius
(łac.) Aleksy


  Hasło w leksykonie: Alexius

alfabet wolnomularski
Specjalny kryptograficzny alfabet masoński używany niegdyś do sporządzania tajnej korespondencji. Posiadał kilka stopni wtajemniczenia co różniło się zawiłością znaków.


  Hasło w leksykonie: alfabet wolnomularski

Alfonsus
(łac.) Alfons


  Hasło w leksykonie: Alfonsus

alias
(łac.) zwany też


  Hasło w leksykonie: alias

alkahest
Mityczny, magiczny rozpuszczalnik alchemiczny potrafiący rozpuścić każdą substancję. Błędne jest przekonanie że wyraz jest pochodzenia arabskiego - został wymyślony przez Paracelsusa.


  Hasło w leksykonie: alkahest

alkierz
Wysunięta, czworoboczna część budynku, wykusz, lub wieżyczka, posiadająca osobny dach przynajmniej w części. W alkierzu umieszczano sypialnię lub pokoik panieński.


  Hasło w leksykonie: alkierz

Alkiewicz

Herb własny Alkiewicz, wg Żernickiego


  Hasło w leksykonie: Alkiewicz

Allan

Rodziny należące do herbu: Alan, Allan


  Hasło w leksykonie: Allan

allegacyja
(starop.) cytat, przykład słowny


  Hasło w leksykonie: allegacyja

Allenstein
(niem.) Olsztyn - miasto


  Hasło w leksykonie: Allenstein

Allestein
Olsztyn - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Wschodnich


  Hasło w leksykonie: Allestein

Allodialherrschaften
(niem.) dobra alodialne, alodium


  Hasło w leksykonie: Allodialherrschaften

almaria
olmaria, armaria, olmara
- szafka w murze, niekiedy z drzwiczkami


  Hasło w leksykonie: almaria

almaryja
(starop.) szkatułka, skrzynka


  Hasło w leksykonie: almaryja

Aloisius
(łac.) Alojzy


  Hasło w leksykonie: Aloisius

Aloy
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Aloy, Orzeł


  Hasło w leksykonie: Aloy

Aloysius
(łac.) Alojzy


  Hasło w leksykonie: Aloysius

alsztuch
(starop.) Chusta na szyję wpuszczana w kołnierz


  Hasło w leksykonie: alsztuch

Alt Garschen
Niemiecka nazwa miejscowości Garzewo . Gmina Świątki. W XX wieku: Stary Garsz


  Hasło w leksykonie: Alt Garschen

Alt Neisbach b
Potoczek? - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Alt Neisbach b

Alt Repten
Wodzislaw Śląski, -Repty Sl. - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Alt Repten

altarium
(łac.) ołtarz


  Hasło w leksykonie: altarium

Altdamm
Szczecin, -Dabie - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Altdamm

Altdorf
Gdańsk, -Jasien - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Zachodnich


  Hasło w leksykonie: Altdorf

altembas
Odmiana brokatu z dużą ilością złotego koloru "złotogłów", złote płótno.


  Hasło w leksykonie: altembas

alterkacya
(starop.) spór


  Hasło w leksykonie: alterkacya

alternata
Pierwszeństwo przyznawane na przemian dwóm równym stronom - np. odbywanie sejmów na przemian w Koronie i na Litwie.


  Hasło w leksykonie: alternata

Altfelde
Stare Pole - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Zachodnich


  Hasło w leksykonie: Altfelde

Althammer
Ruda Slaska, -Stara Kuznia - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Althammer

Altheide Bad
Polanica Zdroj - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Altheide Bad

altoris
(łac.) żywiciel


  Hasło w leksykonie: altoris

altorius
(lit.) ołtarz


  Hasło w leksykonie: altorius

Altwasser
Walbrzych, -Stary Zdroj - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Altwasser

aludaris
(lit.) piwowar


  Hasło w leksykonie: aludaris

alumnus
(łac.) student, uczeń, wychowanek


  Hasło w leksykonie: alumnus

alutarius cerdo
(łac.) jarzęcoskórnik, zamesznik


  Hasło w leksykonie: alutarius cerdo

Alwar
Najpopularniejszy podręcznik gramatyki łacińskiej, stosowany w szkołach aż do XIX wieku, wielokrotnie przedrukowywany. Autorstwa portugalskiego jezuity Emmanuela Alvarusa, wydany po raz pierwszy w 1572r. "Uczył się z Alwara" znaczyło że ktoś był świetnie zaznajomiony z łaciną.


  Hasło w leksykonie: Alwar

Amadej


W polu czerwony srebrny orłek ze złotą koroną i złotą toczenicą w dziobie.

Pierwsza wzmianka 1402.

Paprocki zapisuje legendę wg której węgierski wojewoda Amadej Aba przeniósł herb do polski wraz z jakąś rodziną. Być może jest to historia zbieżna z opowieścią Długosza o rodzinie Felicjana która zbiegła do Polski w latach trzydziestych XIV wieku, po zamachu na rodzinę królewską.
Istnieje też muszyńska legenda o kupcu Amadeju, który płynąc Popradem ze złotem rozbił się i do dzisiaj przychodzi w nocy i szuka na dnie wyciągając jedynie kamienie. Szukając tak wykopał wielką dziurę zwaną czarnym wirem.
Istnieje przypuszczenie, że kilka herbów związanych znaczeniowo z orłem oryginalnie pochodzi okresu silnych związków węgierskich z Polską. Orzeł (po węgiersku Szasz - czytane Sas) jest związany z herbem Sas, a także Szaszor.

Nazwa Amadej nie pochodzi jednak - jak chcą niektórzy historycy i Wikipedia - od słów amo, amicis, lub imienia Amadeusz. Wymagało by to zbyt dalekich związków historycznych i geograficznych. Należy raczej upatrywać pochodzenia od popularnego na terenie pogranicza polsko-węgierskiego imienia Madej (np. Zbój Madej).

Rodziny należące do herbu: Amadej, Grad, Gronostaj, Jankowski, Kosiński, Łagiewnicki, Msurowski, Mzurowski, Ptak, Suskrajowski, Walewski, Włostowski, Żyzmowski


  Hasło w leksykonie: Amadej

Amadeus
(łac.) Bogumił, Amadeusz - odpowiednik imienia Teofil


  Hasło w leksykonie: Amadeus

amarant
Kolor pomiędzy ciemnym różem a czerwienią, oryginalny kolor flagi polskiej. Symbolizuje wierną i szczęśliwą miłość.


  Hasło w leksykonie: amarant

amatininkas
(lit.) rzemieślnik


  Hasło w leksykonie: amatininkas

Amboten
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Amboten


  Hasło w leksykonie: Amboten

Ambros
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Ambros


  Hasło w leksykonie: Ambros

Ambrosius
(łac.) Ambroży


  Hasło w leksykonie: Ambrosius

Ambrożewicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Ambrożewicz


  Hasło w leksykonie: Ambrożewicz

amfisbena
Dwugłowy potwór z lwim korpusem i głowami skierowanymi na dwie strony. Jest symbolem zaświatów i strażnika tajemnicy, śmiertelny wróg Sfinksa. Amfisbena potrafiła przetrwać w stanie hibernacji a chwytając się pyskami toczyć się jako koło.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: amfisbena

amiger
(łac.) giermek


  Hasło w leksykonie: amiger

amitta
(łac.) ciotka, siostra ojca lub matki


  Hasło w leksykonie: amitta

amitta magna
(łac.) siostra dziadka lub babki


  Hasło w leksykonie: amitta magna

amitta major
(łac.) siostra pradziadka lub prababki


  Hasło w leksykonie: amitta major

amitta maxima
(łac.) siostra prapradziadka lub praprababki


  Hasło w leksykonie: amitta maxima

amittalis frater
(łac.) brat cioteczny


  Hasło w leksykonie: amittalis frater

amittalis soror
(łac.) siostra cioteczna


  Hasło w leksykonie: amittalis soror

Amme
(niem.) mamka


  Hasło w leksykonie: Amme

ampularius
(łac.) wytwórca butelek


  Hasło w leksykonie: ampularius

Amtsbote
(niem.) goniec


  Hasło w leksykonie: Amtsbote

amžinybė (amzinybe)
(lit.) wieczność


  Hasło w leksykonie: amžinybė (amzinybe)

anachoreta
(łac.) pustelnik


  Hasło w leksykonie: anachoreta

Anastasia
(łac.) Anastazja


  Hasło w leksykonie: Anastasia

Anatolius
(łac.) Anatol


  Hasło w leksykonie: Anatolius

ancilla
(łac.) dziewka, służąca


  Hasło w leksykonie: ancilla

Ancuta

Rodziny należące do herbu: Ancuta, Anczyc, Gawryłkiewicz, Hauryłkiewicz, Hawryłkiewicz, Jesipowicz, Kasperowicz, Lewiński, Makułowicz, Ogorodnicki


  Hasło w leksykonie: Ancuta

andarak
Ozdobna odmiana litewskiego inderaka.


  Hasło w leksykonie: andarak

Andersdorf
Przesieczna - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Andersdorf

Anderson
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Anderson


  Hasło w leksykonie: Anderson

Andrault
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Antonowicz


  Hasło w leksykonie: Andrault

Andrault de Buy

Herb francuski uznany w Polsce przez indygenat Jana Kazimierza dla rodziny o tym nazwisku.

Jest to herb własny, należący tylko do jednej rodziny Andrault de Buy, występującej wszakże w niektórych liniach pod spolonizowanymi nazwiskami: Antoniewicz, Bogajewski.

Grafika




  Hasło w leksykonie: Andrault de Buy

Andreas
(łac.) Andrzej


  Hasło w leksykonie: Andreas

Andrejowicz

W polu o nieznanych barwach odwrócona tamga nad półksiężycem barkiem w dół.
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Andrejowicz


  Hasło w leksykonie: Andrejowicz

Andronowski

Inna nazwa herbu Syrokomla XV

Rodziny należące do herbu: Andronowski, Czechowicz, Panryłowicz


  Hasło w leksykonie: Andronowski

Androszewski

Inna nazwa herbu a href=?word=Syrokomla XV>Syrokomla XV
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Androszewski, Wasilewicz, Wasilewski


  Hasło w leksykonie: Androszewski

Andruski

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Andruski


  Hasło w leksykonie: Andruski

Andruszkiewicz

Rodziny należące do herbu: Andruszkiewicz


  Hasło w leksykonie: Andruszkiewicz

Andrychewicz

Andrychewicz, Andrychiewicz - polski herb szlachecki z nobilitacji w 1790 r.
Herbowni: Andrychewicz, Andrychiewicz, Andrychowicz.


  Hasło w leksykonie: Andrychewicz

Andrychowicz

Polski herb szlachecki nadany z nobilitacją w 1775. Herb wlasny rodziny Andrychowiczów vel Andrychewiczów.


  Hasło w leksykonie: Andrychowicz

Andrzejewicz

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Andrzejewicz


  Hasło w leksykonie: Andrzejewicz

Andrzejkowicz

Polski herb szlachecki, odmiana herbu Pielesz. Rodziny należące do herbu: Andrzejkowicz


  Hasło w leksykonie: Andrzejkowicz

Andrzejowski

Polski herb szlachecki. Odmiana herbu Prus IRodziny należące do herbu: Andrzejewski, Andrzejowski


  Hasło w leksykonie: Andrzejowski

Angela
(łac.) Aniela


  Hasło w leksykonie: Angela

angelologia
z greki- nauka o aniołach
Traktat w teologii systematycznej, zajmujący się studiami nad funkcjami, naturą oraz hierarchią aniołów, a także ich kultem i ikonografią.


  Hasło w leksykonie: angelologia

Angerburg
Wegorzewo - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Wschodnich


  Hasło w leksykonie: Angerburg

angisterka
(starop.) mała buteleczka


  Hasło w leksykonie: angisterka

anglez
(gwar. lwow.) marynarka, długi surdut


  Hasło w leksykonie: anglez

anglininkas
(lit.) węglarz


  Hasło w leksykonie: anglininkas

Angoul
Inna nazwa herbu Kot Morski


  Hasło w leksykonie: Angoul

Anguis


  Hasło w leksykonie: Anguis

Anhalt
Tychy, -Holdunów - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Anhalt

anicularius
(łac.) wytwórca sznurowadeł, pasków, klamer do książek


  Hasło w leksykonie: anicularius

anioł
W heraldyce występuje głównie w herbach miejskich. Jest symbolem dostojeństwa, honoru i sławy. Umieszczanie postaci anioła symbolizowanie prośbę o ochronę niebiańską.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: anioł

Anjou


  Hasło w leksykonie: Anjou

Ankendorf
Niemiecka nazwa miejscowości Jankowo. Gmina Świątki. Potem także Kłosów.


  Hasło w leksykonie: Ankendorf

ankh

Egipski krzyż lemniskatyczny. Symbolizuje życie, siły witalne, zapłodnienie ziemi przez niebo. Trzymany przez bogów, królów jest kluczem do królestwa umarłych. Koptowie przejęli go i używają jako symbol życiodajnej siły Krzyża Chrystusowego



Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: ankh

Ankwicz

Herb szlachecki, nadany doktorowi Janowi Ankwiczowi, razem z pierwszym stopniem szlachectwa (Edler von) i przydomkiem von Kleehoven, w Galicji 10 stycznia 1913 roku.
Herb własny rodziny Ankwicz von Kleehoven.

Zobacz też: Ankwicz h. Abdank


  Hasło w leksykonie: Ankwicz

Anna
(łac.) Anna


  Hasło w leksykonie: Anna

annata
Wewnętrzna coroczna opłata kościelna pobierana od nowomianowanych dostojników.


  Hasło w leksykonie: annata

Anno Domini
(łac.) Roku Pańskiego


  Hasło w leksykonie: Anno Domini

annonarius
(łac.) kupiec zbożowy


  Hasło w leksykonie: annonarius

annorum
(łac.) wiek


  Hasło w leksykonie: annorum

annularius faber
(łac.) płatnerz, zbrojownik, kotlarz


  Hasło w leksykonie: annularius faber

annulet


Pierścień. Mobilium herbowe, m.in. jedna z angielskich oznak starszeństwa.


  Hasło w leksykonie: annulet

Anselmus
(łac.) Anzelm


  Hasło w leksykonie: Anselmus

anszlag
(niem. Gutsanschlag). Inwentarz dóbr. Zawiera opisanie wszelkich praw majątkowych gruntów, zysków, opłat danin i ciężarów. Inwentarze prywatne często bywały zawyżane celem uzyskania lepszej ceny przy zakupie. Inwentarz powinien zawierać opis zabudować dworskich, gospodarskich wraz z inwentarzem żywym, zestaw narzędzi, a następnie wszystkie grunty, wraz z polami, rolami, pastwiskami, ugorami, lasami, rzekami itp., także dochody z wszelkich prac - takich jak rybołóstwa, karczm, młynów oraz koszty utrzymania czeladzi.


  Hasło w leksykonie: anszlag

antał
1/4 beczki = 18 garncy = 67,8 litra


  Hasło w leksykonie: antał

antałek
Połowa antału = 9 garnców = ok. 34 litry. Miara używana w średniowieczu i do końca XVIIIw.


  Hasło w leksykonie: antałek

antek
(gwar. lwow.) łobuz, ulicznik,


  Hasło w leksykonie: antek

antenat
Najstarszy znany przodek, protoplasta


  Hasło w leksykonie: antenat

Antici

Rodziny należące do herbu: Antici


  Hasło w leksykonie: Antici

Antiquus caballus


  Hasło w leksykonie: Antiquus caballus

Antiquus equus


  Hasło w leksykonie: Antiquus equus

antistes
(łac.) proboszcz


  Hasło w leksykonie: antistes

antkapis
(lit.) słup, nagrobek


  Hasło w leksykonie: antkapis

Antonienhutte
Ruda Slaska, -Nowy Bytom - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Antonienhutte

Antoniewicz


  Hasło w leksykonie: Antoniewicz

Antonina
(łac.) Antonina


  Hasło w leksykonie: Antonina

Antonius
(łac.) Antoni


  Hasło w leksykonie: Antonius

antwas
(starop.) miednica


  Hasło w leksykonie: antwas

antymon


Alchemiczny symbol antymonu.



Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: antymon

antypko
(gwar.) diabeł, także "antypcio"
niegrzeczny, nieznośny chłopak


  Hasło w leksykonie: antypko

apie
(lit.) około


  Hasło w leksykonie: apie

aplanus
(łac.) bartnik, pszczelarz


  Hasło w leksykonie: aplanus

Apolinarius
(łac.) Apolinary


  Hasło w leksykonie: Apolinarius

Apolonius
(łac.) Apoloniusz


  Hasło w leksykonie: Apolonius

apoplexia
(łac.) apopleksja


  Hasło w leksykonie: apoplexia

Apostoł
z greki- wysłaniec, legat.
W węższym znaczeniu oznacza jednego z dwunastu uczniów wybranych przez Chrystusa, których zadaniem było dawanie świadectwa o Jego posługiwaniu, śmierci i zmartwychwstaniu, mocą Ducha Świętego.


  Hasło w leksykonie: Apostoł

apothecarius
(łac.) aptekarz


  Hasło w leksykonie: apothecarius

apparitor
(łac.) dozorca, woźny


  Hasło w leksykonie: apparitor

aprilis
(łac.) Kwiecień


  Hasło w leksykonie: aprilis

apsiaustu siuvejas
(lit.) krawiec robiący płaszcze


  Hasło w leksykonie: apsiaustu siuvejas

apverkti
(lit.) opłakać


  Hasło w leksykonie: apverkti

apverkti
(lit.) opłakiwać


  Hasło w leksykonie: apverkti

apylinkėse
(lit.) w okolicy


  Hasło w leksykonie: apylinkėse

Aquila
(łac.) orzeł. Również imię Akwila - zarówno męskie jak i żeńskie.


  Hasło w leksykonie: Aquila

aquilex
(łac.) studniarz


  Hasło w leksykonie: aquilex

arator
(łac.) oracz, rolnik, rataj - zagrodnik pracujący też na folwarku, gbur,olęder


  Hasło w leksykonie: arator

Araz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Radkiewicz


  Hasło w leksykonie: Araz

Araż

Herb szlachty tatarskiej. Rodziny należące do herbu: Araż, Smolski, Smólski, Szachmancer, Szachmancerowicz


  Hasło w leksykonie: Araż

Arbeiter
(niem.) robotnik


  Hasło w leksykonie: Arbeiter

Arbeitsmann
(niem.) robotnik


  Hasło w leksykonie: Arbeitsmann

arboretum
(łac.) drzewo genealogiczne, rodowód


  Hasło w leksykonie: arboretum

Arcadius
(łac.) Arkadiusz


  Hasło w leksykonie: Arcadius

arcarius laber
(łac.) wytwórca skrzyń, stolarz


  Hasło w leksykonie: arcarius laber

Arcemberski

Herb szlachecki rodziny Hertzberg z Pomorza, z której Jan Hertzberg w 1630 uzyskał polski indygenat i zmienił nazwisko na Arcemberski. Rodziny należące do herbu: Arcemberski. Występują dwa różne wizerunki i opisy tego herbu, jeden, z tarczą dzieloną w skos, drugi w pas, godła i figury te same.


  Hasło w leksykonie: Arcemberski

archiater
(łac.) lekarz


  Hasło w leksykonie: archiater

Archidiakon
z greki- wyższy sługa
Pierwotnie przewodniczący kolegium diakonów, którzy służyli biskupowi pomocą w zarządzaniu diecezją w jej sprawach dyscyplinarnych. Później wyrazem tym zaczęto oznaczać kapłana, który pełni ważne obowiązki w diecezji.


  Hasło w leksykonie: Archidiakon

archigenes
(łac.) lekarz


  Hasło w leksykonie: archigenes

Archijuda
(hucul.) Belzebub (Arcyjudasz)
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: Archijuda

Archimandryta
z greki- kierownik trzody
Tytuł nadawany na bizantyńskim Wschodzie przełożonemu wielkiego klasztoru lub grup klasztorów; używany również, by wyrazić szacunek dla kapłanów żyjących w celibacie.


  Hasło w leksykonie: Archimandryta

architectus
(łac.) budowniczy


  Hasło w leksykonie: architectus

architekt
Urzędnik loży wolnomularskiej czuwający nad jej mieniem. Do jego obowiązków należało także sporządzanie inwentarza.


  Hasło w leksykonie: architekt

architriclinus
(łac.) szafarz, ekonom



  Hasło w leksykonie: architriclinus

architryklin
(starop.) Główny pokój w domu. Także określenie gospodarza większego domu.


  Hasło w leksykonie: architryklin

archiwa kościelne
Archidiecezjalne, diecezjalne, parafialne. Posiadają one zbiory oryginałów ksiąg parafialnych, a także Korzystanie jest niekiedy niemożliwe, lub utrudnione. W większości jednak parafie udostępniaj zbiory. W dobrym tonie jest za udostępnienie odwdzięczyć się w niewielkiej formie. Księgi parafialne z terenów Ukrainy, Bałorusi niekiedy znajdują się w domach prywatnych potomków parochów, ukrywane przez lata sowieckiej okupacji.


  Hasło w leksykonie: archiwa kościelne

archiwa państwowe
Miejsca gdzie zgrupowane są duplikaty ksiąg parafialnych z XIX wieku lub czasem wcześniejszych, dokumenty Urzędów Stanu Cywilnego. Korzystający muszą być przygotowani na prace na mikrofilmach. Korzystanie jest bezpłatne ale należy przygotować się na horrendalne ceny za kserografy lub pozwolenie na robienie zdjęć cyfrowych


  Hasło w leksykonie: archiwa państwowe

archiwistyka
Nauka humanistyczna zajmująca się teorią tworzenia, metodyką gromadzenia, przechowywania, opracowywania i udostępniania zbiorów akt historycznych. Dzięki teorii i doświadczeniom tworzone są podziały zbiorów, z nich wynika możliwość dostępności akt genealogicznych i innych. Archiwistyka nie ma na celu udostępniania akt, lecz najwyżej opracowanie zasad bezpieczeństwa w przypadku konieczności udostępniania - z czego wynikają niekiedy liczne nieporozumienia.

Każdy dokument znajduje się w określonym zbiorze - tj. archiwum, grupie merytorycznej (fondy), grupie pozyskania (opis), całostce (sprawa, teczka). Przy czym prowadzone są prace aby akta znajdowały się w archiwum właściwym dla regionu wytworzenia aktu. Praktyka często dalece odbiega od tego systemu. Strony, karty w sprawach są numerowane (paginacja). W przypadku braku paginacji akt na ogół nie udostępnia się ze względów bezpieczeństwa. Nie udostępnia się też akt delikatnych, lub zbyt współczesnych ze względu na ochronę danych osobowych.

Można wyróżnić szereg dyscyplin naukowych i badawczych - t.j.:
teoria archiwalna - zajmująca się filozofią gromadzenia, ustalaniem naczelnych zasad, oraz relacjami (w tym również prawem archiwalnym)
metodyka archiwalna - zajmująca się praktyczną stronę przechowywania zbiorów, należy tu też wyszczególnić teorię konserwacji
archiwoznawstwo - historia archiwistyki, jak też poszczególnych zbiorów akt
aktoznawstwo - zawartość merytoryczna poszczególnych akt, ich nazwy i rola w historii
archiwistyka kościelna - która oprócz celów archiwalnych uwzględnia jeszcze problematykę społeczną (np. specjalne traktowanie informacji o związkach nieślubnych, czy sprawy wynikających ze spowiedzi).

* Hasła z zakresu archiwistyki


  Hasło w leksykonie: archiwistyka

arcis
(łac.) horodniczy


  Hasło w leksykonie: arcis

arcuarius
(łac.) kusznik, łucznik


  Hasło w leksykonie: arcuarius

arcularius
(łac.) cieśla, stolarz


  Hasło w leksykonie: arcularius

Arcybiskup
z greki- wyższy nadzorca
Tytuł używany od IV lub V wieku przez biskupów szczególnie wybitnych stolic, a później na Zachodzie stosowany do metropolitów lub przewodniczących regionów kościelnych. W Kościele łacińskim tytuł "arcybiskup" może być tytułem czysto honorowym. Na Wschodzie arcybiskupami nazywano patriarchów, później tytuł ten rozszerzono także na metropolitów.


  Hasło w leksykonie: Arcybiskup

arfininkas ( muzikantas)
(lit.) harfiarz


  Hasło w leksykonie: arfininkas ( muzikantas)

Argenau
Gniewkowo - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Argenau

argetarius
(łac.) bankier


  Hasło w leksykonie: argetarius

ariergarda
Straż tylna, odwód. Oddział ubezpieczający tyły kolumny wojska w marszu


  Hasło w leksykonie: ariergarda

arimas
(lit.) rola


  Hasło w leksykonie: arimas

arinifusor
(łac.) ludwisarz


  Hasło w leksykonie: arinifusor

arkllys kaustytojas
(lit.) kowal podkuwacz


  Hasło w leksykonie: arkllys kaustytojas

arklys pirklys
(lit.) handlarz koni


  Hasło w leksykonie: arklys pirklys

armata
(łac.) - uzbrojona. Działo różnego kalibru i różnych nazw stosowane w sztuce wojennej od średniowiecza. Z racji tego że była jedną z najważniejszych zdobyczy wojennych w heraldyce symbolizuje chwałę zdobytą podczas działań zbrojnych i siłę ducha.


Szukaj herbów z tym symbolem
Rodzaje armat i słynne polskie działa


  Hasło w leksykonie: armata

armet
Element zbroi rycerza - rodzaj włoskiej przyłbicy z dwiema metalowymi płytami po bokach złączony na podbródku. Przyłbica ta rozpowszechniona w Europie w Polsce stosowana była rzadziej.


  Hasło w leksykonie: armet

armifex
(łac.) płatnerz


  Hasło w leksykonie: armifex

armiger
(łac.) giermek


  Hasło w leksykonie: armiger

armioriał
Księga zawierająca zbiór i opis herbów oraz rodowody szlachty.


  Hasło w leksykonie: armioriał

Armoriał Gymnich


  Hasło w leksykonie: Armoriał Gymnich

Armoriał Lyncenich
(Armoriał Gymnich) Herbarz flamandzki, powstający w latach 40-tych XV wieku. zawierał przynajmniej 42 herby z ziem polskich (nie wszystkie karty zachowały się). Podejrzewa się że źródłem informacji o polskich herbach mogły być informacje nawet z początku XIV wieku, a także podobne co Herbarz Złotego Runa


  Hasło w leksykonie: Armoriał Lyncenich

Arnimswalde
Szczecin, -Zalom - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Arnimswalde

Arnold

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Arnold


  Hasło w leksykonie: Arnold

Arnoldsmuhle
Wrocław, -Jarnoltów - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Arnoldsmuhle

Arnswalde
Choszczno - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Arnswalde

aromatopola
(łac.) kupiec korzenny


  Hasło w leksykonie: aromatopola

Aron

(Bisztra) herb


  Hasło w leksykonie: Aron

Arquien De La Grange

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Arquien de la Grange


  Hasło w leksykonie: Arquien De La Grange

arrendator
(łac.) dzierżawca



  Hasło w leksykonie: arrendator

ars regia


  Hasło w leksykonie: ars regia

Arszeniewski

Herb własny szlachecki rodziny Arszeniewskich.


  Hasło w leksykonie: Arszeniewski

arszenik


Alchemiczny symbol arszeniku.



Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: arszenik

arszyn
1/3 sążnia rosyjskiego = 71,12 cm
1 arszyn = 15 werszków = 7 stóp angielskich (1839r)


  Hasło w leksykonie: arszyn

Artaldus
(łac.) Artold, Artald - imię męskie pochodzenia germańskiego (arth - mocny, silny, trwały/ walt, wald - rządzić)


  Hasło w leksykonie: Artaldus

artifex
(łac.) rzemieślnik


  Hasło w leksykonie: artifex

artifex loricarius
(łac.) rymarz


  Hasło w leksykonie: artifex loricarius

artimesni gimines
(lit.) krewni bliżsi


  Hasło w leksykonie: artimesni gimines

Artustus
(łac.) Artur


  Hasło w leksykonie: Artustus

Arumowicz

Herb szlachecki, odmiana herbu Szreniawa, różniąca się klejnotem: między rogami jelenimi sowa na wprost barwy naturalnej.
Rodziny należące do herbu: Arumowicz


  Hasło w leksykonie: Arumowicz

Arydnyk
(hucul.) zły duch (może od Yrod = Herod)
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: Arydnyk

Arys
Orzysz - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Wschodnich


  Hasło w leksykonie: Arys

arystokracja
Grupa magnaterii, która uzyskała tytuły szlacheckie wyższe. W Polsce tytuły arystokratyczne tj. książę, margrabia, hrabia, baron, kawaler cesarstwa była nadane (poza 2 wypadkami) przez obce państwa. Legalnych tytułów było dla polskich rodzin 286. Ogromna ilość tytułów została jednak przywłaszczona bezprawnie, głównie na emigracji. Pełny wykaz XIX-wiecznych tytułów jest w książce Szymona Konarskiego "Armorial de la noblesse polonaise titree"

Więcej informacji


* Lista utytułowanych rodzin polskich
* Lista fałszywych tytułów


  Hasło w leksykonie: arystokracja

Arłamowski

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Arłamowski


  Hasło w leksykonie: Arłamowski

ascendent
Krewny z linii wstępnej, przodek


  Hasło w leksykonie: ascendent

ascia


  Hasło w leksykonie: ascia

asenterunek
(gwar.lwow.) pobór do wojska


  Hasło w leksykonie: asenterunek

asesor
(łac.) asesor


  Hasło w leksykonie: asesor

Assanczuk

Rodziny należące do herbu: Assanczuk, tatarski ród książęcy (ok. 1423-30).

Opis rozszerzony


  Hasło w leksykonie: Assanczuk

Assanowicz


Herb własny szlachecki, herbowni: Assanowicz


  Hasło w leksykonie: Assanowicz

assator
(łac.) kucharz


  Hasło w leksykonie: assator

assawuła
Od 1638 zastępca komisarza wojskowego na Wołyniu i Podolu. Tytuł używany także przez dowódców polowych i strażników. Musiał pochodzić ze szlachty.


  Hasło w leksykonie: assawuła

assessor
(łac.) ławnik


  Hasło w leksykonie: assessor

Aster

Herb szlachecki z nobilitacji w 1768 r. Herbowni: Aster


  Hasło w leksykonie: Aster

Aster
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Aster


  Hasło w leksykonie: Aster

atagan
(jatagan). Krótka skrzywiona szabla wschodnia, dobrze znana wśród Słowian.


  Hasło w leksykonie: atagan

ataman
ataman, watman - zwierzchnik, dozorca, dowódca wojskowy u Kozaków zaporoskich, lub w Mołdawii. Bliski pozycji kniazia.


  Hasło w leksykonie: ataman

atanor
Piec hutniczy - podstawa alchemicznych prac związanych z uzyskiwaniem kamienia filozoficznego, a także innych prac metalurgicznych. Miał formę wieży, z paleniskiem w dolnej części - stąd często jako symbol, lub mobilium tak przedstawiany o zbliżonej symbolice.
Symbolizował płomień uczuć, wielką miłość, a także zajęcia związane z alchemią


  Hasło w leksykonie: atanor

atavia
(łac.) prapraprababka


  Hasło w leksykonie: atavia

atavus
(łac.) praprapradziad


  Hasło w leksykonie: atavus

atgailauti už ką nors
(lit.) odpokutować za coś


  Hasło w leksykonie: atgailauti už ką nors

Athanastus
(łac.) Atanazy


  Hasło w leksykonie: Athanastus

Athenodorus
(łac.) Atenodor


  Hasło w leksykonie: Athenodorus

atimti gyvybę
(lit.) odebrać życie


  Hasło w leksykonie: atimti gyvybę

atsiskyrėlis
(lit.) pustelnik


  Hasło w leksykonie: atsiskyrėlis

atsitraukimas
(lit.) odejście, ustąpienie


  Hasło w leksykonie: atsitraukimas

Attinencjusz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Attinencjusz, Zugehoer


  Hasło w leksykonie: Attinencjusz

atvykėlis
(lit.) przybysz, obcy, cudzoziemiec


  Hasło w leksykonie: atvykėlis

Aubracht
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Aubracht


  Hasło w leksykonie: Aubracht

aucellator
(łac.) sokolnik


  Hasło w leksykonie: aucellator

auceps
(łac.) ptasznik


  Hasło w leksykonie: auceps

Audytoriat polowy
W Królestwie Polskim Audytoriat Polowy istniał przy I Armii Czynnej, która wkroczyła w 1831 r. Nazwa do połowy 1862 r. brzmiała: Polewoj Auditoriat Diejstwujuszczej Armii, prawie do końca 1864 r. – Polewoj Auditoriat w Carstwie Polskom, następnie do 1874 r., tj. do czasu jego likwidacji: Polewoj Auditoriat Warszawskogo Wojennogo. Podlegał bezpośrednio głównodowodzącemu i namiestnikowi w jednej osobie. Audytoriatowi Polowemu podlegali uczestnicy powstania, którzy poprzez swoje stanowisko społeczne i wykształcenie mogli mieć lub mieli "szkodliwy" wpływ na ludność. Zaliczono do nich: obywateli ziemskich, duchowieństwo, kupców, lekarzy i nauczycieli. Ponadto: osoby z tych środowisk, które sprzyjały rozwojowi powstania, a także zwolnionych ze służby urzędników, oficerów i żołnierzy. Audytoriat Polowy zlikwidowany został ostatecznie w 1874 r.

Wyroki Audytoriatu Polowego
Karę śmierci wymierzano przez powieszenie. W wyjątkowych przypadkach stosowano rozstrzelanie wyłącznie względem wojskowych.
Robót ciężkich czyli katorgę,były trzy rodzaje katorgi – w kopalniach,twierdzach i fabrykach syberyjskich. Skazani na terminowe ciężkie roboty po upływie czasu oznaczonego w wyroku ulegali dodatkowo dożywotniemu osiedleniu na Syberii.
Kara śmierci,katorga i osiedlenie na Syberii należała do kar kategorii głównej,z którymi połączone było pozbawienie wszystkich praw stanu,to jest utrata praw rodzinnych i majątkowych.
Kary poprawcze do których zaliczano zamieszkanie na Syberii lub zesłanie do odległej guberni Rosji europejskiej dla osób stanu uprzywilejowanego,roty aresztanckie dla mieszczan i włościan,pociągały za sobą utratę praw szczególnych - szlachectwa,rang,tytułów,urzędów itp.

[Cyderbaum H., Powstanie styczniowe: wyroki Audytoryatu Polowego z lat 1863, 1864, 1865 i 1866, wydanie: 1917]


  Hasło w leksykonie: Audytoriat polowy

Augusthof
Szczecin, -Barnucin - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Augusthof

Augustinus
(łac.) Augustyn


  Hasło w leksykonie: Augustinus

augustus
(łac.) Sierpień


  Hasło w leksykonie: augustus

Augustwalde
Szczecin-Wielgowo - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Augustwalde

Augustynowicz

Herb szlachecki z nobilitacji galicyjskiej 1780 r. Herbowni: Augustynowicz


  Hasło w leksykonie: Augustynowicz

auka
(lit.) ofiara


  Hasło w leksykonie: auka

auksakalys
(lit.) złotnik


  Hasło w leksykonie: auksakalys

aulacorum opifex
(łac.) gobelinnik, szpalernik


  Hasło w leksykonie: aulacorum opifex

aulaearius
(łac.) gobelinnik, szpalernik


  Hasło w leksykonie: aulaearius

aulicus
(łac.) dworzanin


  Hasło w leksykonie: aulicus

Aulok


Herb szlachecki pochodzenia niemieckiego. Herbowni: Aulok, Aulock, Mielęcki, Mielędzki


  Hasło w leksykonie: Aulok

Auras a
Uraz - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Auras a

Aurelius
(łac.) Aureliusz


  Hasło w leksykonie: Aurelius

aurifaber
(łac.) złotolej (złotnik)


  Hasło w leksykonie: aurifaber

auriga
(łac.) woźnica


  Hasło w leksykonie: auriga

Aurszwald

Rodziny należące do herbu: Aurszwald


  Hasło w leksykonie: Aurszwald

Ausgedinger
(niem.) dożywotnik, gospodarz na emeryturze,


  Hasło w leksykonie: Ausgedinger

austeria
zob. karczma


  Hasło w leksykonie: austeria

Auszügler
(niem.) dożywotnik, wycużnik, gospodarz na emeryturze


  Hasło w leksykonie: Auszügler

autentiškas
(lit.) orginał


  Hasło w leksykonie: autentiškas

autokefaliczny
z greki- mający własną głowę, własnego zwierzchnika
Wyraz używany na oznaczenie Kościołów, którymi rządzą ich własne synody i które należą do wschodnich i orientalnych Kościołów prawosławnych. Wszystkie patriarchaty są autokefaliczne, ale nie wszystkie Kościoły autokefaliczne są patriarchatami. Dla Kościołów prawosławnych wschodnich, patriarcha Konstantynopola jest prymasem, a jedynie sobór powszechny może ustanawiać prawa obowiązujące wszystkie Kościoły autokefaliczne.


  Hasło w leksykonie: autokefaliczny

autorament
Słowo wywodzące się z XVII wiecznego typu zaciągu wojsk. Dwa autoramenty, polski i cudzoziemski, oznaczały różne formy rekrutacji (z pocztem lub indywidualnie) i co za tym idzie układ, stopnie i rangę, a także umundurowanie. W wojskim polsku były poczty i chorągwie, w cudzoziemskim regimenty. Różnice zaczęły się zacierać już XVIII w. z racji na to że dużo Polaków wstępowało do wojsk cudzoziemskich, oraz dużo funkcyjnych pełniło rolę w obu rodzajach wojsk (gdyż wojska cudzoziemskie stały niżej).

Słowo zaczęło przechodzi do języka potocznego, gdzie używano go w odniesieniu do szlachetnego typu, rodzaju, proweniencji. Być kim dawnego autoramentu podkreślało wartość tego czym ktoś się wyróżniał.


  Hasło w leksykonie: autorament

ava
(łac.) - babka


  Hasło w leksykonie: ava

avia
(łac.) babka


  Hasło w leksykonie: avia

avių augintojas
(lit.) owczarz


  Hasło w leksykonie: avių augintojas

avuncularis frater
(łac.) brat wujeczny


  Hasło w leksykonie: avuncularis frater

avuncularis soror
(łac.) siostra wujeczna


  Hasło w leksykonie: avuncularis soror

avunculus
(łac.) wuj, brat matki (rodzony lub stryjeczny)


  Hasło w leksykonie: avunculus

avunculus magnus
(łac.) brat babki


  Hasło w leksykonie: avunculus magnus

avunculus major
(łac.) brat prababki


  Hasło w leksykonie: avunculus major

avus
(łac.) dziadek


  Hasło w leksykonie: avus

Awdaniec


  Hasło w leksykonie: Awdaniec

Aweyde

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Aweyde, Aveyde


  Hasło w leksykonie: Aweyde

Awstacy
Herb Awstacz, prawd. forma herbu Napiwon.


  Hasło w leksykonie: Awstacy

Awstacz


Awstacy, Awszat, Abschatz. Herb po raz pierwszy występuje w Legendzie o św. Jadwidze.

W czerwonym polu czarna głowa łosia skierowana w prawą herbową stronę. Łopaty srebrne. Takie same mobilium w klejnocie. Zbieżność wizerunku pozwala sądzić że chodzi o formę herbu Napiwon. Wcześniejsze wystąpienia nie wiadomo czy pokazują ten herb czy inny podobny. Nazwa pochodzi prawd. od Imienia Eustachy - Awstacy. Przekonuje to tym bardziej do teorii że chodzi o herb Napiwon w którym przedstawiony jest jeleń. Św. Eustachy miał bowiem wizję podobną do św. Huberta gdy podczas polowania gonił jelenia. Informacja o Eustachym protoplaście jest raczej wymyślona. Mogły być to też dwa herby niezależne które z biegiem czasu połączyły się.

Rodziny należące do herbu: Abschatz, Awstacy, Awstacz, Awszat, Kredlewicz, Kreidelwitz, Ossowski


  Hasło w leksykonie: Awstacz

Awszat
Herb Awstacz


  Hasło w leksykonie: Awszat

Axt

Herb szlachecki


  Hasło w leksykonie: Axt

Azulewicz

Rodziny należące do herbu: Azulewicz


  Hasło w leksykonie: Azulewicz


Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



  Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego  
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001
Przekaz online (usługa DotPay)
Wpisz kwotę:


Przelew kartą (usługa Pay Pal)




© Genealogia Polaków 2000-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.