Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 9590.
 
GRUPY HASEŁ

Systemy genealogiczne
Terminy metrykalne
Miary i wagi
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
INNE SŁOWNIKI GP+

Lokalizacje geogr.
Powstańcy 1863 - lista
Bitwy 1863-6
Światowy Szlak 1863
Oficjaliści prywatni
Właściciele ziemscy
Baza fotografii
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Zbiory nazwisk, listy
Opowiadania
Staropolskie przepisy kulinarne
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


delegat
Jeden z mistrzów danej loży wolnomularskiej który jest wybierany jako przedstawiciel na doroczne zebranie Wielkiej Loży Macierzystej.


  Hasło w leksykonie: delegat

delegatus
(łac.) delegat


  Hasło w leksykonie: delegatus

Delfin
Delfin (fr. dauphin) - tytuł hrabiego Delfinatu. Nazwa wywodzi się od herbu Guya II, w którym znajdował się delfin. Władca Delfinatu, Hubert II sprzedał tytuł królowi Francji, Filipowi VI, a król miał po jego śmierci odziedziczyć Delfinat. Stało się to w 1349 r. Król obawiał się, że skupienie zbyt wielu ziem w jego rękach mogłoby wywołać protesty zagraniczne, a być może również i wojnę, co było mu nie na rękę - trwała właśnie wojna stuletnia. Aby zapobiec ewentualnemu konfliktowi (głównym protestującym był cesarz), król zdecydował przekazać Delfinat następcy tronu (był nim syn Filipa, Jan II Dobry). Od tej pory każdy następca tronu francuskiego nosił tytuł Delfina, podobnie jak np. w Wielkiej Brytanii następca tronu nosi tytuł księcia Walii.


  Hasło w leksykonie: Delfin

deli junacy
Formacja turecka fanatycznie wyszkolonych wojowników - lekkiej jazdy, istniejąca od XIII do XVIII wieku. Byli to ludzie, szkoleni od dziecka w zamkniętych koszarach, przez długi czas istnienia formacji rekrutujący się z porwanych dzieci chrześcijańskich. W późniejszych czasach jako elitarna formacja turecka straciła na znaczeniu z powodu roszczenia sobie zbyt dużych wpływów, a także z przestarzałej formy walki indywidualnej. Stanowili głównie przyboczną gwardię sułtana, lub wyższych dostojników. Służba kończyła się z chwilą osiągnięcia 45 lat życia.

Nazwa pochodzi od określenia "deli" - szaleni (Właściwie słowo deli jest liczbą pojedynczą, a prawidłowo powinno się mówić deliler junacy, jednak taka nazwa utarła się w Polsce). Celem i zaszczytem deli junaka było szukanie najtrudniejszych miejsc na polu walki i udanie się tam. Miało to duże znaczenie w czasie gdy bitwy nie rozgrywały się jeszcze poprzez ruchy formacji wojskowych lecz przez masowe indywidualne starcia. Gdy strategia wojskowa nabrała znaczenia poprzez działanie całych oddziałów na polu bitwy, rola deli junaków zaczęła się zmniejszać, a czasem nawet przeszkadzać. Nie mniej to oni przyczynili się do wielu zwycięstw tureckich - np. pod Warną w 1444. Ponosili jednak klęski w starciach z husarią - jak np. w 1572 nad Prutem gdy zaatakowane zostały polskie wojska wycofujące się z Mołdawii.

Charakterystycznym strojem deli junaków były pióra, które symbolizowały zabitych wrogów lub inne wybitne czyny. Nosili je oni w formie skrzydeł dopinanych do ramion, czapek, lub w podbiciu wierzchnich krótkich narzutek ze skór dzikich zwierząt (zob. delia). Pióra pojawiały się także na tarczach. W uzbrojeniu posiadali szablę, buzdygan, krótką kopię, sztylet - później także pistolet lub muszkiet.

Grafika




  Hasło w leksykonie: deli junacy

delia
Rodzaj narzuty, wierzchniego stroju szlacheckiego, często podbitego, lub też uszytego z futer. Mogła mieć formę płaszcza sięgającego ziemi (taką nosił np. Samuel Łaszcz podbijając ją wyrokami na siebie), lub jedynie jako niewielką narzutę bez rękawów noszoną na jednym ramieniu (jak w stroju husarskim). Delię nosiło się rozpiętą, lub przepasaną, albo też zapiętą lub związaną rzemykiem u góry.

Nazwa pochodzi od tureckiej formacji deli junaków.


  Hasło w leksykonie: delia

delorny
(hucul.) wspaniały
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: delorny

Delpacy
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Delpacy


  Hasło w leksykonie: Delpacy

delta
Jeden z najważniejszych symboli masońskich - trójkąt równoramienny symbolizujący wiedzę oświecającą umysły ludzi. Często występujący z okiem w środku oznaczającym mądrość która widzi i przewiduje. Deltę umieszcza się po wschodniej stronie pomieszczenia loży, nad miejscem gdzie zasiada Czcigodny.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: delta


Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



  Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego  
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Raiffeisen Polbank 42 1750 0012 0000 0000 4108 9032
Przekaz online (usługa DotPay)
Wpisz kwotę:


Przelew kartą (usługa Pay Pal)




© Genealogia Polaków 2000-
Wszelkie kopiowanie słownika i zestawu haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.