Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8948.
 
GRUPY HASEŁ

Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
INNE SŁOWNIKI GP+

Lokalizacje geogr.
Powstańcy 1863 - lista
Bitwy 1863-6
Światowy Szlak 1863
Oficjaliści prywatni
Właściciele ziemscy
Baza fotografii
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Zbiory nazwisk, listy
Opowiadania
Staropolskie przepisy kulinarne
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


or.e.
Skrót łacińskiego "oriundus et", występuje w metrykach


  Hasło w leksykonie: or.e.

Oracz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Kassianowicz, Kassyanowicz


  Hasło w leksykonie: Oracz

oracz
zob. arator


  Hasło w leksykonie: oracz

Orda

Rodziny należące do herbu: Gerejewski, Gierejewski, Orda, Ordycz, Pronowicz


  Hasło w leksykonie: Orda

ordalia
Sądy Boże - system prób, którym poddawano oskarżonego celem udowodnienia jego niewinności. Zazwyczaj próby takie były bardziej rodzajem nakłonienia oskarżonego do zmiany zdania niż faktycznym udowadnianiem niewinności. Sądy Boże jako faktyczne dowodzenie było stosowane w pierwszych wiekach protestantyzmu. W przypadku procesów związanych z moralnością często chodziło też wykrycie choroby wenerycznej - która była dowodem niemoralnego prowadzenia się.


  Hasło w leksykonie: ordalia

Orden der Brüder vom Deutschen Haus S...


  Hasło w leksykonie: Orden der Brüder vom Deutschen Haus S...

Order Chrystusa
Najwyższe odznaczenie świata. W starszeństwie orderów jest to godność największa. Został ustanowiony przez papieża Jan XXII w 1319r. W XX wieku otrzymało go jedynie kilka osób. Order oznacza włączenie do Zakonu Rycerskiego Naszego Pana Jezusa Chrystusa.


  Hasło w leksykonie: Order Chrystusa

Order Złotego Runa
Trzeci co do starszeństwa order świata. Jest symbolem przynależenia do zaszczytnego Zakonu Złotego Runa. Jego symbolika nawiązuje do wyprawy argonautów. Jest przyznawany przez Hiszpanię i austryjacką dynastię Habsburgów. Został ustanowiony w 1429 r przez Filipa Dobrego, księcia Burgundii. Spośród Polaków otrzymało go do tej pory 14 osób (nie licząc dwóch królów niepolskiego pochodzenia), m. in. Aleksander Sołtan.


  Hasło w leksykonie: Order Złotego Runa

Ordo Teutonicus
pełna nazwa łac.- Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem - Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie; również- Zakon krzyżacki


  Hasło w leksykonie: Ordo Teutonicus

ordynacja
Rodzaj fundacji rodowej, obejmującej spójną część majątku rodu posiadająca określone systemy spadkowe, nieulegająca podziałom i mająca określone obowiązki wobec reszty rodziny. Ordynacje dotyczyły najbogatszych rodzin szlacheckich. Każda ordynacja miała swój własny statut. Prawo dziedziczenia z reguły posiadał najstarszy (majorat), pierworodny (primogenitura) syn, rzadziej najstarszy członek rodu (seniorat). Najstarsza ordynacją polska to majorat Jarosławskich założona w 1470r. Ostatecznie ordynacje ostały zniesione w 1945 roku.


  Hasło w leksykonie: ordynacja

ordynka
Typ szabli używany przez Tatarów Krymskich (ordyńskich) - stąd nazwa.


  Hasło w leksykonie: ordynka

organarius
(łac.) organista


  Hasło w leksykonie: organarius

Organist
(niem.) organista


  Hasło w leksykonie: Organist

oriundus
(łac.) urodzony - słowo występujące często w metrykach, czas pod postacią skrótu "or.e." (oriundus et)


  Hasło w leksykonie: oriundus

Orla

Inne nazwy i zawołania herbu: Opala, Opola, Mściug, Odrza, Zapale, Szaszor

Pierwotnie czerwony szaszor (orłek) na srebrnym tle. Zamiast głowy orła gwiazda sześciopromienna złota, pierwotnie również czasem czerwona. Znane wersje herbu odwrotne, tzn.: srebrny orłek na czerwonym tle. W pierwotnym herbie łapy, gwiazda takie same jak reszta. Złote tylko barki skrzydeł. Z 1448 i ok. 1450 znana jest pieczęć Mikołaja Szarzowskiego z Gierałtowic przestawiająca w polu na tarczy skrzydła i ogon orła, zaś w klejnocie na hełmie z labrami toś godło, ale odwrócone. Jest to jednak nie odmiana, lecz ślad rozwoju godła.[Szymański J., Herbarz...]

Najstarszy wizerunek: 1340, 1343 - pieczęć Andrzeja z Kossonowa, kasztelana poznańskiego, następnie 1360 pieczęć Franciszka z Cerekwicy. Znany także jest kafel z Raciążka z XVw. [Nadolska K., Un poele gothique...], oraz relikwiarz św. Urszuli z 1481 r w katedrze gnieźnieńskiej [KZS V z. 3 s. 37]. W źródłach pisanych od 1400 [Ulanowski: Materiały]

Legenda herbowa opisana przez Niesieckiego, nie ma raczej nic wspólnego z prawdą: "... przodek tej familii z książęcej idąc familii, gdy mszcząc się krzywdy swojej, rodzonego brata zabił, na pamiątkę tego excesu, orła mu, którego w herbie zażywał, bez głowy nosić kazano". Uszczerbione herby polskie miały bowiem związek z licznymi kontaktami polsko-węgierskimi i były wręcz przeciwnie nie dyshonorem lecz raczej szacunkiem (zob. Amadej)

Rodziny należące do herbu: Bardski, Bardzki, Bardyjowski, Barski, Berkman, Buczkowski, Bukojewski, Bukowski, Bykowski, Cerekwicki, Chabewiecki, Chabiewiecki, Chabiewski, Chobieniecki, Chynek, Chynka, Chyńka, Czarnocki, Figa, Gielczewski, Giełbowski, Giełbowski, Gierałtowski, Gieratowicz, Gołkiewicz, Gorajski, Goroyski, Graboszewski, Grabowski, Hubert, Hurłowski, Hynek, Jarogniewski, Jaromirski, Kembłowski, Kębłowski, Kęmbłowski, Kielbowski, Kiełbowski, Koszanowski, Koszonowski, Kula, Lgocki, Ligocki, Ligowski, Ludkiewicz, Łopieński, Maciański, Myśliński, Olbieg, Olszewski, Orla, Orłowski, Oszewski, Oszmianiec, Ośmianiec, Ośnicki, Pacek, Pacewicz, Paczek, Palcowski, Palczewski, Paliszewski, Peliszewski, Plejer, Przetecki, Przetocki, Przewłocki, Ptaczyński, Puciłowski, Ramsz, Ramsza, Rogowski, Rzegnowski, Salmanowicz, Salmonowicz, Salomonowicz, Saszowski, Suski, Szarszawski, Szaszewski, Szaszowski, Tupik, Wielamowski, Więlamowski, Wilamowski, Wojenko, Wołyncewicz, Zapałowski, Ziemborowski

[uzup: Witold Salmonowicz]


  Hasło w leksykonie: Orla

Orla Głowa
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Nasirowski


  Hasło w leksykonie: Orla Głowa

Orlica

Orlica, Pół Orła. Polski herb szlachecki nadany z nobilitacją w 1561 Janowi Paczko
Herbowni (wg.T.Gajla): Gojlewicz, Golewicz, Niemorszański, Pacewicz, Packiewicz, Paculewicz, Paczak, Paczek, Paczko, Pocewicz, Rapczyński, Stybicz, Załoga.


  Hasło w leksykonie: Orlica

orphanus
(łac.) sierota bez ojca


  Hasło w leksykonie: orphanus

Orsula
(łac.) Urszula


  Hasło w leksykonie: Orsula

Orszulski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Orszulski


  Hasło w leksykonie: Orszulski

ort
Europejska moneta srebrna. W Polsce od XVII -XVIII wieku. 1 ort = 10 groszy (lub 18 gorszy).


  Hasło w leksykonie: ort

Ortelsburg
Szczytno - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Wschodnich


  Hasło w leksykonie: Ortelsburg

Ortsarme
(niem.) miejscowy ubogi/a


  Hasło w leksykonie: Ortsarme

Orwał
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Czernik


  Hasło w leksykonie: Orwał

Orwał
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Orwat, Orwał


  Hasło w leksykonie: Orwał

oryl
flisak


  Hasło w leksykonie: oryl

oryle


  Hasło w leksykonie: oryle

Orzechowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Orzechowski


  Hasło w leksykonie: Orzechowski

Orzeł
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Golkiewicz


  Hasło w leksykonie: Orzeł

orzeł
W większości kultur uznawany za króla ptaków. Symbol posłańców bogów, władców. Silny, potężny, dostojny.

Z tej przyczyny wszelka symbolika herbowa związana jest z dostojeństwem. Symbol Chrystusa, opieki nad orlętami, kierowania się ku słońcu - Bogu, obrońca dusz, symbol kontemplacji, św. Jana Ewangelisty. Orzeł trzymający rybę to symbol Chrystusa unoszącego duszę ze źródła chrzcielnego do tryumfu wniebowstąpienia. Orzeł z głową lwa symbolizował walkę sił duchowych z ziemskimi. Z gwiazdą pięcioramienną w szponach symbol Jowisza. Dwugłowy nawiązuje do Janusa, czerwonoczarny - symbol wszechwiedzy i siły stwórczej, czarny - żywioł ziemi, srebrny - władzę światła księżycowego. Orzeł chwytający węży symbolizuje wzniosłość która króluje nad nikczemnością.

W Polsce stosowany od 1222 (pieczęć księcia opolskiego Kazimierza), choć nie jest jasne czy wcześniejsze wizerunki też nie przedstawiają tego ptaka (zob. herb Polski). W polskiej heraldyce szlacheckiej stosowany w uszczerbieniu, lub niepełnej formie, np. z gwiazdą zamiast głowy (Orla), jako latawiec w formie orła (Szaszor), pół orła itp). Charakterystyczną cechą orła polskiego była przepaska na skrzydłach.


Wiele państw, dynastii i rodów władców przyjęło go, albo jakąś jego formę za symbol. U Hetytów, Sumerów, Babilończyków dwugłowy orzeł symbolizował burzę. Był jednym z 5 głównych symboli Rzymu, symbol Persji, Babilonu, Iranu, Biznacjum (skąd trafił do Moskwy). W Cesarstwie Niemieckim prawa głowa symbolizowała Niemcy a lewa Rzym. W Asutro-Węgrzech dwugłowy orzeł cesarza i króla w jednej osobie. Orzeł książąt czernichowskich trzyma w łapie krzyż procesyjny na skos. Po 1525 Prusy Królewskie otrzymały orła z ramieniem z mieczem nad głową. Orzeł depczący węża - symbol Gwelfów we Włoszech, w locie z wiązką piorunów oraz mieczem - symbol Fryderyka Wielkiego. Następnie podobny na niebieskim tle używał Napoleon Bonaparte. W hinduizmie orzeł z korpusem człowieka jest wierzchowcem boga Wisznu (Garuda). Występuje w herbie Indonezji, Syjamu, Iraku, Jordanii, Jemenu, Egiptu, Libii, ZEA, Dagestanu, Brandenburgii, Jugosławii, Rosji i in.. Orzeł Seldżuków zwany jest "Sokołem Kurajszytów". U Azteków główny bóg Quetzalcoatl przedstawiany jest jako pierzasty wąż (łączący orła i węża) - stąd przeszedł do godła Meksyku.

Więcej informacji


* Herby z orłem
* Herby z orłem dwugłowym

Grafika




  Hasło w leksykonie: orzeł

orzełek


  Hasło w leksykonie: orzełek

Orzy Orzy
Herb szlachecki Lis


  Hasło w leksykonie: Orzy Orzy

Orłek


  Hasło w leksykonie: Orłek

orłek
Szaszor, naściółka, orzełek. Orzeł bez dziobu i szponów lub bez głowy. Dawna nazwa latawca w kształcie orła bez głowy. Nazwa szaszor pochodzi od węgierskiego słowa szasz (czyt. sas) - orzeł. Symbolizuje kogoś kto był ranny na wojnie a mimo to był dzielny i wykazał hart ducha.

Występuje w herbie Orla

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: orłek

orło
(gwar.lwow.) latawiec


  Hasło w leksykonie: orło

Orłowski
Herb rodziny Orłowskich h. własnego


  Hasło w leksykonie: Orłowski

Orłowski II
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Michałowski


  Hasło w leksykonie: Orłowski II


Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



  Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego  
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001
Przekaz online (usługa DotPay)
Wpisz kwotę:


Przelew kartą (usługa Pay Pal)




© Genealogia Polaków 2000-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.