Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 8955.
 
GRUPY HASEŁ

Miary i wagi
Systemy genealogiczne
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
INNE SŁOWNIKI GP+

Lokalizacje geogr.
Powstańcy 1863 - lista
Bitwy 1863-6
Światowy Szlak 1863
Oficjaliści prywatni
Właściciele ziemscy
Baza fotografii
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Zbiory nazwisk, listy
Opowiadania
Staropolskie przepisy kulinarne
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


p.
(post) = po. Skrót używane w określeniach daty w notach biograficznych i genealogicznych.


  Hasło w leksykonie: p.

pabėgėlis
(lit.) wygnaniec


  Hasło w leksykonie: pabėgėlis

pabėgimas
(lit.) ucieczka


  Hasło w leksykonie: pabėgimas

Pac
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pac


  Hasło w leksykonie: Pac

pacałaszny
(gwar. lwow.) śmieszny, zabawny, komiczny


  Hasło w leksykonie: pacałaszny

pacałycha
(gwar.lwow.) ucieszna zabawa, rozróba


  Hasło w leksykonie: pacałycha

Paciorkowski


Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paciorkowski


  Hasło w leksykonie: Paciorkowski

paciuk
(gwar.lwow.) wieprz, prosię, tucznik


  Hasło w leksykonie: paciuk

Paczeński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paczeński, Paczyński


  Hasło w leksykonie: Paczeński

Paczkowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paczkowski


  Hasło w leksykonie: Paczkowski

padaryti savarankišku
(lit.) usamodzielnić


  Hasło w leksykonie: padaryti savarankišku

padėjėjas
(lit.) pomocnik


  Hasło w leksykonie: padėjėjas

padorumas
(lit.) godność, dostojeństwo


  Hasło w leksykonie: padorumas

paduch
Łotr, nikczemnik


  Hasło w leksykonie: paduch

paedagogus
(łac.) nauczyciel


  Hasło w leksykonie: paedagogus

pagalba
(lit.) pomoc, ratunek


  Hasło w leksykonie: pagalba

pagalbininkas
(lit.) parobek


  Hasło w leksykonie: pagalbininkas

pagina, pag.
(łac.) stronica


  Hasło w leksykonie: pagina, pag.

pagus
(łac.) wieś, wioska


  Hasło w leksykonie: pagus

pagyvenęs
(lit.) sędziwy, w podeszłym wieku


  Hasło w leksykonie: pagyvenęs

paieškos
(lit.) poszukiwanie


  Hasło w leksykonie: paieškos

Pajączkowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pajanczkowski, Pajączkowski


  Hasło w leksykonie: Pajączkowski

pająk
W heraldyce symbolizuje mądrość, skuteczną mozolną pracę, solidność i roztropność, skromność, rozsądek, delikatność. Razem z pajęczyną jest symbolem szczęścia domowego.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: pająk

pajęczak
(starop.) nazwa miesiąca września


  Hasło w leksykonie: pajęczak

pakeisti
(lit.) odmienić, zmienić


  Hasło w leksykonie: pakeisti

Pakosław - godło


Godło przedheraldyczne Pakosława, z pieczęci wojew. sandomierskiego, z napisem Sigillum (Pa)coslai, wiszącej u przywileju księżnej Grzymisławy z r. 1228 [Gloger Z., Encyklopedia Staropolska]


  Hasło w leksykonie: Pakosław - godło

pakrikštytas
(lit.) ochrzczony


  Hasło w leksykonie: pakrikštytas

Pakszyński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paksi(szy)ński


  Hasło w leksykonie: Pakszyński

pakularz
Uszczelniał pakułami, mchem przerwy między balami


  Hasło w leksykonie: pakularz

palaidoti
(lit.) pochować, mogiłą nakryć


  Hasło w leksykonie: palaidoti

palaidoti
(lit.) zakopać, pochować


  Hasło w leksykonie: palaidoti

palaikai
(lit.) ciało zwłoki


  Hasło w leksykonie: palaikai

palatinida
(łac.) wojewodzic


  Hasło w leksykonie: palatinida

palatinus
(łac.) wojewoda


  Hasło w leksykonie: palatinus

palec
Miara długości = 1/8 sztychu = 1/6 ćwierci.
Galicja 1772-1787 = 2,482 cm lub 2,381 cm.


  Hasło w leksykonie: palec

Palenkės Biala
Biała Podlaska - litewska nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Palenkės Biala

paleografia
Nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem pisma. Najbardziej znane podręczniki zostały wydane przez Władysława Semkowicza i Aleksandra Gieysztora. Paleografia oprócz badania pisma prowadzi też badania środowiska życia danego autora, niekiedy dokonywane są nawet próby analizy osobowości postaci historycznych na podstawie charakterystycznych cech pisma (nie mylić z grafologią).
Twórcą terminu był Bernard de Montfaucon (1655-1741).


  Hasło w leksykonie: paleografia

palikimas
(lit.) spadek


  Hasło w leksykonie: palikimas

palinka
(hucul.) gorzałka, wódka
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: palinka

paliudyti
(lit.) opieczętować, poświadczyć


  Hasło w leksykonie: paliudyti

paliudyti
(lit.) zaświadczać


  Hasło w leksykonie: paliudyti

pallex
(łac.) konkubina


  Hasło w leksykonie: pallex

Pallowitz
Palowice - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pallowitz

palma
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 25 cm.

(za: www.ourroots.ca)


  Hasło w leksykonie: palma

palmac
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. 1/2 palma. W latach 1787-1856 = 12,5 cm.

(za: www.ourroots.ca)


  Hasło w leksykonie: palmac

palyginimas
(lit.) porównanie


  Hasło w leksykonie: palyginimas

palyginti
(lit.) zrównać


  Hasło w leksykonie: palyginti

Pama system
System numeracji potomków w którym każde pokolenie otrzymuje kolejną literkę a dzieci kolejny numer. Dzieci umieszczane są bezpośrednio pod rodzicami. System ma tą wadę że w przypadku przemieszczenia dzieci między rodzicami można nie zauważyć błędu, a w przypadku dodania nowego protoplasty trzeba zmieniać całą numerację. system opracowany przez Chris'a de Villiers i zmodyfikowany przez dr. Cor Pama.

a Rodzic
-b1 Dziecko
-b2 Dziecko
-b3 Dziecko
-b1 Dziecko


Jako zabezpieczenie, stosuje się pełne wykazanie pokrewieństwa dla każdego potomka np. a.b2.c2.d1 czyli jest to pierwszy prawnuk drugiego wnuka drugiego dziecka. W ten sposób system ten przybliża się do prostszego systemu d'Aboville.


  Hasło w leksykonie: Pama system

pampuch
(gwar.lwow.) racuch, placek z mąki pszennej smażony na tłuszczu


  Hasło w leksykonie: pampuch

panašus
(lit.) podobny


  Hasło w leksykonie: panašus

Pancer
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pancer


  Hasło w leksykonie: Pancer

panelė
(lit.) panna


  Hasło w leksykonie: panelė

paniaga
(gwar.lwow.) bogacz, magnat, dziedzic, wielki pan


  Hasło w leksykonie: paniaga

panieka
(lit.) wzgarda


  Hasło w leksykonie: panieka

paniekintas
(lit.) wzgardzony


  Hasło w leksykonie: paniekintas

panifex
(łac.) piekarz


  Hasło w leksykonie: panifex

panis bene merentium
(chleb zasłużonych) Dobra ziemskie przeznaczone z obszarów dóbr królewskich na dożywocie dla osób zasłużonych Ojczyźnie.


  Hasło w leksykonie: panis bene merentium

Panna (znak zodiaku)


Znak wywodzi się od runicznego Y lub "ti" (w niektórych językach określenie kobiety). Związany z symbolem kobiety, matki - ale w perspektywie końca wszystkiego, ziemi do której wszystko wraca. Bogini Ziemi - bogini matka - była znana w wielu religiach co świadczy o bardzo wczesnym pochodzeniu symbolu. Symbolizuje porządek, ład, dobrą organizację.
(Nie należy przeceniać roli symboli zodiakalnych w heraldyce polskiej, pomimo zbieżność wyglądu z niektórymi układami herbowymi.)

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: Panna (znak zodiaku)

panna apteczkowa
Śpiżarnia pańska z apteczką zostawała pod zarządem i pieczą panny apteczkowej, która wydawała kucharzom, smażyła konfitury, urządzała nalewki i domowe lekarstwa, piekła pierniki i z dziewczętami zbierała zioła lecznicze. Była to zwykle albo daleka krewna albo uboga panna i sierota, która zamąż nie wyszła, ale w domu możniejszym znalazła opiekę i ciepło rodzinne.

Panna apteczkowa, jako opiekunka chorych we dworze wiejskim, jako najwierniejsza przyjaciółka domu i rodziny swoich państwa, jako niestrudzona, skrzętna i umiejętna pracownica, była w dawnem społeczeństwie polskiem, nie znającem dzisiejszego roznerwowania, bardzo pospolitym a sympatycznym typem panny.[Gloger Z., Encyk.Starop]




Na ich barkach spoczywała odpowiedzialność za zdrowie i dobre samopoczucie domowników. U pasa takiej panny wisiał klucz do apteczki, a ta mieściła się w specjalnej szafie obok spiżarni albo (w bogatszych dworach) w osobnym pomieszczeniu i była czymś na kształt jaskini skarbów. Przechowywano w niej leki, zioła, nalewki i likiery, konfitury, soki, kadzidła oraz przeróżne przyprawy. Wszystko, a szczególnie przyprawy, takie jak szafran czy wanilia, było niezwykle drogocenne. Dlatego strzegły ich zamki i skoble, a pannę mającą nosić klucze do tego interesu wybierano bardzo starannie. Mile widziane były krewne lub ubogie sieroty przygarnięte i wychowane we dworze. Preferowano stare panny, żeby mąż i dziatwa nie odciągali ich od obowiązków. A tych miała panna apteczkowa mnóstwo, była bowiem zaopatrzeniowcem, farmaceutą i domowym lekarzem. [za kochamwies.pl]


  Hasło w leksykonie: panna apteczkowa

pannarius
(łac.) sukiennik


  Hasło w leksykonie: pannarius

pannicida
(łac.) krawiec sukienny


  Hasło w leksykonie: pannicida

pannisor
(łac.) postrzygacz sukna


  Hasło w leksykonie: pannisor

pańszczyzna
Rodzaj podatku pracą, w zamian za prawo gospodarowania, życia w dobrach jakiegoś właściciela (pana). Wprowadzona w Polsce ok XV/XVI w i trwała do ok. połowy XIX.

Pańszczyzna, wbrew obiegowym opiniom, miała wymiar ok. połowy lub nawet 1/3 dzisiejszych podatków, choć była też wykorzystywana do zmuszania do prac prawie niewolniczych. Z reguły wynosiła jeden lub dwa dni pracy jednej osoby z rodziny w miesiącu. Różnica między pańszczyzną a uwłaszczeniem polega głównie na tym kto jest posiadaczem ziemi (kto za nią odpowiada), a także kto ma prawo nią handlować. Jako że pańszczyzna była związana z utrudnieniem przemieszczania się została potraktowana przez organizacje międzynarodowe w XX wieku jako forma bliska niewolnictwu. Trzeba nadmienić, że chłopi mieli jeszcze inne drobne podatki w formie rzeczowej (np. dla parafii), a także szarwark (obowiązek pracy na cele społeczne). Pańszczyzna generalnie przynosiła mniejsze dochody niż czynsz.

Pańszczyzna była przez propagandę komunistyczną wykorzystywana jako przykład zmuszania chłopów do niewolniczej, bezzasadnej pracy na rzecz jakiegoś Pana (celowo pomijając fakt posiadania ziemi i zarządzania gospodarką).


  Hasło w leksykonie: pańszczyzna

pantałyk
Kopczyk w stepie, wyznaczający granicę terenu lub drogę. Wyrażenie z języka staro-tureckiego. Wzdłuż owych kopczyków odbywało się podróż, zagubienie drogi określało się mianem "zbicia z pantałyku". To wyrażenie pozostało na terenach szczególnie Galicji i odnosiło się do zdezorientowania kogoś tak że zapomniał co miał mówić. Obecnie wyrażenie zanika.

Inne wyjaśnienia odnoszące się do języków azerbejdżańskiego, do góry koło Aten, języka bawarskiego itp - są niepoprawne.


  Hasło w leksykonie: pantałyk

panteon
1. Zbiór wszystkich bóstw danej religii (politeizm)
2. Świątynia poświęcona wszystkim bogom, największym herosom, czy współcześnie po prostu bohaterom narodowym (np. Katedra Wawelska lub Kościół na Skałce w Krakowie, Panteony w Rzymie i w Paryżu, za panteon brytyjski uznaje się opactwo Westminister)
3. Zwierzę mityczne, łania z ogonem koński, o umaszczeniu usianym gwiazdami. Jako mobilium herbowe symbolizuje opanowanie przestrzeni, nowoczesną technologię w służbie człowieka.


  Hasło w leksykonie: panteon

pantopola
(łac.) kupiec


  Hasło w leksykonie: pantopola

Paparona


  Hasło w leksykonie: Paparona

papendekiel
(gwar.lwow.) tekturka, sztywna okładka


  Hasło w leksykonie: papendekiel

papieradel
Niemiecka nazwa niepełnego szlachectwa. Nazwa polska: skartabellat


  Hasło w leksykonie: papieradel

papildymas
(lit.) poprawa, udoskonalenie, uzupełnienie


  Hasło w leksykonie: papildymas

Papini De Gambusio
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Papini De Gambusio


  Hasło w leksykonie: Papini De Gambusio

papiumene
(lit.) Dożynki, święto obchodzone w lipcu.

[za: Teodor Narbutt: Dzieje starożytne Narodu Litewskiego]


  Hasło w leksykonie: papiumene

Paprotzan
Tychy, -Paprociany - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Paprotzan

Paprzyca
Inna nazwa herbu Kuszaba


  Hasło w leksykonie: Paprzyca

paprzyca
(Koło młyńskie) W Heraldyce oznacza lojalność, posłuszeństwo pomimo przeciwności losu, również gościnność, siłę która osiąga swój cel.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: paprzyca

papuga
Ptak występujący jako mobilium herbowe. Na ogół w kolorze zielonym, często z opaską na szyi. Symbolizuje - z racji na swoją gadatliwość - cechę wymowności, a także towarzyszenie w dalekich podróżach.
W Polsce występuje m.in w herbach kaszubskich, co może się wiązać z handlem zamorskim. W Niemczech w herbie rodziny Schönburg.

Herby z tym symbolem

  Hasło w leksykonie: papuga

papyrifex
(łac.) papiernik


  Hasło w leksykonie: papyrifex

Papłoński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Papłoński


  Hasło w leksykonie: Papłoński

parafernalia
Słowo pochodzi z łaciny średniowiecznej i oznacza majątek osobisty mężatki. Nie jest to posag, lecz własność wniesiona poza nim do jej osobistego użytku. W Polsce mianem tym oznaczano wyprawę ślubną panny młodej, taką jak ubrania, rzeczy osobiste, wyposażenie.


  Hasło w leksykonie: parafernalia

parafia
Podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła, obejmująca teren zamieszkiwany zazwyczaj przez kilka tysięcy wiernych. (W rejonach słabo zaludnionych, np. Syberia - może się więc rozciągać na tysiące kilometrów). Z upływem czasu w Polsce rosła gęstość zaludnienia, więc parafie dzielono na mniejsze.

Do czasów zaborów to parafie (lub klasztory) prowadziły, oprócz typowych zajęć duszpasterskich, większość spraw zwanych dzisiaj społecznymi - takich jak edukacja, szpitalnictwo, opieka nad wdowami, biednymi. Potrzebą a nawet obowiązkiem właściciela terenu było więc parafię (klasztor) uposażyć dochodem z jakiegoś obszaru. W zależności od właściciela, były to więc kościoły lub klasztory o konkretnym profilu (patron) - np. bardziej nastawionym na edukację lub bardziej na pomoc społeczną. Właściciel też często miał wpływ na obsadę proboszcza (plebana). Klasztory też mogły prowadzić parafie, ale mogły być też one niezależne.

Obecnie istnieje w Polsce ok. 10.200 parafii oraz kilkaset parafii polskich poza granicami kraju. Jednostką nadrzędną do parafii jest   Hasło w leksykonie: parafia

Paraski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paraski, Paraszyński, Paraziński, Parażyński


  Hasło w leksykonie: Paraski

parchanista
(łac.) barchannik


  Hasło w leksykonie: parchanista

Parchwitz
Prochowice - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Parchwitz

parentes
Rodzice - tytuł rubryki w księdze urodzeń (liber natorum)


  Hasło w leksykonie: parentes

parobek
zob. famulus


  Hasło w leksykonie: parobek

paroch
Proboszcz gerkokatolicki


  Hasło w leksykonie: paroch

parochia
(łac.) parafia


  Hasło w leksykonie: parochia

parochus
(łac.) proboszcz


  Hasło w leksykonie: parochus

paroecia
(łac.) parafia


  Hasło w leksykonie: paroecia

parple
(gwar. lwow.) łupież


  Hasło w leksykonie: parple

Parusewo
Paruszewo - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Parusewo

Parusschowitz
Rybnik, -Paruszowiec - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Parusschowitz

Parys
Herb szlachecki. Na niebieskim tle feniks wstający z ognia, w prawym (herbowym) górnym rogu tarczy ćwierć słońca.
Rodziny należące do herbu: Parys


  Hasło w leksykonie: Parys

pas
Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 1,5 m.

(za: www.ourroots.ca)


  Hasło w leksykonie: pas

pas
Na niektórych herbach widnieje pas koloru - tarcza podzielona jest na trzy wzdłuż, w pionie lub na skos w ten sposób że środkowa część jest węższa.

Znajdź herby tego rodzaju


  Hasło w leksykonie: pas

pasalūniškas
(lit.) podstępny


  Hasło w leksykonie: pasalūniškas

pasamonik
Rzemieślnik wyrabiający przedmioty galanteryjne, ozdoby włókiennicze, elementy zdobienia szat liturgicznych, mebli, ubrań, wszelakie frędzle, rozety, galony, kutasy, borty itp. Zob. szmuklerz


  Hasło w leksykonie: pasamonik

Paschalski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paschalski


  Hasło w leksykonie: Paschalski

pasidalijimas
(lit.) podział, rozdział


  Hasło w leksykonie: pasidalijimas

Pasierb
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pasierb


  Hasło w leksykonie: Pasierb

pasiūlymas
(lit.) wniosek


  Hasło w leksykonie: pasiūlymas

pasiuntinys
(lit.) goniec, posłaniec


  Hasło w leksykonie: pasiuntinys

paskelbimas
(lit.) mianowanie


  Hasło w leksykonie: paskelbimas

pasmerkimas
(lit.) potępienie


  Hasło w leksykonie: pasmerkimas

pasmerkti
(lit.) skazać, potępić


  Hasło w leksykonie: pasmerkti

passamentarius
(łac.) pasamonik, szmuklerz


  Hasło w leksykonie: passamentarius

Passenheim
Pasym - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Wschodnich


  Hasło w leksykonie: Passenheim

pastellator
(łac.) wytwórca patelni, panwisarz


  Hasło w leksykonie: pastellator

pastor
(łac.) pasterz, proboszcz


  Hasło w leksykonie: pastor

Pastorius
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pastorius


  Hasło w leksykonie: Pastorius

Pasuncki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pasuncki


  Hasło w leksykonie: Pasuncki

pašvęsti Dievui
(lit.) bóstwu poświęcić


  Hasło w leksykonie: pašvęsti Dievui

pasynek
Praprawnuk


  Hasło w leksykonie: pasynek

paszenog
(słowo używane na wsch. Rzeczpospolitej) mąż siostry żony, mąż szwagierki (słowo poch. awarskiego)


  Hasło w leksykonie: paszenog

Paszkiewicz


Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paszkiewicz, Tołokański


  Hasło w leksykonie: Paszkiewicz

Paszkowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paszk, Paszki, Paszkowski


  Hasło w leksykonie: Paszkowski

pasznica
(hucul.) obrok
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pasznica

Pasłaski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pasłaski, Pasławski


  Hasło w leksykonie: Pasłaski

patent filozoficzny


  Hasło w leksykonie: patent filozoficzny

patent konstytucyjny


  Hasło w leksykonie: patent konstytucyjny

patent masoński
Dokument zawierający zezwolenie dla loży, kapituły, rady, areopagu, otrzymany od wyższych władz masońskich.

* patent konstytucyjny (karta) - zezwolenie dla działania loży
* list kapitularny - zezwolenie dla działania kapituły
* patent filozoficzny - zezwolenie dla działania rady
* dyplom - nazywany czasem patentem dyplom poświadczający bycie mistrzem


Dyplom mistrza Michała Pełczyńskiego


  Hasło w leksykonie: patent masoński

pater
(łac.) ojciec


  Hasło w leksykonie: pater

pater adoptivus
(łac.) teść


  Hasło w leksykonie: pater adoptivus

pater antiquus
(łac.) dziadek


  Hasło w leksykonie: pater antiquus

pater familias


  Hasło w leksykonie: pater familias

paterfamilias
(łac.) ojciec odziny


  Hasło w leksykonie: paterfamilias

patikėtinis
(lit.) wierzyciel


  Hasło w leksykonie: patikėtinis

Patkula
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Patkul, Patkula


  Hasło w leksykonie: Patkula

patlały
(gwar.lwow.) przymiotnik oznaczający kogoś z włosami w nieładzie, najczęściej wyrostek lub Żyd


  Hasło w leksykonie: patlały

patrankų gamintojas
(lit.) rusznikarz, puszkarz


  Hasło w leksykonie: patrankų gamintojas

patrankų liejikas
(lit.) puszkarz, rusznikarz


  Hasło w leksykonie: patrankų liejikas

patrina
(łac.) matka chrzestna


  Hasło w leksykonie: patrina

patrini
(łac.) rodzice chrzestni - tytuł rubryki w księdze urodzeń (liber natorum)


  Hasło w leksykonie: patrini

patrinus
(łac.) ojciec chrzestny


  Hasło w leksykonie: patrinus

patrocina
Patronat, opieka, wezwanie kościoła, ołtarza lub instytucji. Patrocina jest ważnym kryterium ustalania datacji grodów, ich rozbudowy. Nadawanie wezwania np. św. Stanisława datuje się bowiem dopiero od momentu rozpowszechnienia kultu - w tym przykładzie od XIIIw.


  Hasło w leksykonie: patrocina

patrolica
(hucul.) okrągła mała ikona, wyłożona złotem, niesiona w procesji
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: patrolica

patronim
Środkowy człon między imieniem i nazwiskiem, lub dawniej zamiast nazwiska wywodzący się od imienia ojca. Stosowany w dawnej Polsce, Rosji, Skandynawii i in. Np. Marian Juriewicz Poniński, Olaf Gustafson. W Polsce szybko patronimy stały się dziedziczne przybierając często formę nazwiska i nie oznaczjąc ojca lecz protoplastę - np. Pawłowski, Wasilewski (potomkowie jakiegoś Pawła, Wasyla) itp.


  Hasło w leksykonie: patronim

patronimia
Tzw. wielka rodzina, grupa rodzin monogamicznych związanych wspólnotą krwi - pochodzących od jednego, czasem hipotetycznego przodka. Rzadziej rodziny danego obszaru lub miasta, a także różne rodziny jednego herbu.


  Hasło w leksykonie: patronimia

patrua
(łac.) stryjenka


  Hasło w leksykonie: patrua

patruelis frater
(łac.) brat stryjeczny


  Hasło w leksykonie: patruelis frater

patruelis germana soror
(łac.) siostra rodzono-stryjeczna


  Hasło w leksykonie: patruelis germana soror

patruelis germanus frater
(łac.) brat rodzono-stryjeczny (syn rodzonego stryja)


  Hasło w leksykonie: patruelis germanus frater

patruelis soror
(łac.) siostra stryjeczna


  Hasło w leksykonie: patruelis soror

patruus
(łac.) stryj


  Hasło w leksykonie: patruus

patruus germanus
(łac.) stryj rodzony, brat ojca


  Hasło w leksykonie: patruus germanus

patruus magnus
(łac.) brat dziadka


  Hasło w leksykonie: patruus magnus

patruus major
(łac.) brat pradziadka


  Hasło w leksykonie: patruus major

patrylokalność
Zwyczaj, występujący w niektórych kulturach, a znany już od Neandertalczyków, w którym nowo zakładane rodziny lokalizowane były w okolicy miejsca zamieszkania męża. Kobiety przenosiły się do rodziny męża lub w pobliże. Wiązało się to z upowszechnianiem kultury, zwyczajów i wynalazków, które przenosiły kobiety. Zwyczaj ten występował na całym świecie i jest utrzymywany w tradycji do dzisiaj. Odmienny zwyczaj matrylokalności występował np. w Australii czy Oceanii.


  Hasło w leksykonie: patrylokalność

Patschkau
Paczków - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Patschkau

patyręs
(lit.) przebiegły


  Hasło w leksykonie: patyręs

Paul-Seluf
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paul-Seluf


  Hasło w leksykonie: Paul-Seluf

Paulsdorf OS
Zabrze, -Pawłów - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Paulsdorf OS

Paulus
(łac.) Paweł


  Hasło w leksykonie: Paulus

pauper
(łac.) biedak, nędzarz, także ubogi uczeń, utrzymujący się z posług albo jałmużny


  Hasło w leksykonie: pauper

paveldėtoja
(lit.) dziedziczka


  Hasło w leksykonie: paveldėtoja

paveldėtojas
(lit.) dziedzic


  Hasło w leksykonie: paveldėtojas

Paw
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Rymowicz, Zensowicz


  Hasło w leksykonie: Paw

Pawels
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pawelski, Pawels


  Hasło w leksykonie: Pawels

Pawęża
wersja pełna



Rodziny należące do herbu: Guzikowski, Koziełło, Kozrogowicz, Mierzewski, Modrzejewski, Modrzejowski, Modzalewski, Modzelewski, Pawęski, Pawęzki, Pawęzowski, Powęski, Skarga, Worona, Woronicz, Zawisza


  Hasło w leksykonie: Pawęża

pawiment
Twarda posadzka wykonana np. z kamienia, lub cegły.


  Hasło w leksykonie: pawiment

Pawluć
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Paulic, Pawluć


  Hasło w leksykonie: Pawluć

Pawonkau
Pawonków - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pawonkau

Pawsza
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pawsza


  Hasło w leksykonie: Pawsza

Pawłowicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pawłowicz


  Hasło w leksykonie: Pawłowicz

Pawłowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pawłowski


  Hasło w leksykonie: Pawłowski

pažas
(lit.) giermek


  Hasło w leksykonie: pažas

paździokać
(hucul.) paplać
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: paździokać

pazornik
(gwar. lwow.) szewc


  Hasło w leksykonie: pazornik

pałasz
Broń sieczna której nazwę wywodzi się od słowa "płask" - oznaczającego klingę (błędnie od uderzania płaskiego). Niemcy błędnie wywodzą nazwę od polskiego wyrazu "palnąć" (kogoś w łeb).


  Hasło w leksykonie: pałasz

pałkierz
W dawnej jeździe polskiej konny bębnista czyli dobosz pułkowy


  Hasło w leksykonie: pałkierz

pałuba
(gwar.lwow.) niezgrabna dziewczyna, niesympatyczna


  Hasło w leksykonie: pałuba

Pałubicki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Biber, Pałubicki


  Hasło w leksykonie: Pałubicki

Pałuki


XIV wieku wojewoda kaliski Sędziwój z Szubina podjął decyzję o złączeniu tego rodu z rodem Starżów (herb Topór).


  Hasło w leksykonie: Pałuki

Pczelicz
Wczele (herb szlachecki)


  Hasło w leksykonie: Pczelicz

Pec


  Hasło w leksykonie: Pec

pectinator
(łac.) gręplarz


  Hasło w leksykonie: pectinator

pedagogus
(łac.) nauczyciel


  Hasło w leksykonie: pedagogus

pedes
(łac.) - stopa (miara długości)


  Hasło w leksykonie: pedes

Peiskretscham
Pyskowice - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Peiskretscham

Pękawka
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pękawka


  Hasło w leksykonie: Pękawka

Pękosław
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Borakowski, Burakowski


  Hasło w leksykonie: Pękosław

pekulat
Kradzież pieniędzy publicznych


  Hasło w leksykonie: pekulat

Pelikan

Rodziny należące do herbu: Bohowitynowicz, Chay, Ellert, Fabrycy, Foltański, Gatcuk, Gerlee, Hoffman, Ilaszewicz, Illaszkiewicz, Imbra, Jagmin, Kociełł, Kociełło, Kocioł, Łabiński, Łahiński, Łakiński, Łakiński, Łakitycz, Miciński, Micuński, Mieciński, Murza, Nankowski, Pelikan, Pilar, Pillar, Pizar, Proszczewicz, Prościewicz, Rychter, Rychterski, Scholtz, Szybicki, Thugutt


  Hasło w leksykonie: Pelikan

Pelken
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pelken


  Hasło w leksykonie: Pelken

pellex
(łac.) konkubina


  Hasło w leksykonie: pellex

pellifactor
(łac.) kuśnierz


  Hasło w leksykonie: pellifactor

pellifex
(łac.) kuśnierz


  Hasło w leksykonie: pellifex

pellio
(łac.) kuśnierz


  Hasło w leksykonie: pellio

Pelonken
Gdańsk, -Polanki - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Zachodnich


  Hasło w leksykonie: Pelonken

pelviarius
(łac.) miednicznik, kotlarz


  Hasło w leksykonie: pelviarius

pelvifex
(łac.) miednicznik, kotlarz


  Hasło w leksykonie: pelvifex

penesticus
(łac.) handlarz starzyzna


  Hasło w leksykonie: penesticus

penfex
(łac.) snycerz


  Hasło w leksykonie: penfex

pennarum structor
(łac.) wytwórca skrzydeł husarskich i ozdób z piór


  Hasło w leksykonie: pennarum structor

pennifex
(łac.) wytwórca skrzydeł husarskich i ozdób z piór


  Hasło w leksykonie: pennifex

pensator
(łac.) ważnik


  Hasło w leksykonie: pensator

Penzig OL
Piensk - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Penzig OL

pępkowy
(hucul.) (pupkowy), osiadły od dawna, ze znanego rodu gazda
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pępkowy

per matrimonium subsequens legitimatus
(łac.) uznany za prawe dziecko przez późniejsze małżeństwo rodziców


  Hasło w leksykonie: per matrimonium subsequens legitimatus

perator
(łac.) kuśnierz, miechownik


  Hasło w leksykonie: perator

perekicki
(gwar.lwow.) wywracanie koziołków, zabawy z turlaniem, zob. perekiniec


  Hasło w leksykonie: perekicki

peremitka
(hucul.) biała chustka na głowę, okrycie zamężnych kobiet
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: peremitka

Peretyatkowicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Peretyatkowicz, Perkowski


  Hasło w leksykonie: Peretyatkowicz

perfidus
(łac.) niewierny, przewrotny, nowoochrzczony


  Hasło w leksykonie: perfidus

pergamenarius
(łac.) wytwórca pergaminu, pergaminnik


  Hasło w leksykonie: pergamenarius

Pernet
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pernet


  Hasło w leksykonie: Pernet

Pernigotti
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pernigotti


  Hasło w leksykonie: Pernigotti

Pernus
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pernus, Perskowd, Pętkowski, Spira, Spyrn, Szpyrkowicz


  Hasło w leksykonie: Pernus

Perot
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Perot


  Hasło w leksykonie: Perot

peršalimas
(lit.) katar


  Hasło w leksykonie: peršalimas

peršalti
(lit.) zaziębić się


  Hasło w leksykonie: peršalti

persileidimas
(lit.) poronienie


  Hasło w leksykonie: persileidimas

pertyka
laska do mierzenia, wyznacznik długości pręta w systemie staropolskim


  Hasło w leksykonie: pertyka

Perun
Słowiański, bardzo wczesny bóg gromu i burzy, sięgający zapewne czasów wspólnoty indoeuropejskiej. U Rurykowiczów został wyniesiony do rangi bóstwa najwyższego. Jedno z ważnych miejsc jego kultów zostało odkryte w Peryni. Wielki posąg Peruna stał również w Kijowie w latach ok. 980 (wg "Powieści dorocznej"). Od nazwy bóstwa pochodzi słowo piorun.


  Hasło w leksykonie: Perun

pes
(łac.) - stopa (miara długości)


  Hasło w leksykonie: pes

Pęsze
Ślepowron (herb szlachecki)


  Hasło w leksykonie: Pęsze

Pęszno
Ślepowron (herb szlachecki)


  Hasło w leksykonie: Pęszno

Petersdorf
Piechowice - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Petersdorf

Petersen
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Petersen


  Hasło w leksykonie: Petersen

Peterswaldau
Pieszyce - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Peterswaldau

Petru
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Petru


  Hasło w leksykonie: Petru

Petrus
(łac.) Piotr


  Hasło w leksykonie: Petrus

Petryczy
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Petryczy


  Hasło w leksykonie: Petryczy

Petrykowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu:


  Hasło w leksykonie: Petrykowski

Petrykowski
Herb szlachecki nadany przez Heroldię Królestwa Polskiego tuż przed 1859r. Otrzymała go Praxeda z Kraszkowskich Petrykowskiej, wdowa po Antonim Petrykowskim, Majorze b. Wojska Polskiego pozostała oraz, dzieci Alexander Paweł (2ch imion) syn i Helena Paulina (2ch imion) i Filipina Joanna Maryanna (3ch imion) córki po tymże Antonim Petrykowskim pozostałych.


  Hasło w leksykonie: Petrykowski

pełechaty
(hucul.) kudłaty
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pełechaty

pełechy
(gwar.lwow.) długie potargane włosy


  Hasło w leksykonie: pełechy

Pełka
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pełka


  Hasło w leksykonie: Pełka

Pełnia

Herb szlachecki, inna nazwa: Iwanicki

Rodziny należące do herbu: Babiaczek, Bogdan, Iwanicki, Pełnia, Wasilenko (Kozacy notowani w Czernichowie, Połtawie i Jekatierinodarze, [nad. Marek Wasilenko]), Wasylenko, Wasyłenko


  Hasło w leksykonie: Pełnia

pełnomocnik


  Hasło w leksykonie: pełnomocnik

Pfarrer
(niem.) proboszcz


  Hasło w leksykonie: Pfarrer

Pfeilsdorf

Rodziny należące do herbu: Pfelsdorf, Pfeilsdorf


  Hasło w leksykonie: Pfeilsdorf

Pferdeknecht
(niem.) fornal, parobek od koni


  Hasło w leksykonie: Pferdeknecht

Pforten
Brody - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pforten

pharetrator
(łac.) wytwórca kołczanów i sajdaków


  Hasło w leksykonie: pharetrator

pharmacopola
(łac.) aptekarz


  Hasło w leksykonie: pharmacopola

phthisis
(łac.) tuberculosis, tuberculi - gruźlica


  Hasło w leksykonie: phthisis

Piaseczna


  Hasło w leksykonie: Piaseczna

Piątkowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Piątkowski


  Hasło w leksykonie: Piątkowski

Picae pes
Łacińska nazwa herbu Srocza noga


  Hasło w leksykonie: Picae pes

pictaciarius
(łac.) łatacz


  Hasło w leksykonie: pictaciarius

pictor
(łac.) malarz


  Hasło w leksykonie: pictor

pictor parietura
(łac.) malarz pokojowy


  Hasło w leksykonie: pictor parietura

piec hutniczy
Zob. atanor


  Hasło w leksykonie: piec hutniczy

Pięciopiór
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Czerkiewicz


  Hasło w leksykonie: Pięciopiór

pieczętarz
Nazwa na dostojników o tytułach kanclerza i podkanclerza, a także ich kancelarie.


  Hasło w leksykonie: pieczętarz

Pieczkowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pieczkowski


  Hasło w leksykonie: Pieczkowski

pieczonka
(hucul.) wątroba
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pieczonka

piędź
Miara obliczana jako największa rozwartość miedzy końcami kciuka i 5 palca.
We Wrocławiu w XIIIw = 22,5 cm.
W Anglii = 22.86 cm.


  Hasło w leksykonie: piędź

Piękostki

Pyakosty. Herb szlachecki występujący u Długosza w Liber beneficiorum. W polu wić związana w kształt cyfry 8, końce przekrzyżowane pod spodem, przekrzyżowane. Nazwa pochodzi prawd. od przezwiska - może więc jest to forma przedstawienia kobiecej głowy z warkoczami?


  Hasło w leksykonie: Piękostki

Pielesz


Rodziny należące do herbu: Baniewicz, Białosuknia, Bichniewicz, Bieniawski, Bieniewski, Broksza, Butowt, Buttowt, Chotkowski, Chraniewicz, Ciborowski, Czapiewski, Dabszewicz, Dobszewicz, Dranuszwicz, Drauszwicz, Dumrowski, Garbowski, Gołocki, Grzyb, Jelski, Jemielicz, Jemielita, Jemielity, Katyński, Kietowicz, Klimontowicz, Kossykowski, Koszykowski, Kośnicki, Kotowicz, Kurzyna, Kwapiszewski, Kwaszniński, Kwaśnicki, Kwaśniewski, Kwaśniński, Lawdgin, Łukowicz, Malinoszewski, Mikulski, Mocarski, Musiałowicz, Petrażycki, Petryżycki, Pielaczyński, Pielasz, Pielesz, pieleszyc Pieślak, Połowiecki, Pruszak, Pruszakiewicz, Pukiński, Rusel, Russel, Ruszel, Tokosz, Wieszeniewski, Wojnowski, Wołejszo, Złoty


  Hasło w leksykonie: Pielesz

Pielgrzym

Rodziny należące do herbu: Ciesielski, Ciundzia, Dowojna, Dowojno, Jełagin, Sędziński, Sołłohub, Sołohub, Szedziński, Wydryski, Zajączek, Zaremba, Zaręba


  Hasło w leksykonie: Pielgrzym

Pielgrzymowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pielgrzymowski


  Hasło w leksykonie: Pielgrzymowski

Pielgrzymy
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Miechowski, Pelgrzym, Pilgrzim, Pelchrzim, Pielgrzym


  Hasło w leksykonie: Pielgrzymy

Pień
Nieczuja (herb szlachecki)


  Hasło w leksykonie: Pień

pień
Mobilium herbowe - ostrzew to kawałek pnia z wystającymi herbami. Częsty symbol heraldyczny. W herbach występują jednak czasem pnie ściętego drzewa. Symbolika obu wersji to przede wszystkim służba obywatelska.

Szukaj herbów z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: pień

Pieniążek
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pieniążek


  Hasło w leksykonie: Pieniążek

pienny
grunt, pienny, dobra pienne, granica pienna ... - sporne, takie o które idzie spór, proces.


  Hasło w leksykonie: pienny

Pierścina
Wieniawa (herb szlachecki)


  Hasło w leksykonie: Pierścina

Pierstynia
Wieniawa (herb szlachecki)


  Hasło w leksykonie: Pierstynia

pierwak
(hucul.) pierworodny
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pierwak

Pierzcha

Rodziny należące do herbu: Dąbrowski, Kozicki, Pierzcha, Pierzchowski


  Hasło w leksykonie: Pierzcha

Pierzchała
Niepoprawna nazwa herbu Pirzchała - Roch


  Hasło w leksykonie: Pierzchała

piešėjas
(lit.) rysownik


  Hasło w leksykonie: piešėjas

Pieskerdof
Pieszyce, -Piskorzów - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pieskerdof

Piestnik
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Piestnik


  Hasło w leksykonie: Piestnik

piętak
Potoczna wartość pieniężna śląska wynosząca 2,5 gorsza używana do 5-groszówek w formie "2 piętaki". Wartościowo równała się Groschelowi który stanowił 1/5 grosza srebrnego.


  Hasło w leksykonie: piętak

Pietrasiewicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pietrasiewicz, Ostrowski, Pietraszewicz


  Hasło w leksykonie: Pietrasiewicz

Pietrzycki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pietrzycki


  Hasło w leksykonie: Pietrzycki

Pietrzyniec
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pietrzyniec


  Hasło w leksykonie: Pietrzyniec

Pietygóg
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Jeło-Maliński


  Hasło w leksykonie: Pietygóg

Pietyróg

Rodziny należące do herbu: Bohoiński, Bokoiński, Bokojemski, Ciemiński, Ciereszko, Ilnicki, Jeleżyński, Kuniewski, Kuniowski, Maliński, Mormiłło, Mormoł, Mormidło, Piatyr, Pietyróg, Trykowicz, Trzebiatowski, Żmuda


  Hasło w leksykonie: Pietyróg

Pietzendorf
Gdańsk, -Piecki - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Zachodnich


  Hasło w leksykonie: Pietzendorf

pik halebi
Turecka miara długi zwana długim łokciem = 70,9 cm


  Hasło w leksykonie: pik halebi

pika
Broń drzewcowa piechoty (pikinierów) o długości ok 5 m używana do kłucia.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: pika

Pikolar
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Myślański, Pikolar


  Hasło w leksykonie: Pikolar

pikolet
(gwar.lwow.) but męski, czasem kamasz, słowo używane m.in. w żargonie złodziejskim


  Hasło w leksykonie: pikolet

piktadarys
(lit.) złodziejaszek


  Hasło w leksykonie: piktadarys

Pilawa

Na błękitnym tle półtrzecia krzyża srebnego


Rodziny należące do herbu: Balcer, Batulewicz, Błędowski, Bogdaszewski, Boleścic, Borowski, Bortkiewicz, Bóbr, Buczacki, Buterlewicz, Bystrzykowski, Bzowski, Charewicz, Charkowski, Chechelski, Chrzczonowski, Cieszkowski, Denewski, Dmitrowski, Dobromirski, Drozdowski, Dulowski, Dymitrowski, Felsztyn, Gąsiorowski, Ilkusz, Janowski, Jerzewski, Jurowiecki, Jurkowicki, Jurkowicz, Kamieniec, Kamieniecki, Kamieński, Kaminiec, Karliński, Kliczkowski, Klikowicz, Knot, Knoth, Kot, Kubiatowicz, Lachowicz, Lachowski, Lalowski, Lechiński, Lechowski, Lichiński, Lichnowski, Lutostański, Łabuszewski, Łachowski, Manasterski, Monastyrski, Marcinkowski, Mars, Masłowski, Miłkowski, Misiowski, Modzelewski, Monasterski, Moskorzewski, Murca, Mysiowski, Mysłowski, Myszkowski, Myślkowski, Nagórski, Namieniecki, Niewiadowski, Niewodowski, Okieński, Okiński, Petrowicki, Pęczalski, Pęczelski, Piec, Piecewski, Piecowski, Pieczyski, Pierzyński, Pilawski, Piotrkowczyk, Piotrowicki, Piruski, Płatuść, Podfilipski, Podgajewski, Podgórski, Podhajecki, Pokutyński, Potocki, Przełubski, Przyłubski, Rawa, Rawski, Rudzki, Rutski, Rynkowski, Skałowski, Słostowski, Smalawski, Sołtanowicz (wtórnie), Stanisławski, Stokowski, Sychowski, Szewiga, Szychowski, Światły, Święcicki, Twarowski, Tworowski, Warzyński, Ważyński, Wierzbicki, Wierzychowski, Wietrzychowski, Wojsz, Wojsza, Zagórski, Zakliczewski, Zelisławski, Żarski, Żelsławski, Żelisławski, Żokiewicz, Żyrosław

Grafika




  Hasło w leksykonie: Pilawa

Pilawa 2

Na błękitnym tle półtrzecia krzyża złotego

Rodziny należące do herbu: Potocki


  Hasło w leksykonie: Pilawa 2

Pilchowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pilchowski


  Hasło w leksykonie: Pilchowski

pilearius
(łac.) kapelusznik, czapnik


  Hasło w leksykonie: pilearius

pileator
(łac.) kapelusznik, czapnik


  Hasło w leksykonie: pileator

Pilecki

Herb szlachecki, odmiana herbu Leliwa. Rodziny należące do herbu: Abramowicz, Pilecki


  Hasło w leksykonie: Pilecki

pileo
(łac.) kapelusznik, czapnik


  Hasło w leksykonie: pileo

piliečio teisės
(lit.) prawo obywatelstwa


  Hasło w leksykonie: piliečio teisės

Piliński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Piliński


  Hasło w leksykonie: Piliński

Pillkalen
Dobrowolsk (Rosja) - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Wschodnich


  Hasło w leksykonie: Pillkalen

Pilsnitz
Wrocław, -Pilczyce - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pilsnitz

Pilzendorf OS
Zabrze, -Grzybowice - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pilzendorf OS

pincerna
(łac.) cześnik, podczaszy


  Hasło w leksykonie: pincerna

pincernatus
(łac.) lokaj, cześnik


  Hasło w leksykonie: pincernatus

pinda
(gwar.lwow.) niedorosła dziewczyna. Słowo o zabarwieniu pogardliwym, wulgarnym. Niekiedy także chuda, wścibska, wdzięcząca się.


  Hasło w leksykonie: pinda

Pinne
Pniewy - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Pinne

Pinocki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pinoci, Pinocki


  Hasło w leksykonie: Pinocki

pinsor
(łac.) śrutownik


  Hasło w leksykonie: pinsor

Pióra
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Chęcki


  Hasło w leksykonie: Pióra

Pióro
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Lenski, Łęski


  Hasło w leksykonie: Pióro

Piórosław
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Mędrzecki


  Hasło w leksykonie: Piórosław

piorunek
Moneta półgroszowa bita przez podskarbiego Pioruna Kurozwęckiego z Różyc bez pozwolenia senatu w 1 poł. XVIw.


  Hasło w leksykonie: piorunek

Piotr Włostowic - godło


Godło przedheraldyczne Piotra Włostowica - protoplasty Duninów. Jest jedna z dwóch najstarszych zachowanych pieczęci polskich. Przedstawia ona graficznie imię Petrus. W póniejszych odrysowaniach znak był upraszczany do podobnego do litery F. [za: Długosz J., Historia, oraz Friedbreg M. w RTH t. VII]


  Hasło w leksykonie: Piotr Włostowic - godło

Piotrowicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu:


  Hasło w leksykonie: Piotrowicz

Piotrowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Piotrowski


  Hasło w leksykonie: Piotrowski

pipczyć
(gwar.lwow.) przymuszać, nalegać


  Hasło w leksykonie: pipczyć

pipek
(gwar.lwow.) żołądek drobiowy


  Hasło w leksykonie: pipek

pirarius
(łac.) kaletnik


  Hasło w leksykonie: pirarius

Pirawski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pirawski


  Hasło w leksykonie: Pirawski

pirkimas
(lit.) zakup


  Hasło w leksykonie: pirkimas

pirklys javais
(lit.) kupiec zbożowy


  Hasło w leksykonie: pirklys javais

pirkti
(lit.) kupić, kupować


  Hasło w leksykonie: pirkti

Pirscham
Wrocław, -Bierdzany - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pirscham

pirzchać
(staropol.) gniewać się
Porównaj - herb Roch


  Hasło w leksykonie: pirzchać

Pirzchała
Herb szlachecki. Inna nazwa herbu Roch


  Hasło w leksykonie: Pirzchała

Pisański
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pisański


  Hasło w leksykonie: Pisański

pisany
(hucul.) kolorowy
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pisany

pisarz prowentowy
(łac. proventus - urodzaj, dochód) Był urzędnikiem prywatnym, rejestrującym i prowadzącym kontrolę przychodów, wydatków i dochodów oraz prowadzącym nadzór nad robotnikami w majątku ziemskim.



  Hasło w leksykonie: pisarz prowentowy

pisarz ziemski
Druga z pomocniczych funkcji sądów ziemskich w Rzeczypospolitej, obejmująca zajmowanie się kancelarią, wciąganie do akt, pisanie wyroków i orzekanie razem z sędzią i podsędkiem. Pisarz ziemski nie mógł być duchownym lub też nie mógł być pisarzem grodzkim.


  Hasło w leksykonie: pisarz ziemski

Pisarzowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pisarzowski


  Hasło w leksykonie: Pisarzowski

piscator
(łac.) rybak


  Hasło w leksykonie: piscator

Pisieński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pieszyński, Pisieńskim, Pisiński


  Hasło w leksykonie: Pisieński

pislor
(łac.) piekarz


  Hasło w leksykonie: pislor

pistrinus
(łac.) młynarz


  Hasło w leksykonie: pistrinus

Piszczański
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pieszczański, Piszczański


  Hasło w leksykonie: Piszczański

piszyngier
(gwar.) tort z andrutów przekładanych masą kakaową


  Hasło w leksykonie: piszyngier

pitolko
(gwar.lwow.) ktoś niedojrzały


  Hasło w leksykonie: pitolko

Pitschen
Byczyna - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pitschen

piumonies
(staro-lit.) sierpień (żniwny)


  Hasło w leksykonie: piumonies

Piwnicki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Piwnicki


  Hasło w leksykonie: Piwnicki

piwo
Był to jeden z podstawowych napojów od czasów słowiańskich. Ważony ze zboża z dodatkiem drożdży. Już Słowianie znali też udoskonaloną metodę wyrobu ze słodu, który uzyskiwano przez moczenie ziarna aż do skiełkowania, co zamieniało część skrobi w cukier. Smak ulepszano dodając chmiel.


  Hasło w leksykonie: piwo

pixidarius
(łac.) puszkarz


  Hasło w leksykonie: pixidarius

Piłsudski

Herb rodziny Piłsudski. Odmiana herbu Kościesza.


  Hasło w leksykonie: Piłsudski

Piłsudski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Piłsudski


  Hasło w leksykonie: Piłsudski

pjovėjas
(lit.) kosiarz, żniwiarz


  Hasło w leksykonie: pjovėjas

plastes
(łac.) rzeźbiarz, snycerz


  Hasło w leksykonie: plastes

Plat
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Plat


  Hasło w leksykonie: Plat

Plater
wersja pełna



Herb własny Platerów (także forma Bröel gennant Plater), rodu inflanckiego, pochodzącego z Westfalii. Prawdopodobnie skutkiem błędów Heroldii Królestwa Polskiego wylegitymowano z tym herbem własnym także rody z Platerami nie spokrewnione: Czarnoszewicz, Pławski, Pławiński, Płochocki, Płocki, Płoski, Prorwicz


  Hasło w leksykonie: Plater

Plater, hrabia
wersja pełna



Jedna z odmian hrabiowskich herbu Plater


  Hasło w leksykonie: Plater, hrabia

Plathe
Ploty - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Plathe

platyna


Alchemiczny symbol platyny.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: platyna

plaustrarius
(łac.) kołodziej, stelmach


  Hasło w leksykonie: plaustrarius

plebanus
(łac.) pleban


  Hasło w leksykonie: plebanus

Plecki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Plecki


  Hasło w leksykonie: Plecki

Plemięcki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Plemiencki, Plemięcki, Plemiątski, Plemiński


  Hasło w leksykonie: Plemięcki

Plenchow
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Plenchow


  Hasło w leksykonie: Plenchow

plenipotent
Osoba mająca pełnomocnictwo, pełne prawa inne osoby, występująca za nią w sprawach np. sądowych.


  Hasło w leksykonie: plenipotent

ples
(hucul.) taniec
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: ples

Pleschen
Pleszew - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Pleschen

Pleśniewicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pleśniewicz


  Hasło w leksykonie: Pleśniewicz

Pless
Pszczyna - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pless

Pleszkowski


Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pleskowski, Pleszkowski, Stefanowicz


  Hasło w leksykonie: Pleszkowski

Plochnicki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Plochentz, Plochnicki


  Hasło w leksykonie: Plochnicki

Plon
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Stodolski, Stodulski


  Hasło w leksykonie: Plon

plonos odos išdirbėjas
(lit.) kusznik


  Hasło w leksykonie: plonos odos išdirbėjas

plumbarius
(łac.) konwisarz


  Hasło w leksykonie: plumbarius

Pluskiewicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pluskiewicz


  Hasło w leksykonie: Pluskiewicz

pluskwa
(gwar.lwow.) kłótnia, zwada, rozróba


  Hasło w leksykonie: pluskwa

Pluton


Symbol ten wywodzi się z hieroglifu egipskiego. Słońce umarłych leży na tarczy księżyca i płynie po wodach świata duchowego - z tego powodu odnosi się do spraw związanych ze śmiercią, pozostawaniem po drugiej stronie - również w obszarze energii kosmicznych, wyższej świadomości. Pluton jako planeta został odkryty w XX wieku, dlatego nie występuje w astrologii średniowiecznej.

(Nie należy przeceniać roli symboli alchemicznych w heraldyce polskiej, pomimo zbieżność wyglądu z niektórymi układami herbowymi.)

Herby podobne do tego symbolu


  Hasło w leksykonie: Pluton

plytelių klojikas
(lit.) kaflarz


  Hasło w leksykonie: plytelių klojikas

plytelių klojikas
(lit.) kaflarz


  Hasło w leksykonie: plytelių klojikas

Pniejnia

Rodziny należące do herbu: Cwalina, Czwalin, Czwalina, Daćbóg, Gagatnicki, Gierowski, Grądzki, Karwowski, Kleszczewski, Kleszczowski, Kotarbski, Kotarski, Kotaszewski, Kruszewski, Miechowicki, Miechowiecki, Olszyński, Opieński, Otolski, Pluszkiewicz, Pnieiński, Pniejniński, Rawa, Rostkowski, Starczewski


  Hasło w leksykonie: Pniejnia

Pniowitz b
Pniowice - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pniowitz b

Pobędzie

Barwy nieznane. W herbie półgryf z ogonem jesiotra. Występuje tylko w źródle z 1419r. Wroniszewski odnosi go do rodu Lubowlitów.


  Hasło w leksykonie: Pobędzie

pobereżnik
(hucul.) gajowy
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pobereżnik

Pobóg


Rodziny należące do herbu: Abakowski, Adamczewski, Adamczowski, Adomczowski, Andrzejkiewicz, Andrzejkowicz, Barański, Barczewski, Bazyliski, Belicki, Benisławski, Beniuszewicz, Będzisławski, Bęklewski, Bielicki, Bielski, Bienięda, Bieńkiewicz, Błomiński, Boban, Bobrowski, Bolesta, Boniuszewicz, Bońko, Bromierski, Bromirski, Bronak, Bronakowski, Bronicki, Brudziński, Brumierski, Brzeski, Budrecki, Budrewicz, Burniewicz, Burzymski, Burzyński, Byczyński, Bylicki, Całowański, Caławański, Cebrowski, Centkowski, Certowicz, Cetkowski, Cętkowski, Cętkowski, Chabielski, Chmielewski, Chodaczyński, Chomicki, Chomiczewski, Chomiński, Chorwat, Chudzewski, Ciekliński, Ciepławski, Ciepłowski, Cieszkowski, Cięszkowski, Cybulski, Czapkiewicz, Czarnecki, Czarnowski, Czenstkowski,, Czerniowski, Czertowicz, Czetkowski, Częstkowski, Czyżewski, Czyżowski, Dadzibog, Dadzibóg, Dadzibogowski, Dargużewicz, Darguż, Dąbrowski, Długołęcki, Dłużewski, Dmochowski, Dmowski, Dmuchowski, Dobieski, Domanikowski, Domaszewicz, Domiszewicz, Domiszewski, Doschot, Downar, Drewnowski, Drozdowski, Duchnowski, Dulębiański, Duszewski, Duszkiewicz, Duszyński, Dworycki, Dychowicz, Dymlina, Dziengełł, Ejnik, Elert, Ertel, Esmanowicz, Eynik, Falewicz, Faliszewski, Faliszowski, Federowicz, Fedorowicz, Fedorowicz, Fiackiewicz, Fijałkowski, Filemonowicz, Filewski, Filimanowicz, Filipkowski, Filipowicz, Filipowski, Filonowicz, Franckiewicz, Fryczyński, Gadziński, Gardliński, Garlikowski, Garliński, Gbelski, Gebelski, Giemza, Ginczewski, Ginkiewicz, Gintowski, Gliński, Gładysz, Głuskowski, Głuszkowski, Gołyński, Goszczyński, Gościcki, Gościński, Gotkowski, Górski, Grabowski, Grymowicz, Grzybowski, Gudowicz, Gumowski, Gurski, Gutkowski, Gwozdecki, Halo, Herman, Horwat, Horwatt, Hrymowicz, Iskrzycki, Iwanowicz, Jachimowicz, Jackowski, Jakowicki, Jamentowicz,Jamont, Jamontowicz, Jamonth, Janikowski, Janiński, Janiszewski, Jankowicki, Jankowski, Janowski, Januszewicz, Januszewski, Januszkowski, Januszowski, Jastrzembowski, Jastrzębowski, Jawor, Jaworowski, Jemielita, Jundziłł, Jursza, Kalo, Kałdowski, Kałuski, Karski, Kielanowski, Kiernożycki, Kiersnowski, Kierzkowski, Kierznowski, Kilanowski, Kilijanowski, Kobyliński, Kobylski, Kocięcki, Kołbielski, Komorowski, Konarzewski, Konarzowski, Koniecpolski, Korkosz, Korkoz, Korybski, Kosiarowski, Kossobudzki, Kostkowski, Kotlewicz, Kotowski, Kozarzewski, Kożuszkowski, Krasnodębski (utrwalony błąd Niesiec.), Krasnosielski, Krompolc, Krompole, Krotycz, Krusz, Krusza, Kruszeński, Kruszewski, Kruszyński, Krzykowski, Księski, Kubiłojć, Kucewicz, Kucharski, Kucicki, Kukowski, Kumin, Kursz, Kutlewski, Lakon, Laliński, Lenartowicz, Lewandowski, Lganowski, Lichowski, Liczkun, Lindyk, Lindzki, Lipski, Lizkun, Luberadzki, Lubnicki, Luboradzki, Lubowiecki, Lubowiedzki, Łaniecki, Ławski, Łękawski, Łubnicki, Maciejowski, Mackiewicz, Mackowicz, Maćkiewicz, Malawski, Malinowski, Marciszewski, Massejn, Mazurkiewicz, Micewicz, Michniewicz, Miecznikowski, Miedźwiedzki, Miewoyna, Mikałowski, Moderowski, Mokowski, Monstwiłło, Montrym, Muchowiecki, Musztaffa, Nasiłowski, Nawrocki, Nesterowicz, Neczaj (odm. Nieczaj), Nieczaj (odm. Nieczaj), Niedrowski, Niementowski, Nieprski, Niesułowski, Nowicki, Nowowiejski, Okrzycki, Olganowski, Olszanowski, Olszewski, Onikijewicz, Orecki, Orzecki, Orzeszko, Orzęcki, Osiecki, Ożepowski, Pagowski, Pakosz, Pakoszewski, Palinowski, Pankiewicz, Pągowski, Pelwelski, Perdzyński, Petrulewicz, Petrykowicz, Pętliński, Pierzchalski, Pierzynowski, Pietraszewicz, Piłwo, Pirog, Pirok, Pisczało, Płomieński, Płomiński, Pobojewski, Pobożanin, Pocernacki, Podgórski, Podhajski, Podhajecki, Podrzecki, Pogierski, Polanowski, Polewicz, Połjanowski, Połomski, Pomarzański, Ponikwicki, Popowski, Poziemecki, Proniewicz, Prusinowski, Pryszmont, Pryszmony, Pryzkint, Pryżgint, Puchalski, Pujkowski, Rab, Racewicz, Rachlewicz, Rackiewicz, Raczkiewicz, Raczyc, Radczyc, Radomski, Radziszewski, Raksimowicz, Rało, Ratomski, Rechlewicz, Remiesz, Remiński, Remiszewski, Remiszowski, Rodkiewicz, Rodziewicz, Rokszycki, Romanowicz, Rossocki, Rossowski, Rostkowski, Rotkiewicz, Rożyński, Różewicz, Ruchow, Rucicki, Rudkiewicz, Rudkowski, Rusicki, Ruszkowski, Rutkowski, Rychalski, Rychlewicz, Rychwalski, Rydziewicz, Rymaszewski, Rymiński, Rymkiewicz, Rymkowicz, Rymowicz, Rymtowt, Rzyszczewski, Sczucki, Serafinowicz, Skrzeczowski, Słotowski, Sokołowicz, Sowgowicz, Stachórski, Stanek, Stanisławski, Staniszewski, Stanko, Starczewski, Stawiszewski, Stecewicz, Stosza, Strzemień, Strzeszewski, Studniarski, Stungiewicz, Suchodolski, Sułkowski, Sumorok, Surgolewski, Sutkiewicz, Sutkowski, Sutocki, Sutowski, Swobodecki, Szankowski, Szańkowski, Szczawieński, Szczepkowski, Szcześniewski, Szczęsnowicz, Szczucki, Szeptycki, Szukszta, Szulborski, Szydłowski, Szyjski, Szymoński, Świątkowski, Świętochowski, Tercikowski, Terczykowski, Tereykowski, Tołoczko, Tołłoczko, Trojecki, Tryczyński, Trzciński, Tuchowski, Ulaszowski, Uleński, Urecki, Uszyński, Utiachowski, Walentynowicz, Wałdowski, Wardomski, Warmski, Wasilewski, Wersocki, Wierzchowski, Więckiewicz, Więckowicz, Wilkowski, Wodoradzki, Wojczyk, Wojdak, Woydag, Wolski, Wołk, Woroniec, Wulf, Wyżga, Zaborowski, Zachwatowicz, Zadarka, Zadatka, Zajaszewicz, Zajączkowski, Zakrzewski, Zaleski, Zapolski, Zarzecki, Zarzycki, Zbierski, Zbyszyński, Zdzieszyński, Zengoński, Zengwirski, Zerański, Zgaździński, Zgleczyński, Zgliczyński, Zinkiewicz, Ziołecki, Zygmuntowicz, Żabowski, Żarnowski, Żebenko, Żerański, Żeromski, Żoromski, Żuk, Żurawski, Żurowski, Żylewicz, Żyrowski


  Hasło w leksykonie: Pobóg

Pobóg 2

Rodziny należące do herbu: Brzuchański, Nieroszyński, Petelczyc


  Hasło w leksykonie: Pobóg 2

Pobóg odm. Nieczaj
Herb (Nieczaj).


  Hasło w leksykonie: Pobóg odm. Nieczaj

pobratym
(hucul.) brat z wyboru
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pobratym

Pobłocki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Delk, Pobłocki


  Hasło w leksykonie: Pobłocki

pochew
Metalowa (zazwyczaj) komora na szablę lub szpadę. W staropolszczyźnie, dla odróżnienia, odmieniano to słowo w zwrocie "schować szablę do pochewy".


  Hasło w leksykonie: pochew

Pochyły
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pochyły


  Hasło w leksykonie: Pochyły

Pociej

Rodziny należące do herbu: Korzeniowski, Pociej


  Hasło w leksykonie: Pociej

pocillator
(łac.) cześnik, podczaszy


  Hasło w leksykonie: pocillator

Pocisk
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Dobrowolski


  Hasło w leksykonie: Pocisk

poczynacz
(hucul.) czarodziej
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: poczynacz

podaca
Pożyczka którą udzielał pan, książę chłopu siedzącego na pańskiej ziemi. Nazwa ta stosowana w wiekach XII i XIII na PoOmorzu Zachodni, Mekleburgii i Rugii. Pożyczkę taką potępił Grzegorz IX w bulli z 1239 jako że podatki dochodziły czasem do 200 procent w stosunku rocznym.


  Hasło w leksykonie: podaca

Podbereski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu:


  Hasło w leksykonie: Podbereski

Podchocimski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Podchociński, Podchocimski


  Hasło w leksykonie: Podchocimski

Podejuch
Szczecin, -Podjuchy - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Podejuch

podfruwajka
(gwar.lwow.) młoda dziewczyna, podlotek


  Hasło w leksykonie: podfruwajka

Podgórski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Podgórski


  Hasło w leksykonie: Podgórski

podhasywać
(gwar.lwow.) podskakiwać


  Hasło w leksykonie: podhasywać

Podhorski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Podhorski


  Hasło w leksykonie: Podhorski

Podjaski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Chośnicki, Częstkowski, Małek


  Hasło w leksykonie: Podjaski

Podjaski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu:


  Hasło w leksykonie: Podjaski

Podjaski III
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Chośnicki


  Hasło w leksykonie: Podjaski III

podjezdek
Koń małego wzrostu, zaprzęgany na krótkie dystanse.


  Hasło w leksykonie: podjezdek

Podkamer
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Podkamer, Putkamer, Puttkamer


  Hasło w leksykonie: Podkamer

podkomorzy


1. Urzędnik odpowiedzialny za siedzibę monarchy. Był również strażnikiem bezpieczeństwa monarchy i opiekunem moralności i dobrych obyczajów.

2. Przewodniczący sądu podkomorskiego, zastępca procesowy ubogich i sierot ze stanu szlacheckiego.


  Hasło w leksykonie: podkomorzy

Podkowa

Rodziny należące do herbu: Bahryński, Banialewicz, Bohatyrewicz, Burdynowski, Dargużewicz, Darguż, Dawidowski, Górski, Guszcza, Huszcza, Jesman, Kamieński, Kamiński, Kochlewski, Kochlowski, Kosko, Kozłowski, Lysowski, Ławroń, Meszczer, Miecznikowski, Niewiarowski, Obfidowicz, Ostrowski, Pontus(owicz), Rodziewicz, Rudnicki, Seytekowicz, Skepiewski, Songajłowicz, Sowiński, Szejdełałowicz, Szetejkowicz, Szołtmir, Toftycz, Walentynowicz, Zielonacki


  Hasło w leksykonie: Podkowa

podkowa
Symbol używany w ponad 20 polskich herbach z blisko 100 odmianami. Symbolika konia jest wyrazem szczęścia, opieki przed złymi mocami, powodzenia. W połączeniu z krzyżem równoramiennym może symbolizować bohaterski czyn dokonany konno.

Herby z tą symboliką


  Hasło w leksykonie: podkowa

Podkowa II
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Greffen


  Hasło w leksykonie: Podkowa II

Podkowa III
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Grochalski, Mokien, Mokin


  Hasło w leksykonie: Podkowa III

Podkowa z krzyżem
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Popek


  Hasło w leksykonie: Podkowa z krzyżem

Podmichalski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Podmichalski


  Hasło w leksykonie: Podmichalski

podmiotek


  Hasło w leksykonie: podmiotek

Podoski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Podoski


  Hasło w leksykonie: Podoski

podpanek
Oficjalista dworski, ubogi szlachcic pracujący u właściciela, albo też włościanin w roli urzędnika prywatnego. Nazwa nieoficjalna


  Hasło w leksykonie: podpanek

Podrzeczewski

Nieznany herb rycerski, wzmiankowany u Piekosińskiego z datą 1401 (Wybór zapisek). Zaginął jeszcze w XVw.


  Hasło w leksykonie: Podrzeczewski

podsędek
Pomocnik sędziego. Urząd istniejący w Koronie, a na Litwie do 1764.


  Hasło w leksykonie: podsędek

podstarości
(łac.) - vicecapitaneus – urząd ziemski I Rzeczypospolitej w Wielkim Księstwie Litewskim. W Koronie był urzędem grodzkim. Był zastępcą i namiestnikiem starosty, przez niego dobieranym i zaprzysięganym. Posiadał pełnię władzy starosty i mógł go zastępować w sądzie grodzkim.
W dobrach prywatnych w XVIIIw pełnił rolę pomocnika zarządcy dóbr (czyli ekonoma)
W XIX w określenie przeszło w nazwę ekonom.


  Hasło w leksykonie: podstarości

Podstawa
Herb szlachecki nadany przez Heroldię Królestwa Polskiego tuż przed 1859r. Otrzymała go Teofila z Ciołkowskich Tryniszewska, wdowa po Mateuszu Tryniszewskim, byłym Radcy Budowniczym guberni Augustowskiej pozostałej, oraz dzieci: Alexander Ignacy (2ch imion) Konstanty Witalis (2ch imion) synowie i Klementyna Helena (2ch imion) córka, po tymże Mateuszu Tryniszewskim pozostałych


  Hasło w leksykonie: Podstawa

podstoli
Urzędnik nadworny, początkowo zastępca stolnika. W XIV-XVI w. samodzielny, honorowy urząd ziemski (podstoli ziemski). Podstolich wielkich było dwóch: koronny i litewski obok nich byli podstoli ziemscy po województwach (ziemiach) i powiatach (w Wielkim Księstwie Litewskim od czasów Zygmunta II Augusta) wg hierarchii urzędniczej urząd podstolego był na ósmym miejscu.
(za: Wikipedia)



  Hasło w leksykonie: podstoli

Podtępakowa
Herb szlachecki nadany przez Heroldię Królestwa Polskiego tuż przed 1859r. Otrzymał go Albert Skowroński syn Kazimierza, b. Dyrektora Wydziału Duchownego Kommisyi Rządowej Spraw Wewnętrznych i Duchownych


  Hasło w leksykonie: Podtępakowa

podwojski
(ministerialis, preco) Woźny radziecki i ławniczy w miastach.


  Hasło w leksykonie: podwojski

Pogarel
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pogrel, Pogarel


  Hasło w leksykonie: Pogarel

Pogierski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pogirski. Pogierski


  Hasło w leksykonie: Pogierski

Pogoń

Rodziny należące do herbu: Aczkiewicz, Alkimowicz, Biciutek, Bielski, Boremlski, Chowański, Dowmont, Dulski, Gedymin, Giedymin, Hurko, Izasławski, Izopolski, Jagiełło, Klajowski, Kobryński, Kopylski, Korecki, Korjatowicz, Koryatowicz, Korybut, Koszerski, Koszyrski, Kowelski, Krzywicki, Krzywiecki, Kurakin, Lingwieniewicz, Litwinowicz, Łukomlski, Mackiewicz, Morski, Mścisławski, Nowosielski, Olelkowicz, Olgierd, Pluskow, Pluzkow, Pokłoński, Postawka, Pruński, Radzikiewicz, Rybicki, Słucki, Sudwoj, Trubecki, Wandza, Worotyniec, Zasławski


  Hasło w leksykonie: Pogoń

Pogoń Polska
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Bereżko


  Hasło w leksykonie: Pogoń Polska

Pogoń ruska

Rodziny należące do herbu: Czetwertyński, Sokolski, Szujski, Szuyski, Żyliński


  Hasło w leksykonie: Pogoń ruska

Pogonia

Rodziny należące do herbu: Algiminowicz, Algminowicz, Bepliński, Bereżko, Bielunka, Bolcewicz, Borezko, Chożowski, Chrapkiewicz, Czeczel, Czorb, Czorba, Dziadoń, Dziubandowski, Homaszewicz, Humorowski, Hunorowski, Janczura, Kamieniczny, Kłajkoski, Kłajowski, Kokatorowicz, Kondzic, Korecki, Kurmin, Magóra, Memet, Minczer, Niedzieski, Nowowiejski, Odlaniski, Odlanicki, Odlaniecki, Odłaniski, Pełka, Perbesz, Piasewicz, Pikus, Pleszko, Plewaka, Plewako, Pliskowski, Pliszkowski, Pliszcza, Pliszczyński, Pliszka, Poczobod, Poczobot, Poczobutt, Pogonowski, Repliński, Rohland, Roland, Rzepliński, Rzeszotko, Sando, Sąd, Siesicki, Służka, Stowiła, Stradoń, Sud, Sudymont, Sudywoj, Sudymontowicz, Szwarc, Ujejski, Wałęga, Wandzon, Wędzon, Wiczewski, Wilkicki, Wojszyski, Zacharewicz, Zagórski, Zaleski, Załuczski, Zręcki, Źręcki, Żarski, Żdżarski, Żręcki, Żurawicki, Żurawnicki, Żynowowicz, Żynowicz, Żynowiewicz


  Hasło w leksykonie: Pogonia

Pogonia II

Rodziny należące do herbu: Czarnowski, Gorzycki, Kundzicz, Saniewski


  Hasło w leksykonie: Pogonia II

Pogonia III

Rodziny należące do herbu: Badurek, Badurko, Radamski, Radński


  Hasło w leksykonie: Pogonia III

Pogorski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pogorski


  Hasło w leksykonie: Pogorski

Pogorzelski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu:


  Hasło w leksykonie: Pogorzelski

pogrobowiec
Osoba urodzona po śmierci ojca. W rodzinach królewskich czasem osoba "odnaleziona" po śmierci ojca, np. nieznane dziecko, ukryte.


  Hasło w leksykonie: pogrobowiec

pohany
(hucul.) paskudny, zły
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pohany

pohany
(gwar. lwow.) - zły, paskudny, nieuczciwy
- zła ocena szkolna


  Hasło w leksykonie: pohany

Pohl
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pol


  Hasło w leksykonie: Pohl

Pohlshdorf
Pazdiorno - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pohlshdorf

Poilawa
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Rucki


  Hasło w leksykonie: Poilawa

pojemszczyzna
Danina składa przez mieszczan i włościan panom na Rusi za prawo pojęcia za żonę cudzej poddanej.[Glog.]


  Hasło w leksykonie: pojemszczyzna

pokiwany
(gwar.lwow.) ktoś głupi, postrzelony, niespełna rozumu


  Hasło w leksykonie: pokiwany

Pokojski


  Hasło w leksykonie: Pokojski

pokolędne
Zwyczaj biednych ludzi chodzenia po prośbie w okolicach Świąt Bożego Narodzenia aby otrzymać podarki z okrasy, kiełbas, płótna, lnu, konopi itp.
[Glog.]


  Hasło w leksykonie: pokolędne

Pokora

Rodziny należące do herbu: Chmieliński, Cichnicki, Ciechnicki, Golimuntowicz, Gutwiński, Kęstowicz, Kossopolański, Kozopolański, Kuliński, Lialański, Lichtański, Lulkowski, Pokora, Pokorski, Polakowski, Polański, Puntus, Puzik


  Hasło w leksykonie: Pokora

pokowa
Miara miodu równa ok. 16 litrom. 3 pokowy = 1 beczka. Innymi miarami miodu były: rączka, urna i garniec.

Nazwa wywodziła się od słowa "okuwać" - drewniane naczynie okute metalową obręczą.


  Hasło w leksykonie: pokowa

Pokroszyński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pokroszyński


  Hasło w leksykonie: Pokroszyński

pokrowa
(hucul.) okrycie, szata. Szaty świętych są otaczane taką czcią w Prawosławiu że mają swoje święto a także budowane są cerkwie pod tym wezwaniem. Np. Pokrowa N.M.P. w Złoczówce. Święto szaty Matki Boskiej przypada 16 października.


  Hasło w leksykonie: pokrowa

Pokrzywnicki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pokrzywnicki


  Hasło w leksykonie: Pokrzywnicki

pokrzywnię


  Hasło w leksykonie: pokrzywnię

pokrzywnik


  Hasło w leksykonie: pokrzywnik

Poktyński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Poktyński


  Hasło w leksykonie: Poktyński

pokurcz
Mieszaniec brytana i charta


  Hasło w leksykonie: pokurcz

pokładziny
* Praktyka dopełniania stanu małżeńskiego w przypadku małżeństw zawieranych "na przyszłość" przez małe dzieci - praktykowana na dworach królewskich, gdzie małżeństwa były aranżowane w celach np. zawiązania unii, czy przymierza. Skonsumowanie małżeństwa pociągało za sobą wypłacenie posagu.
* W krajach europejskich praktykowane pokładziny zastępcy małżonka w postaci symbolicznego położenia się wyznaczonego posła na łożu narzeczonej. Zwyczaj wynikał z tego, że nie wypadało aby panujący jeździł na własne wesele za granicę swojego kraju, jak również żeby księżniczka wychodząca za niego przybywała przed wzięciem ślubu. Zwyczaj nakazywał aby poseł między sobą a księżniczką kładł obnażony miecz. Niekiedy wystarczało jedyni dotknięcie kolanem łoża.[Glog.]


  Hasło w leksykonie: pokładziny

Pol (Pohl)
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pol, Pohl


  Hasło w leksykonie: Pol (Pohl)

Pola
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pola


  Hasło w leksykonie: Pola

Polanowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Polanowski


  Hasło w leksykonie: Polanowski

Polański
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Polański


  Hasło w leksykonie: Polański

Polchow
Szczecin, -Pilchowo - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Polchow

pole
Średniowieczna miara powierzchni równa jednej mordze = ok. 0.60 ha


  Hasło w leksykonie: pole

pole
Średniowieczna nazwa określająca małą wspólnotę wiejską, lub kilka osad jednodworczych. Nazwę w tym użyciu spotykano od Pomorza do Mołdawii do XIV wieku.


  Hasło w leksykonie: pole

polentarius
(łac.) słodownik, krupiarz


  Hasło w leksykonie: polentarius

Polenzig
Polecko - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Polenzig

poleski język


  Hasło w leksykonie: poleski język

poliandria
Nazwa związku w niektórych społecznościach w których było dopuszczane posiadanie wielu mężów. Występowała w dość rzadko.


  Hasło w leksykonie: poliandria

Policzyński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Policzyński


  Hasło w leksykonie: Policzyński

poligutko
(gwar.lwow.) pomalutku


  Hasło w leksykonie: poligutko

polio
(łac.) płatnerz, zbrojownik


  Hasło w leksykonie: polio

polisoneria
(z fran.) łobuzeria - określenie używane w XIX wieku.


  Hasło w leksykonie: polisoneria

politor
(łac.) szlifierz


  Hasło w leksykonie: politor

Politz
Szczecin, -Police - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Politz

Poliwczyński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Polewczyński, Poliwczyński


  Hasło w leksykonie: Poliwczyński

Polizeidiener
(niem.) policjant, funkcjonariusz policji


  Hasło w leksykonie: Polizeidiener

pollex
(łac.) - kciuk (miara długości) ok. 2,54 cm


  Hasło w leksykonie: pollex

pollinctor
(łac.) właściciel zakładu pogrzebowego


  Hasło w leksykonie: pollinctor

Pollnow
Polanów - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Pollnow

Polnisch Neukirch b
Polska Cerkiew - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Polnisch Neukirch b

Polukozic
Inna nazwa herbu Półkozic


  Hasło w leksykonie: Polukozic

Polzin Bad
Polczyn Zdroj - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Polzin Bad

pomarius
(łac.) handlarz owoców


  Hasło w leksykonie: pomarius

Pomian

Wizerunek herbu kształtował się na początku XIV wieku. Wg Długosza jest to uszczerbiona odmiana herbu Wieniawa, którą Łastek Hebda z Grabia otrzymał za cięcie mieczem swego rodzonego brata Juranda, dziekana gnieźnieńskiego, za to że ten strofował go za rozwiązłe życie.

Najstarsze przedstawienie to dokument z 1306 roku - użyty przez kasztelana kruszwickiego Chebdę. Dwa lata później ten sam herb widnieje w sigillum Bronisza - wojewody brzeskiego, który jednak używa trzech tarcz. Tylko na jednej widać głowę żubra, a drugiej dwa półksiężyce (przejściowe godło rodu) a na trzeciej wcześniejsze godło przedheraldyczne. Użycie tego poświadczone jest również godłem Imisława - kasztelana michałowskiego.

Rodziny należące do herbu: Abramowicz, Awedyk, Awłasewicz, Bartoszewicz, Besiekierski, Białłozor, Białosuknia, Biernacki, Biesiekierski, Biesierski, Bławdziewicz, Boczkowski, Bogaiko, Bogatko, Bohatko, Bohomolec, Borzewski, Bossuta, Brajczewski, Brański, Bronisz, Broniszewski, Broniuszyc, Brudnowski, Brudzewski, Brzączewski, Brzechowski, Brzozowski, Brzuchowski, Butkiewicz, Byczkowski, Chabielski, Chaliński, Charłupski, Chartłupski, Chebda, Chmielewski, Ciasnowski, Cieński, Ciesnowski, Cieśliński, Ciołkowicz, Ciosnowski, Czapiewski, Czosnowski, Czyński, Danowski, Derszkow, Dłużniewski, Dowgirt, Dowgird, Dziembowski, Dziengełł, Dziębowski, Dziurkowski, Gajdamowicz, Giedmin, Giedwicz, Gledzianowski, Gliński, Gnuszyński, Gobiat, Gobiata, Gorczyński, Gorski, Górski, Grabiński, Grabowski, Grabski, Grochowski, Grodecki, Hancewicz, Haniewski, Harasimowicz, Harasymowicz, Hatowski, Hebda, Hejnisz, Henclewski, Humel, Izdebski, Izmajłowicz, Janczewski, Janczowski, Janczyński, Janowski, Jarand, Jarud, Jarunt, Jatowtowicz, Jatowt, Jaźwiński, Jażwiński, Juraha, Juranda, Jurgiewicz, Kaczanowski, Kaczkowski, Kaczyński, Kamieniecki, Kamieński, Kamionacki, Kanuszewicz, Karwowski, Kasiński, Kasparowicz, Kempalski, Kępalski, Kęsowski, Kielc, Kielczewski, Kiełczewski, Klimaszewski, Kłobski, Kłodziński, Kłopotowski, Kobierzycki, Koczyński, Koczywski, Kolkowski, Kołkowski, Kołucki, Kołudzki, Komaradzki, Komeradzki, Komierowski, Komirowski, Komoradzki, Kontowt, Kopczewski, Kośmider, Kotowski, Kozieradzki, Kraśniewski, Krosiński, Krukowiecki, Kruszyński, Kuczyński, Laszko, Leszczyński, Lewiński, Linowski, Lipiński, Lipowski, Lipski, Lisowski, Lubiński, Lubomeski, Lubomęski, Lubomski, Lubomyski, Lubomyślski, Luboński, Luboradzki, Łasko, Łaszko, Ławecki, Ławrynowicz, Ławski, Łękowski, Łubieński, Łukaszewicz, Makowecki, Makowiecki, Makowski, Malawko, Malawski, Maławski, Matejka, Mateyka, Mieliski, Mieliwski, Milewicz, Milewski, Miller, Misiecki, Modlibok, Modlibóg, Molawko, Motelewski, Motylewski, Motylowski, Nagrodzki, Narkiewicz, Netarbowski, Nieczatowski, Niehielewicz, Nietuchowski, Niewiesz, Nieżychowski, Nosiłowski, Nowowiejski, Odrowski, Ogonowski, Olszewski, Omenta, Omęta, Osiecki, Osiński, Ossuchowski, Ostromęcki, Otorowski, Pezarski, Peżarski, Pieniążek, Pietkiewicz, Pietkowski, Pietraszkiewicz, Pietrusiewicz, Pietruszewicz, Pięta, Piętka, Piętkiewicz, Piętkowicz, Piętkowski, Piotrkowski, Piskowski, Plinkowski, Płomikowski, Płomkowski, Płomkowicki, Płonkowski, Podolski, Pogajewski, Pohajewski, Poklatecki, Pokłatecki, Pokubiała, Pokubiało, Połoński, Połujan, Pomian(kowski), Pomianowski, Popkowski, Popokowski, Porycki, Porzecki, Pożarski, Pożerski, Preuss, Prosiński, Proszyński, Przebojewski, Przecławski, Przybojewski, Przybranowski, Przystanowski, Psarski, Puklatecki, Pułaski, Purzecki, Purzycki, Rabczewski, Racieski, Racięcki, Racięski, Raczyński, Radecki, Radziwiłłowicz, Radwiłowicz, Radziszewski, Rapczewski, Rąbieski, Rąbiewski, Ruchocki, Rudnicki, Ruediger, Ryłło, Ryło, Rymkiewicz, Rynkiewicz, Sacewicz, Saczewicz, Sagajłło, Sagayło, Sakowicz, Sągajło, Serafinowicz, Serwiński, Siciński, Sierpiński, Sierzpiński, Skubarczewski, Sobieczowski, Sokolewski, Sokołowski, Solecki, Songajło, Srzednicki, Stachiewicz, Starczewski, Steckiewicz, Strzelcewicz, Stynwacki, Suleński, Sulewski, Suligostowski, Suligowski, Suliński, Suski, Syciński, Szczepański, Szymanowicz, Śliwiński, Średnicki, Śwerzewski, Świerzewski, Toltzig, Tubielewicz, Tubilewicz, Warzymowski, Werowicz, Wędziagolski, Wichrowski, Wiesieniecki, Wietrzychowski, Wilkostowski, Wojtkuński, Wolski, Wosiński, Zachnowicz, Zagajewski, Zakrzewski, Zdanowski, Zdebski, Zdunowski, Zdzenicki, Zdzienicki, Zembrzycki, Zerosławski, Zubrzycki, Żdanowicz, Żegrzdr, Żerosławski, Żubrzycki

Grafika




  Hasło w leksykonie: Pomian

Pomian III
Herb szlachecki, odmiana herbu Pomian inaczej: Bawola glowa. Rodziny należące do herbu: Bagniewski


  Hasło w leksykonie: Pomian III

Pomian odm.
Herb Bukaty


  Hasło w leksykonie: Pomian odm.

Pomian Żyłów
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Żyłło


  Hasło w leksykonie: Pomian Żyłów

Pomiski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Hirsch, Pomejski, Pomiski, Pomojski, Pomoski


  Hasło w leksykonie: Pomiski

Pommerensdorf
Szczecin, -Pomorzany - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Pommerensdorf

Pomołość
Nałęcz (herb szlachecki)


  Hasło w leksykonie: Pomołość

pomłość
Słomiane powrósło do wiązania snopków. Symbol siły i mocy. W mitologii nordyckiej wzmagała siłę boga Thora. W średniowieczu mylona z chustą nałęcza. Podobna także do toczenicy

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: pomłość

ponderator
(łac.) ważnik


  Hasło w leksykonie: ponderator

Ponętowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Ponętowski


  Hasło w leksykonie: Ponętowski

Poniatowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Poniatowski


  Hasło w leksykonie: Poniatowski

Poniński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Poniński


  Hasło w leksykonie: Poniński

pontifex
(łac.) biskup


  Hasło w leksykonie: pontifex

popinarius
(łac.) kucharz


  Hasło w leksykonie: popinarius

poplątacja
(gwar.lwow.) palpitacja


  Hasło w leksykonie: poplątacja

Porada

Herb szlachecki. W polu złotym kruk czarny w lewo na gałązce brązowej o pięciu listkach zielonych. W klejnocie takież przedstawienie w lewo między dwoma skrzydłami orlimi złot-czarnymi. Labry czarne podbite złotem.

Rodziny: Porada

Grafika




  Hasło w leksykonie: Porada

poradlane
Podstawowy podatek na rzecz władcy liczony od "ilości radeł" pracujących we wsi. Nazywany także "powołowe" z racji ciągnienia radła przez woły.


  Hasło w leksykonie: poradlane

Poraj

Na czerwonym polu pięciopłatkowa róża srebrna. Dno kwiatowe złote a między płatkami listki. Istnieją inne odmiany herbu: czerwona róża na srebrnym tle, złota róża czteropłatkowa na czerwonym tle, róża sześciowpłatkowa o nieznanych kolorach itp.

Pierwsze wzmiankowanie w 1398. Przedstawienie ikonograficzne znane już z pieczęci Bodzanty biskupa krakowskiego z 1352r.


Rodziny należące do herbu: Alantowicz, Ambroziewicz, Antoszewski, Augustynowicz, Badowski, Belimin, Bernacki, Bieńkowski, Biernacki, Bierzgliński, Biligin, Bilimin, Bilimowicz, Birgiałło, Blęcki, Bodzanta, Boguchwał, Bortkiewicz, Borysewicz, Borysowicz, Boryszewski, Boryszowski, Borzyszewski, Brzeziński, Buczeński, Budziński, Bukowski, Buszyński, Bużeński, Cebrowski, Chlebowski, Chmielecki, Chmielicki, Chodcza, Chodubski, Chomentowski, Chomętowski, Chomicz, Chomiński, Chotecki, Chraplewski, Chrapowicki, Chrapowski, Chraszczewski, Chraszewski, Chrzanowski, Chrząnowski, Chrzonowski, Ciesielski, Cieszkowski, Czadowski, Czapikowski, Czasławski, Czesławski, Czestek, Czostkowski, Dąbrowski, Dembowiecki, Dębnicki, Dobrosołowski, Dobrosułowski, Dobrzelewski, Dobrzelowski, Dobrzyński, Dombrowski, Dominikowski, Druktejn, Dulski, Dworzysowski, Dworzyszowski, Eynik, Gadamowicz, Gajecki, Galicki, Garkowski, Garliniński, Garliński, Garmuchowski, Garnisz, Garnkowski, Garnuchowski, Gazuba, Gedroic, Gedroyć, Gidelski, Gidzielski, Gidzielski, Gidziński, Gładysz, Głoskowski, Głuch, Gniewiecki, Gniewięcki, Gorecki, Górecki, Goczałkowski, Golemowski, Gołembowski, Gołębiowski, Gołębowski, Gołuński, Gorski, Goryński, Gorzyński, Gotkowski, Górecki, Górski, Górzeński, Grejcz, Grochowicki, Grodecki, Gruszczyński, Grzybowski, Halicki, Hickiewicz, Hollak, Imieliński, Iskrzycki, Iwanowski, Izbieński, Izbieński, Izbiński, Izkrzycki, Jaka, Jakka, Jakimowski, Jaktorowski, Jakubowski, Jakusz, Jamiołowski, Jankowski, Janowicz, Jaraczewski, Jaraczowski, Jaroskowski, Jaroszkowski, Jasieński, Jasiński, Jastrzębowski, Jaszeński, Jelec, Jemielski, Jemiołowski, Jeżewski, Jeżowski, Jurach, Juracha, Jurowski, Juszkiewicz, Kadłubek, Kalski, Kamieński, Kandzierzawski, Karczowski, Karsza, Karszewski, Karsznicki, Karśnicki, Kaszliński, Kaszowski, Kaszuba, Kaszyc, Kaszyński, Katerla, Kęsowski, Kielpsz, Kobielski, Kodrembski, Kodrepski, Kodź, Konarzewski, Kontelli, Kopeć, Korbecki, Korotkiewicz, Koszczycz, Koszyc, Kościerski, Kośmider, Kośmider-Gruszczyński (nota), Kośmiderski, Kotert, Kotkowski, Kozioróg, Kozłowski, Koźmiński, Kożuchowski, Krajewski, Krępski, Krosiński, Królikiewicz, Królikowski, Krulikowski, Krzepicki, Kuczewski, Kuczowski, Kuncewicz, Kunczewicz, Kuniewicz, Kuniński, Kuparewicz, Kupcewicz, Kuprewicz, Kurczewski, Kurozwęcki, Kurzewski, Lalewicz, Latkowski, Legaczyński, Lipiński, Lipnicki, Lissowski, Lodorowski, Lściński, Lubański, Lubelczyk, Łagiewnicki, Łatkowski, Łątkowski, Łyskowski, Łyszkowski, Mackiewicz, Madejski, Madeyski, Majaczewski, Majaczowski, Makowski, Malicki, Malina, Małdrzyk, Małdrzycki, Małyński, Marszewski, Marzelewski, Męciński, Michałowski, Mickiewicz, Mieciecki, Mierucki, Miezewicz, Migdał, Mikorski, Miłoszewski, Miłoszowski, Mirucki, Młyński, Mniszek, Mojaczewski, Mokrski, Montygajło, Motkowski, Muławski, Naborowski, Narbutowicz, Nidomski, Niechmirowski, Niechmierowski, Nieciecki, Niekmierowski, Niemsta, Nienadkiewicz, Niesiecki, Niesiołowski, Niewiadomski, Nieznański, Niwski, Nowicki, Nyra, Nyrtowt, Ochoński, Olsztyński, Oratowski, Ordychowski, Pachowski, Paciorek, Paczorek, Paluszycki, Pałuski, Pałuszycki, Pampicki, Pantoszewski, Paszkiewicz, Pauszycki, Pawszycki, Pągowski, Perepeliński, Pępecki, Pępicki, Piorunowski, Piotrasz, Piotrowski, Piroski, Płaskowicki, Płaskowiecki, Płaszkiewicz, Pochowski, Podczaski, Podleski, Podlewski, Podłęski, Podolski, Pojodziewicz, Poleski, Poraj, Porajewski, Porajowski, Porajski, Porzeziński, Potocki, Przedborowski, Przepiórkowski, Przyborowski, Przyłubski, Przyłupski, Przyrański, Przysłupski, Pstrokoński, Pstrowski, Pukień, Pułaski, Puławski, Raczkowski, Radost, Radosz, Radziński, Rogaczowski, Rogienicki, Roginicki, Rosen, Rosiński, Rozemberg, Rożański, Rożecki, Rożęcki, Róża, Różęcki, Różyc, Różycki, Ruczewski, Ruczowski, Rudnicki, Rusiecki, Rużycki, Rymgłaj, Samproch, Setbeg, Siekierski, Sielecki, Siestrzewitowski, Sipowicz, Siwko, Skalski, Skotnicki, Skrzetuszewski, Skwaroszewski, Skwiyroszewski, Sławuta, Sobiekurski, Sobiesierski, Sochocki, Sokołowski, Solski, Sośnicki, Sromocki, Stanclewicz, Stanclewski, Stanisławowicz, Strzałkowski, Strzełkowski, Strzyżowski, Stypałkowski, Suchecki, Suchocki, Suliński, Sulski, Szatkowski, Szczerbicz, Szewczycki, Szuliński, Szychucki, Świechowski, Świerzyński, Świeżyński, Świnarski, Świniarski, Świrzyński, Świżyński, Świżyński, Tłoszkiewicz, Tomuski, Tryniszewski, Trzebiński, Tyniecki, Wazenberg, Wągrzycki, Weiss, Werner, Weyss, Wezenberg, Węgierski, Węgrzycki, Wielewiejski, Wielowieyski, Wienskowski, Wieszczycierowski, Więckowski, Wilczek, Wilczyński, Wilkowski, Witkiewicz, Witkowski, Witowski, Wodoradzki, Wodzianowski, Wodzijowski, Wodzinowski, Wodzyński, Wojnowicz (nob. 1673), Wojnowski (nob. 1673), Wojtkuński, Woszczerowicz, Wrzesieński, Wrzesiński, Wybraniec, Wybranowski, Wydrychiewicz, Zagajewski, Zakrzeński, Zakrzewski, Zakrzyński, Zaksiński, Zakszeński, Zakszyński, Zaliński, Zaliwski, Zamojski, Zamoyski, Zawadyński, Zawisza, Zbierski, Zbłotnicki, Zbrożek, Zdzarowski, Zdzenicki, Zdzęnicki, Zdzichowski, Zgierski, Złobnicki, Złotnicki, Zwanowski, Zyrnicki, Żarnowski, Żdżarowski, Żłobnicki, Żołądziowski, Żołędziowski, Żyrnicki

Grafika




  Hasło w leksykonie: Poraj

Porębny
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Porębny


  Hasło w leksykonie: Porębny

poręka


  Hasło w leksykonie: poręka

porękawiczne
Drobny podatek, rodzaj napiwku dla żony, siostry, lub córki sprzedającego nieruchomość, zazwyczaj przekazywany w naturze. Także zapłata dla pośrednika, lub poborcy podatkowego.


  Hasło w leksykonie: porękawiczne

Porembski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Porembski, Porębski


  Hasło w leksykonie: Porembski

porobca
cudzołożnik, osoba korzystając z usług dziewek wzsetecznych


  Hasło w leksykonie: porobca

Poronia

Rodziny należące do herbu: Bączalski, Gurowski, Jasieński, Jasiński, Mucha, Mucharski, Olearski, Pempowski, Pępowski, Poroski, Porowski, Strzyżowski, Szumski, Światłowski, Żyła


  Hasło w leksykonie: Poronia

Portanty
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Portanty


  Hasło w leksykonie: Portanty

portugał
Największa złota moneta w Polsce od poł XVI do poł XVII wieku. Bita była n wzór portugalskich cruzados. W całej Europie wynosiła na ogół 5 lub 10 dukatów.


  Hasło w leksykonie: portugał

Poruba
Herb pierwotnie osobny, lecz z racji podobnych wizerunków połączony z herbem Kopaszyna. Nazwa pochodzi od słowa poręba - polana, lub od porubać - porąbać - być może w znaczeniu "rąbać wrogów" - "... Janicka porubali".


  Hasło w leksykonie: Poruba

porubnica
kobieta lekkich obyczajów


  Hasło w leksykonie: porubnica

porubstwo
rozwiązłość, stosunki miłosne z kobietą wolną, nie mężatką


  Hasło w leksykonie: porubstwo

Porwiński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Porwiński


  Hasło w leksykonie: Porwiński

Posadowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Posadowski


  Hasło w leksykonie: Posadowski

Posen
Poznan - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Posen

posesor
Termin odnoszący się przede wszystkim do majątku, dóbr ziemskich. Posesor nie był właścicielem ziemskim, lecz chwilowym posiadaczem, trzymał go w dzierżawie. Jednak czasem taka dzierżawa przechodziła przez kilka pokoleń nawet dłużej niż 100 lat. Od terminu "dzierżawca" różni się on tym, że w dzierżawę brano cokolwiek, kawałek ziemi, manufakturę czy nawet rzeczy. Posesor płacił wobec dysponenta pewien czynsz, miał jednak prawo zarządzać majątkiem. Miał często w tym dość wolną rękę. Posesor - to termin związany z wielkimi posiadłościami ziemskimi którymi najczęściej dysponowali książęta i mieli wiele posesorów.

Nazewnictwo stosowane wobec dzierżawców było zmienne. Ten sam termin znaczył co innego w różnych rejonach, w różnym czasie, u różnych autorów - dlatego trudno przedstawić konkretną systematykę.



  Hasło w leksykonie: posesor

posiepaka
(hucul.) hycel
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: posiepaka

pośladek


  Hasło w leksykonie: pośladek

possessor
(łac.) dziedzic, dzierżawca


  Hasło w leksykonie: possessor

post festum
(łac.) - "po święcie" - częste wyrażenie używane do określenia daty ileś dni po dniu świętego patrona, lub innego święta kościelnego - np. "post festum Corporis Christi" - po święcie Bożego Ciała


  Hasło w leksykonie: post festum

postaw
Jednostka długości służąca do mierzenia tkanin miał różną długość - od 27 do 62 łokci w XIX w. wielkość postawu wahała się od 12 do 64 łokci, średnio zaś wynosiła 32 łokcie. (za: info.kalisz.pl)


  Hasło w leksykonie: postaw

Postawka

Herb szlachecki. W klejnocie taki sam lew trzymający jedną gwiazdę. Rodziny należące do herbu: Postawka, Postawko.


  Hasło w leksykonie: Postawka

Postęp
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Wolf, Wolff


  Hasło w leksykonie: Postęp

posteri
(łac.) potomkowie


  Hasło w leksykonie: posteri

posthumus
(łac.) pogrobowiec


  Hasło w leksykonie: posthumus

Postolski
Inna nazwa herbu Żoława


  Hasło w leksykonie: Postolski

Postolski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Podstolski, Postolski


  Hasło w leksykonie: Postolski

postoły
(hucul.) rodzaj kierpcy
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: postoły

Poświst
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Poświst


  Hasło w leksykonie: Poświst

Potarzycki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Potarzycki


  Hasło w leksykonie: Potarzycki

potas


Alchemiczny symbol potasu.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: potas

Potęga

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Kiełpsz, Lenk, Suski


  Hasło w leksykonie: Potęga

Potęga II
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Tyman


  Hasło w leksykonie: Potęga II

Potemkin


Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Potemkin


  Hasło w leksykonie: Potemkin

Potentianna
(łac.) Potencjana (Potencyjana, Potencjanna, Potentianna) - imię żeńskie, dni patronek: 15.04 i 19.05. Imię znane od XV wieku.


  Hasło w leksykonie: Potentianna

potinikas
(lit.) Kapłan boga Raguta.


  Hasło w leksykonie: potinikas

Potocki

Na błękitnym tle półtrzecia krzyża złotego.

Herb szlachecki Pilawa II używany przez rodzinę Potockich.


  Hasło w leksykonie: Potocki

Potruga


Nieznany herb szlachecki, występujący w zapiskach w 1405r. Zaginął w XVw. Identyfikowany czasem z Jeleniem, lub opisywany jako pół jelenia z rogami, wyskakujący z księżyca barkiem w dół.


  Hasło w leksykonie: Potruga

Potulicki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Potulicki


  Hasło w leksykonie: Potulicki

poturmak
Osoba która przeszła na Mahometanizm


  Hasło w leksykonie: poturmak

potvarkis
(lit.) rozporządzenie, zarządzenie, denuncjacja


  Hasło w leksykonie: potvarkis

potvynis
(lit.) powódź


  Hasło w leksykonie: potvynis

potyrajka
(gwar.lwow.) ktoś kim się poniewiera, używa do każdej niewdzięcznej pracy


  Hasło w leksykonie: potyrajka

potyrczę
(gwar.lwow.) człowiek niskiego wzrostu, ktoś niewydarzone (pokurcz)


  Hasło w leksykonie: potyrczę

Powaby


  Hasło w leksykonie: Powaby

poważny


  Hasło w leksykonie: poważny

Powała
Zawołanie herbu Ogończyk


  Hasło w leksykonie: Powała

powiastun
(hucul.) opowiadacz
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: powiastun

powietrze


Alchemiczny symbol powietrza.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: powietrze

powinowaty
Członek rodziny nie połączony więzami krwi - np. mąż i żona (nawet w przypadku posiadania dziecka), szwagier - szwagierka


  Hasło w leksykonie: powinowaty

powołowe


  Hasło w leksykonie: powołowe

powroźnictwo
Jedna z technik znana zapewne od neolitu. W jej ramach wykonywano powrozy, liny, sznury. za materiał służył głównie len, konopie, wełna, włosie, łyko. Najbardziej rozpowszechnione było w rejonach związanych z rybołówstwem. Z wykopalisk znane są kulki drewniane lub rogowe, służące do wyrabiania lin. Zapewne od dawna używano też bardziej rozwiniętych narzędzi.


  Hasło w leksykonie: powroźnictwo

Powszyński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Powsiński, Powszyński


  Hasło w leksykonie: Powszyński

powłócz


  Hasło w leksykonie: powłócz

pozawczoraj
(gwar.lwow.) przedwczoraj


  Hasło w leksykonie: pozawczoraj

Poziomkiewicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Poziomkiewicz


  Hasło w leksykonie: Poziomkiewicz

Poznański
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Poznański


  Hasło w leksykonie: Poznański

Późniak

Rodziny należące do herbu: Apoznański, Papiński, Poslewicz, Poślewicz, Poznański, Poźniak, Poźniakowski, Pracki, Wyszewski, Wyżewski


  Hasło w leksykonie: Późniak

Pozorzycki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pozarzycki, Pozorzycki, Pożarycki, Pożaryski


  Hasło w leksykonie: Pozorzycki

Pół Orła


  Hasło w leksykonie: Pół Orła

Połańce
Herb Łagoda.


  Hasło w leksykonie: Połańce

półbrat
Dawne określenie na brata przyrodniego


  Hasło w leksykonie: półbrat

półkmieć


  Hasło w leksykonie: półkmieć

Półkozic


Rodziny należące do herbu: Biały, Bielicki, Błażowski, Błędowski, Bobrkowski, Bobryk, Bobrykowicz, Bobrzykiewicz, Bogumiłowicz, Bogumiłowski, Bogusz, Boguszewicz, Bohusz, Bohuszewicz, Borzęcki, Breński, Broniszowski, Brzeński, Brzostowski, Chmielowski, Chorążyc, Czark, Czarkowski, Czarnej, Czarnek, Czarnkowski, Czyżowski, Danielecki, Danikowski, Danilecki, Dankowski, Dańkowski, Dąbkowski, Demczyński, Dłuski, Dobroszewski, Dobryszowski, Dorniak, Druszkowski, Drzewicki, Galiński, Gardliński, Garliński, Giebułtowski, Gliński, Gliwiński, Gostjowski, Gostyowski, Gostyjowski, Gostyński, Gradowski, Grodowski, Gronvald, Gronwaldski, Gutowski, Herecki, Hińcza, Horecki, Indyk, Istmont, Jedleński, Jedliżski, Jeleniewicz, Jurkowski, Justyment, Kaliński, Kamieński, Kawiecki, Koczyński, Koryczwski, Korkliński, Korycieński, Koskowski, Koszuba, Krzywkowski, Kukiel, Kukwa, Kurdwanowski, Laskowski, Lekarski, Lenarski, Lesiewski, Lesznicki, Leśnicki, Leśniewicz, Leśniowicz, Ligęza, Linksza, Lipnicki, Łomanowicz, Major, Marszewski, Marszowski, Mawolski, Mikołajewski, Minor, Młocki, Młodecki, Młodnicki, Mołdawski, Mołodawski, Mołodecki, Moszgowy, Mozgawa, Nasiełowski, Nasiłowski, Nasiński, Nasiołowski, Niesiołowski, Niewiarowicz, Niewiarowski, Niewierowicz, Niewierowski, Nikiel, Niwiński, Nowowiejski, Nykiel, Obłąk, Obodyński, Orlikowski, Pachowski, Pawłowski, Pekur, Pełka, Perakładowski, Perekładowski, Petryk, Piekarski, Piestrzecki, Piestrzycki, Pikarski, Plechniewicz, Plichta, Pliszka, Płochut, Pobikrowski, Podbielski, Pogorski, Pogoski, Pohorski, Pohoski, Polaski, Potrykowski, Potworowski, Przemankowski, Przeradowski, Przesławski, Pułaski, Radziszewski, Rokosz, Rucki, Rzeszowski, Sawnowski, Sepichowski, Sępichowski, Siestrzeniec, Siostrzenic,, Skotnicki, Sławiec, Smok, Socha, Sopichowski, Stamierowski, Stamirowski, Starołęski, Stawisz, Strygocki, Strygucki, Strzałkowski, Strzygocki, Swenderski, Swęderski, Szczaniecki, Szczekowski, Śnieżyński, Śwenderski, Świderski, Świdziński, Świeczka, Świeżyński, Tabor, Taborowicz, Taborowski, Taworowski, Trzciński, Trzewliński, Wawrowski, Wąsicki, Wąszycki, Wielepnicki, Wielewiejski, Wielowiejski, Wielowieyski, Wilski, Włodek, Wojeński, Wolski, Wołczek, Wrocimowski, Wroćmirowski, Zagwojski, Zakrzewski, Zalasowski, Zalassowski, Zalaszowski, Zalazowski, Załazowski, Zasada, Zaszada, Zawadzki, Zawisza, Ziemblicki, Złotczski, Złotnicki, Żebrowski, Żenkiewicz, Żorewicz, Żórawski, Żyhorowicz


  Hasło w leksykonie: Półkozic

półkrzyż

Częsta figura heraldyczna - uszczerbienie krzyża nie mające jednak związku z brakiem godności czy szacunku, raczej bardziej jako symbol pokory wobec świętości. Najczęściej jednak jako wersja herbu - odmienna, zróżnicowana za pomocą uszczerbienia jednego z elementów, lub dodania połowy.

Specyficznymi odmianami są półtorakrzyż i półtrzeciakrzyż, lub innymi słowy półtorej i 2 i pół krzyża.


Szukaj herbu z tym znakiem


  Hasło w leksykonie: półkrzyż

półksiężyc
popularny symbol heraldyczny pochodzący przez krzyżowców od Saracenów. Jest symbolem nadziei na chwałę, wiary, powodzenia i szczęścia rodzinnego. Poprzez fakt odbicia swojego światła od Słońca symbolizuje Maryję, której chwała pochodzi od jej Syna. Półksiężyc zwieńczony lilią oznacza Niepokalane Poczęcie a krzyżem Bogurodzicę. W heraldyce angielskiej był używany na oznaczenie drugiego syna.

Herby z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: półksiężyc

północ
Masońska symboliczna godzina - czas zakończenia obrzędów. nie musi to być środek nocy.
Geograficznie tak określa się tą część świątyni masońskiej gdzie siedzą uczniowie (najdalej od światła wolnomularskiego) - nie musi znajdować się po faktycznej północnej stronie.


  Hasło w leksykonie: północ

Połock - herb
Herb miasta Połocka


  Hasło w leksykonie: Połock - herb

Połoniecki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Połoniecki


  Hasło w leksykonie: Połoniecki

połonycz
(hucul.) wielka chochla drewniana używana na połoninie
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: połonycz

Połota
Herb szlachecki. W polu ramię trzymające pochodnie przeszyte strzałą. W klejnocie dwie wieże. Herb nadany w 1579 kotlarczykowi lwowskiemu Walentemu Wąsowiczowi s. Jakuba Wąsika, za zasługi wojenne pod Połockiem (stąd nazwa)

Rodziny należące do herbu: Palej, Połotyński, Pomaski, Pototyński, Szuma, Wąs, Wąsowicz


  Hasło w leksykonie: Połota

Połów
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Seegebarth


  Hasło w leksykonie: Połów

połowik
(hucul.) jastrząb
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: połowik

połownik
(gwar. kowieńskie) rolnik uprawiający cudze pole i oddający połowę plonów właścicielowi


  Hasło w leksykonie: połownik

półsiostra
Dawne określenie na siostrę przyrodnią


  Hasło w leksykonie: półsiostra

Półświat
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Bułharowski


  Hasło w leksykonie: Półświat

półszlednik


  Hasło w leksykonie: półszlednik

Półtora krzyża
Inna nazwa herbu Prus I


  Hasło w leksykonie: Półtora krzyża

półtorej krzyża

Nazwa używana w heraldyce to połtorakrzyż. Częsta figura heraldyczna występująca głównie w herbach nadawanych rodzinom na Kresach. Symbolicznie odnosi się do przejścia z pogaństwa na chrześcijaństwo. Używany w formie półtorakrzyż lub półtrzeciakrzyż

Znajdź herby z tym znakiem


  Hasło w leksykonie: półtorej krzyża

Półtorzycki

Rodziny należące do herbu: Półtorzycki z gałęzi Ponarskich (rodzina książąt tatarskich) - później herb Przyjaciel.


  Hasło w leksykonie: Półtorzycki

półtrzecia
Dawne określenie liczby 2,5. W heraldyce używane najczęściej do konfiguracji krzyża (półtrzecia krzyża) z 2 ramionami po jednej a trzema po drugiej stronie. Jest to zazwyczaj symbolem przejścia z jednej wiary na inną - z pogaństwa na chrześcijaństwo i walki w obronie wiary.


Herby z tym półtrzecią krzyża


  Hasło w leksykonie: półtrzecia

półtrzecia krzyża

Nazwa używana w heraldyce to połttrzeciakrzyż. Częsta figura heraldyczna występująca głównie w herbach nadawanych rodzinom na Kresach. Półtrzecia to dawne określenie liczby 2,5. Symbolicznie odnosi się do przejścia z pogaństwa na chrześcijaństwo i walki w obronie wiary. Używany w formie półtorakrzyż lub półtrzeciakrzyż

Występuje np. w herbach Pilawa, Puchała, Potocki, Barczewski, Czarnocki, Łącki, Olszewski II, Złotorowicz.

Znajdź herby z tym znakiem


  Hasło w leksykonie: półtrzecia krzyża

Połubiński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Połubiński


  Hasło w leksykonie: Połubiński

Połuchowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Połuchowski


  Hasło w leksykonie: Połuchowski

południe
Masońskie określenie godziny rozpoczęcia obrzędów loży. Nie musi odbywać się o godz. 12-tej.
Geograficznie miejsce w świątyni najbardziej oświetlone światłem wolnomularskim. Z racji na to, że takowe znajduje się na ogół po wschodniej stronie, owo "południe" leży właśnie geograficznie tam.


  Hasło w leksykonie: południe

Pół_ Orła
STYBICZ _klucznik, piwniczny


  Hasło w leksykonie: Pół_ Orła

Pracotwór
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Gratkowski


  Hasło w leksykonie: Pracotwór

pracowity


  Hasło w leksykonie: pracowity

pradėjimas
(lit.) poczęcie


  Hasło w leksykonie: pradėjimas

pradžia
(lit.) poczęcie


  Hasło w leksykonie: pradžia

Prądzyński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu:


  Hasło w leksykonie: Prądzyński

praeceptor scholae
(łac.) kierownik szkoły


  Hasło w leksykonie: praeceptor scholae

praeco
(łac.) woźny sądowy


  Hasło w leksykonie: praeco

praefectus
(łac.) zarządca



  Hasło w leksykonie: praefectus

praefectus cohortis
(łac.) kapitan


  Hasło w leksykonie: praefectus cohortis

praefectus cubiculi
(łac.) Podkomorzy nadworny


  Hasło w leksykonie: praefectus cubiculi

praefectus culinae
(łac.) kuchmistrz


  Hasło w leksykonie: praefectus culinae

praefectus pontium
(łac.) mostowniczy


  Hasło w leksykonie: praefectus pontium

praefectus praetorii


  Hasło w leksykonie: praefectus praetorii

praefectus salinarum
(łac.) żupnik


  Hasło w leksykonie: praefectus salinarum

praefectus silvarum
(łac) nadzorca leśny, nadleśniczy


  Hasło w leksykonie: praefectus silvarum

praefectus stabuli
(łac.) koniuszy


  Hasło w leksykonie: praefectus stabuli

praefectus stabuli civitatis
(łac.) szrotmistrz


  Hasło w leksykonie: praefectus stabuli civitatis

praepositus
(łac.) prepozyt - przewodniczący kapituły katedralnej, proboszcz kolegiaty, zastępca opata lub przeora w niektórych zakonach


  Hasło w leksykonie: praepositus

praestantia
(łac.) wyższość, znakomitość - dawniej używana też w sensie sprawowania odpowiedzialności - np. tymczasowe sprawowanie przez ojca odpowiedzialności nad młodą córką wydawaną za mąż - do określonego czasu - np. pełnoletniości.


  Hasło w leksykonie: praestantia

praetor
(łac.) wójt miejski


  Hasło w leksykonie: praetor

praetorii consularis capitaneus


  Hasło w leksykonie: praetorii consularis capitaneus

prafectus
patrz: praefectus


  Hasło w leksykonie: prafectus

prajina
(prăjină) Miara długości w mołdawskim systemie miar używana też na terenach Galicji wschodniej. W latach 1787-1856 = 5.886 m.

(za: www.ourroots.ca)


  Hasło w leksykonie: prajina

pralaimėjimas
(lit.) klęska, szkoda


  Hasło w leksykonie: pralaimėjimas

Prälat
(niem.) prałat


  Hasło w leksykonie: Prälat

pralnica
maszyna do prania


  Hasło w leksykonie: pralnica

pranašautojas
(lit.) powroźnik


  Hasło w leksykonie: pranašautojas

pranešimas
(lit.) doniesienie, doniesienie


  Hasło w leksykonie: pranešimas

praorsiae
(staro-lit.) Dawna nazwa na lipcowe święto dożynek.

[za: Teodor Narbutt: Dzieje starożytne Narodu Litewskiego]


  Hasło w leksykonie: praorsiae

prasoł
Kupiec zajmujący się sprzedażą soli, mięsa.


  Hasło w leksykonie: prasoł

Prassa


  Hasło w leksykonie: Prassa

Prassa
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Prassa


  Hasło w leksykonie: Prassa

prašymas
(lit.) podanie


  Hasło w leksykonie: prašymas

Prątnicki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Prątnicki


  Hasło w leksykonie: Prątnicki

Prausnitz
Prusice - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Prausnitz

Praust
Pruszcz Gdański - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Zachodnich


  Hasło w leksykonie: Praust

pravardė
(lit.) przydomek


  Hasło w leksykonie: pravardė

Prawdita


  Hasło w leksykonie: Prawdita

Prawdziany


  Hasło w leksykonie: Prawdziany

Prawdzic

Prawda, Prawdita, Prawdziany. Herb szlachecki dzielony w pas blankami (krenelażem - zapewne na początku linią prostą). Dolne pole pierwotnie czerwone, potem zamienione w mur, górne błękitne - pół lwa złotego w prawą stronę zwróconego. W klejnocie baszta z której wyskakuje taki sam połulew.

Nazwa wywodzi się od określenia "prawdawny" - prawdziwy - prawdzic. Przezwisko "prawda" przylgnęło do herbu i zostało zinterpretowane przez Długosza jako określenie "prawda" używane na kółko które wkładało się do jedzenia i służyło do zachowywania temperatury potraw. Z tego powodu lew otrzymał takie koło i zostało to potem powtarzane przez heraldyków - już raczej jako okrągła podstawka pod misę.

Należy zauważyć że jedną z wersji - być może oryginalną jest srebrne (białe) pole górnej części (z również srebrnym lwem). W takiej wersji herb jest bardzo podobny do barw narodowych polskich, być może tutaj należało by więc upatrywać pochodzenia pierwszych wersji herbu.

W źródłach herb pojawia się po raz pierwszy w 1407 roku. Herb widoczny w Herbarzu z Bergshammar, w Kronice soboru w Konstancji, u Długosza. W 1375 pieczętuje się nim biskup płocki Dobiesław, Jan Sulikowski w 1452, Stanisław Stachir ze Srok w 1458 Łukasz Górka (nagrobek z 1488), bp. Uriel (nagrobek z 1496). Jest widoczny także na chrzcielnicy z Trziany.

Herb podobny: Zaremba

Rodziny należące do herbu: Araszewski, Archimowicz, Arcimowicz, Arciszewski, Babowski, Baranowski, Bączalski, Bereza, Bernatowicz, Beski, Bętkowski, Biedkowski, Biegański, Bielski, Bietkowski, Bobowski, Bogacki, Borysowski, Borzyszkowski, Bratkowski, Bratoszewski, Brochocki, Brochowski, Brodziński, Brudziński, Brudzyński, Brzeski, Buchałło, Buchałłowicz, Bugajło, Bujaczewski, Bujakowski, Bułakowski, Cebulski, Chotomski, Chrul, Chrulewicz, Chrybski, Chrzanowski, Cibulski, Cichorowski, Cichrowski, Cidzik, Ciemiewski, Ciemniewski, Ciemnołęski, Ciemnołoński, Cybiński, Cybulski, Cydzik, Czebnowski, Czeczocki, Czeczot, Czeczotek, Czeczotka, Czempowski, Czempkowski, Czychrowski, Ćwikliński, Dankiewicz, Dańkiewicz, Daszkowicz, Dąbski, Dębołęcki, Dębski, Dinheim, Dobrowolski, Domiechowski, Domiediowski, Dominikowski, Druszkiewicz, Duranowski, Działowski, Dzwonowski, Filipowicz, Gajewski, Gałęski, Garlicki, Gawarzewski, Gaworzewski, Gedejt, Gidziński, Giełbutowski, Giełdanowski, Głębatowski, Gockowski, Goczałkowski, Goćkowski, Golemberski, Golemiński, Golimiński, Goliński, Gołemberski, Gołembiewski, Gołębiowski, Gołymiński, Gołyński, Gorazdowski, Gorowski, Gorzuchowski, Gosczewski, Gosk, Gostomski, Goszczewski, Goszsczewski, Gościchowski, Gotomski, Gowarczewski, Gowarzewski, Gowaszewski, Gozdzichowski, Gólczewski, Górowski, Gradomski, Gradowski, Grecki, Grek, Grekowicz, Grekowski, Grodzanowski, Gromnicki, Grudowski, Gruja, Grzymułtowski, Gulcz, Gulczewski, Gurowski, Gurski, Guzelf, Gyl, Gył, Gyłowski, Hejman, Hładki, Hownowski, Hunowski, Hunnowski, Huryn, Imieniński, Izbicki, Izbiński, Iżycki, Jaraczewski, Jaraczowski, Jarosław, Jocewicz, Jodcewicz, Kaliciński, Kamiński, Kargoszyński, Karłowski, Kaski, Kasperowicz, Kenstoszowski, Kęskowski, Kinicki, Kinierski, Kiniorski, Kirzyński, Kłodzieński, Kmaczoła, Kobelski, Kobylnicki, Kochanowski, Kochański, Kochlewski, Kochlowski, Kojadzki, Kokeli, Kokorski, Koniuszewski, Konojacki, Konojadzki, Konsiadzki, Konsjadzki, Kornacki, Koruszyński, Kosacki, Kossacki, Kostro, Kostrowicki, Koszelewski, Kozerski, Kozyrski, Kraśnik, Krupowicz, Kruszewski, Kruszyński, Kryski, Kryszka, Krzeczkowski, Krzyżewicz, Kucharski, Kukalski, Kukiewicz, Kukleński, Kuklinowski, Kukliński, Kurowski, Kurski, Kuszelewski, Kwaczała, Lang, Lank, Lantosz, Lasciewski, Laszewski, Laściewski, Ląszewski, Leskowski, Leszczewski, Leszczkowski, Leszczyński, Leszkowski, Lewandowski, Lewicki, Liszkowski, Lobeski, Luk, Luka, Luko, Lukocki, Lutecki, Lutocki, Lutomski, Łabiszyński, Łahiszewski, Łahiszyński, Łajszewski, Łakoszyński, Łakowicz, Łantosz, Łantowski, Łaszcz, Łaszczewski, Łaszewski, Łayszczewski, Łazarski, Łazęcki, Łaźniewski, Łaźniowski, Łażniewski, Łąszewski, Łękowski, Łoniewski, Łukomski, Łuniewski, Łuszczewski, Macieszewski, Mackiewicz, Makosiej, Mańkowski, Marczewski, Mąkorski, Meciszewski, Męciszewski, Mękarski, Mękarzewski, Micewski, Micowski, Miczowski, Miekowski, Miężyński, Misiewski, Mlekicki, Młocki, Modlski, Molski, Mołocki, Mołodzki, Mukański, Mycowski, Narolski, Neledewski, Nieborowski, Nieborski, Nieledewski, Nieledowski, Niemierza, Niemiński, Niewiarowicz, Niszczycki, Norejko, Nosalski, Nosielski, Nosilski, Obałkowski, Obodyński, Obrociwor, Obrowiecki, Obuchowicz, Olęcki, Olędzki, Olęski, Olszewski, Omulecki, Oryszowski, Ośnicki, Ożygalski, Ożygałko, Pakosławski, Pakosz, Pałucki, Paris, Parten, Parys, Paszkiewicz, Patek, Pawlucy, Petelczyc, Piątkowski, Piwo, Piwoni, Piwonia, Piwoński, Płocki, Poczernicki, Poczyrnicki, Podczernicki, Policki, Porycki, Posienicki, Posiniecki, Potelczyc, Pożarski, Prawdzikowski, Pruski, Przytulski, Puiss, Raciborzyński, Radocki, Radzanowski, Rauschke, Rokitnicki, Romanowski, Romocki, Rubczyński, Rudczenko, Rudzki, Ruszkowski, Rutski, Rybiński, Rymaszewski, Rynarzewski, Sadłucki, Sankiewicz, Sarbiewski, Sarnacki, Sawczenko, Sedlnicki, Seńkowski, Sewerynowicz, Sękowski, Siciński, Sierakowski, Sierpski, Słabosz, Sługocki, Smarzewski, Smarzowski, Smarżewski, Smitkowski, Smitrowski, Sokołowski, Sołłohub, Sołohub, Sowiński, Sowka, Stepankowski, Strączyńki, Stronczyński [Bon.], Stroszewski, Stróżewski, Stróżowski, Strzałkowski, Strzemielecki, Strzemilecki, Suczka, Szakowski, Szamota, Szawiński, Szczawiński, Szedziński, Szejbak, Szejbakowski, Szopicki, Szuba, Szubski, Szybakowski, Szymakowski, Śmijakowski, Śmijkowski, Śmijkowski, Tarzecki, Tyrzycki, Tchórzowski, Thuille, Tomisławski, Trabsza, Trabszo, Trapsza, Trapszo [Wypis z KZ 1802], Trąbski, Trąmbski, Tuczampski, Tuczapski, Warmuntowicz, Wichrowski, Wierzbowski, Wilski, Winbiński, Wistosławski, Wiszczycki, Witosławski, Włodek, Wodyński, Wolański, Wolkochowski, Wolski, Wołczek, Wołkochowski, Woźniakowski, Wożniakowski, Wrzedziński, Wszelaczyński, Wysocki, Wyszomierski, Zajączkowski, Zaleski, Zaremba, Zaręba, Zarębski, Zassański, Zawadzki, Ząb, Zdzieniecki, Zieliński, Zubczewski, Zubienko, Zubowski, Zuchowicz, Zygmuntowicz, Zygmuntowski, Żabicki, Żeleński, Żmichowski, Żysznowski


  Hasło w leksykonie: Prawdzic

prawo bliższości
(tytuł bliższości, ius retractus, ius propinquitatis) - prawo do odkupienia posiadłości od nabywcy, po tej samej cenie którą tamten wydał, zagwarantowane dla potomków lub krewnych byłych właścicieli. Prawo to było stosowane w Polsce od ok XII do końca XV wieku


  Hasło w leksykonie: prawo bliższości

Prawo kobylego pola
Prawo zezwalające w zimie wypasać stada na polach sąsiadów. Utrzymywało się do XIV.


  Hasło w leksykonie: Prawo kobylego pola

prawo nadbrzeżne
Zasada mówiąca że to co wpadnie do wody a potem zostanie wyrzucone na brzeg przestanie być własnością przewoźnika. Rzeczy stawały się niczyje i mogły wejść w posiadanie mieszkańców. Prawo stosowano na pobrzeżu Bałtyku ale również w Czechach - do wód śródlądowych. Od X wieku prawo było obwarowane wieloma umowami międzynarodowymi.


  Hasło w leksykonie: prawo nadbrzeżne

prawo pierwszej nocy
Wbrew powszechnemu mniemaniu rzadko kiedy występujące a jeszcze rzadziej egzekwowane prawo w średniowiecznej Europie, do spędzenia przez władce pierwszej nocy poślubnej z żoną jego poddanego. Było to raczej określenie podatku od ślubu który oznaczał odkupienie tego prawa przez poddanego.


  Hasło w leksykonie: prawo pierwszej nocy

prawo prezenty
Prawo przedstawiania kandydata na wakujące beneficjum przy kościele lub klasztorze. Prawo takie miał np. fundator lub kolator.


  Hasło w leksykonie: prawo prezenty

Prawomian
Herb szlachecki nadany przez Heroldię Królestwa Polskiego tuż przed 1859r. Emilii z Jasińskich Józefówiczowej, wdowie po Ksawerym Józefowiczu, Pisarzu Aktowym Królestwa Polskiego, tudzież dwom synom jego: Franciszkowi Ksaweremu Michałowi (2ch imion) i Michałowi Stanisławowi (2ch imion) Józefowiczom


  Hasło w leksykonie: Prawomian

Prawomił
Herb szlachecki nadany przez Heroldię Królestwa Polskiego tuż przed 1859r. Otrzymały go dzieci zmarłego Jana syna Ambrożego Duczyńskiego, Sędziego, Trybunału Handlowego b. guberni Mazowieckiej obecnie Warszawskiej, w małżeństwie z Anną z Kuźmińskich spłodzonych, a mianowicie synowie: Mikołaj i Jan, tudzież córki: Katarzyna, Maria, Zofia, Alexandra i Anna


  Hasło w leksykonie: Prawomił

praxator
(łac.) piwowar


  Hasło w leksykonie: praxator

praźnik
(gwar.lwow.) odpust, święto


  Hasło w leksykonie: praźnik

Praznorski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Praznorski


  Hasło w leksykonie: Praznorski

Prążowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Prązewski, Prązowski, Prążewski, Prążowski


  Hasło w leksykonie: Prążowski

prebenda
Uposażenie, gratyfikacja, dla duchownego. Kanonia lub dziesięcina. Prawo do otrzymywania funduszy z dóbr społecznych. W zależności od stanowiska otrzymywano nawet kilka prebend w różnych miastach.


  Hasło w leksykonie: prebenda

pręcik
Miara długości
1839 Królestwo, Litwa, Kraków - 1/10 pręta mierniczego = 10 ławek


  Hasło w leksykonie: pręcik

Preck
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Prek, Preck


  Hasło w leksykonie: Preck

preco
(łac.) podwojski


  Hasło w leksykonie: preco

prekiaujantis jaučiais
(lit.) wolarz


  Hasło w leksykonie: prekiaujantis jaučiais

prekiautojas žuvimi
(lit.) handlarz ryb


  Hasło w leksykonie: prekiautojas žuvimi

prekiniec
(gwar.lwow.) ktoś zmieniający przekonania, renegat (zob. perekicki)


  Hasło w leksykonie: prekiniec

prekybininkas
(lit.) handlarz, karczmarz


  Hasło w leksykonie: prekybininkas

Premierleutnant
(niem.)(skrót-Plt.) porucznik


  Hasło w leksykonie: Premierleutnant

prepozyt
(łac.) - praepositus, przełożony - przewodniczący kapituły kanoników


  Hasło w leksykonie: prepozyt

pręt
Miara długości w staropolskim oraz tzw nowopolskim systemie miar.
XIIIw. - 4,7 metra
1764 - ok. 4.47 metra (tzw. pręt koronny = 7,5 łokci koronnych)
1818 - ok. 4.32 metra (2,5 sążni = 7,5 łokci = 15 stóp = 180 cali)
1839 - 1 pręt "mierniczy" = 2 i 1/3 sążnia = 7,5 łokcia = 10 pręcików = 100 ławek
pręt mały
Wrocław XIIIw - 3,75 metra
pręt duży
Wrocław, Kraków XIIIw - 4,5 metra
Środa Wielkopolska XIIIw - 4,7 metra
pręt litewski (7,5 łokci litewskich)
1764 - 4,87 metra

Miara powierzchni
pręt kwadratowy koronny (kopanka) (56,25 łokci koronnych)
1764 - 19,95 m2
pręt kwadratowy nowopolski
18,66 m2
pręt mierniczy = 10 prętów kwadratowych
1764-1818 - 1,5-1,9 ha

Pręt mierniczy wyliczyło się też z dzielenia łanu większego na 2700 części - a przyjmując tę wielkość na ok 54ha wychodzi ok. 200 m2


  Hasło w leksykonie: pręt

Pretficz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pretficz, Pretwicz


  Hasło w leksykonie: Pretficz

Pretorius
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pretorius


  Hasło w leksykonie: Pretorius

Pretwicz


  Hasło w leksykonie: Pretwicz

Preussisch Eylau
Bagrationowsk (Rosja) - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Wschodnich


  Hasło w leksykonie: Preussisch Eylau

Preussisch Friedland
Debrzno - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Preussisch Friedland

Preussisch Holland
(niem.) Pasłęk - nazwa miasta w okresie przynale?no?ci do Prus Zachodnich


  Hasło w leksykonie: Preussisch Holland

Preussisch Stargard
Stargard Gdański - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Zachodnich


  Hasło w leksykonie: Preussisch Stargard

prexoneta
(łac.) Tłumacz, funkcja urzędnika miejskiego we wschodnich częściach Rzeczypospolitej.


  Hasło w leksykonie: prexoneta

Preyten
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Preiten, Preyten


  Hasło w leksykonie: Preyten

Prezbiter
z greki- starszy
Wyrażenia tego używano na oznaczenie urzędników synagogalnych, członków żydowskiego sanhedrynu albo najwyższej rady w Jerozolimie, a także tych, którzy przewodzili pierwotnym gminom chrześcijańskim.


  Hasło w leksykonie: Prezbiter

priapeja
nieprzyzwoute wiersze


  Hasło w leksykonie: priapeja

pridijimas prijungimas
(lit.) przyłączenie, przystąpienie


  Hasło w leksykonie: pridijimas prijungimas

Priebus
Przewoz - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Priebus

prielaida
(lit.) tłumaczenie, domysł


  Hasło w leksykonie: prielaida

Priement
Przemet - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Priement

priesaika
(lit.) ślubowanie


  Hasło w leksykonie: priesaika

prieštara
(lit.) sprzeciw


  Hasło w leksykonie: prieštara

prietaras
(lit.) wróżba


  Hasło w leksykonie: prietaras

prievaizdas
(lit.) dozorca


  Hasło w leksykonie: prievaizdas

prievazdas
(lit.) rządca



  Hasło w leksykonie: prievazdas

primas
(łac.) prymas


  Hasło w leksykonie: primas

primiceriusz


  Hasło w leksykonie: primiceriusz

Primkenau
Przemków - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Primkenau

primogenitura
Prawo dziedziczenia przez pierworodnego syna


  Hasło w leksykonie: primogenitura

primogenitus
(łac.) pierworodny


  Hasło w leksykonie: primogenitus

primygtinai prašantis
(lit.) usilnie proszący


  Hasło w leksykonie: primygtinai prašantis

primygtinas prašymas
(lit.) usilna prośba


  Hasło w leksykonie: primygtinas prašymas

princeps
(łac.) książę


  Hasło w leksykonie: princeps

princeps archiepiscoporum
(łac.) prymas


  Hasło w leksykonie: princeps archiepiscoporum

princeps militum
(łac.) hetman


  Hasło w leksykonie: princeps militum

Prinz
(niem.) książę


  Hasło w leksykonie: Prinz

Prinzessin
(niem.) księżniczka


  Hasło w leksykonie: Prinzessin

Prior
niem.- Vorsteher einer Ordensprovinz; höherer Oberer (in andere Ordensgemeinschaften Provinzial genant)
pol.- przeor - przełożony prowincji zakonnej (tu: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie; Zakon krzyżacki)


  Hasło w leksykonie: Prior

Priorin
(niem.) przeorysza


  Hasło w leksykonie: Priorin

Prisfild
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Prisfield, Watson


  Hasło w leksykonie: Prisfild

prisiekti
(lit.) obiecać, przyrzec


  Hasło w leksykonie: prisiekti

prisiekti
(lit.) zaręczyć


  Hasło w leksykonie: prisiekti

prisipažinimas
(lit.) wyznanie, przyznanie


  Hasło w leksykonie: prisipažinimas

privigna
(łac.) pasierbica


  Hasło w leksykonie: privigna

privignus
(łac.) pasierb


  Hasło w leksykonie: privignus

proamita
(łac.) siostra pradziadka


  Hasło w leksykonie: proamita

proavia
(łac.) prababka


  Hasło w leksykonie: proavia

proavunculus
(łac.) brat prababki


  Hasło w leksykonie: proavunculus

proavus
(łac.) pradziad


  Hasło w leksykonie: proavus

probant
Osoba dla której sporządzany jest jakiś typ wywodu genealogicznego


  Hasło w leksykonie: probant

proboszcz
Zazwyczaj ksiądz, który zarządza parafią. W niektórych przypadkach proboszczem mógł być klasztor jako całość lub osoba świecka.


  Hasło w leksykonie: proboszcz

Proboszczowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Proboszczewski, Proboszczowski


  Hasło w leksykonie: Proboszczowski

Proca
Herb szlachecki nadany przez Heroldię Królestwa Polskiego tuż przed 1859r. Otrzymał go Paweł Skrzydlewski syn Jakuba, podporucznik z Kompanii Poprawczej Nr. 45.


  Hasło w leksykonie: Proca

procarius
(łac.) świniopas


  Hasło w leksykonie: procarius

procesy alchemiczne
Alchemia używała podziału procesów na 12 rodzajów w czterech grupach. Miało to bezpośredni związek z podziałem nieba na gwiazdozbiory, wg czterech żywiołów. Z tej przyczyny procesy te były oznaczane symbolami zodiakalnymi.



Rozkład

Kalcynowanie

Ogrzewanie

Fermentacja

Zmiana

Krzepnięcie

Związanie

Zmiękczanie

Rozdział

Destylacja

Sublimacja

Filtracja

Łączenie

Rozpuszczanie

Powielenie

Projekcja


  Hasło w leksykonie: procesy alchemiczne

proclamacio


  Hasło w leksykonie: proclamacio

Proclamatio Bannorum
(łac.) Ogłoszenie zapowiedzi - termin używany w aktach metrykalnych


  Hasło w leksykonie: Proclamatio Bannorum

proclamationes
(łac.) zapowiedzi


  Hasło w leksykonie: proclamationes

proconsul
(łac.) burmistrz


  Hasło w leksykonie: proconsul

proconsul nocturnus


  Hasło w leksykonie: proconsul nocturnus

procurator
(łac.) zastępca


  Hasło w leksykonie: procurator

profan
Określenie masońskie na kogoś, kto nie jest członkiem loży, nie wyznaje ideologii masońskiej.


  Hasło w leksykonie: profan

Professor
(niem.) profesor


  Hasło w leksykonie: Professor

progener
(łac.) mąż wnuczki


  Hasło w leksykonie: progener

progenetrix
(łac.) matka rodu


  Hasło w leksykonie: progenetrix

progenitor
(łac.) protoplasta, ojciec rodu


  Hasło w leksykonie: progenitor

Prokopius
(łac.) Prokop


  Hasło w leksykonie: Prokopius

Prokopowicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Prokopowicz


  Hasło w leksykonie: Prokopowicz

proles
(łac.) potomstwo, dzieci


  Hasło w leksykonie: proles

promatertera
(łac.) siostra prababki


  Hasło w leksykonie: promatertera

Promnic


  Hasło w leksykonie: Promnic

promocondus
(łac.) piwniczy, szafarz


  Hasło w leksykonie: promocondus

promus
(łac.) kuchmistrz, klucznik


  Hasło w leksykonie: promus

pronepos
(łac.) prawnuk


  Hasło w leksykonie: pronepos

proneptis
(łac.) prawnuczka


  Hasło w leksykonie: proneptis

pronurus
(łac.) żona wnuka


  Hasło w leksykonie: pronurus

propatruus
(łac.) brat pradziadka


  Hasło w leksykonie: propatruus

propinacja
Browar, wyszynk alkoholi, także prawo właściciela do handlu i sprzedaży trunków. Propinacja miała wyłączność do zajmowania się handlem alkoholem na ternie danego właściciela (można jednak było wytwarzać alkohol na swój własny użytek). Propinacje uzyskiwały duże dochody, stąd ostre przestrzeganie monopolu, próby jego obejścia i surowe kary za ujawnienie procederu. Często propinacja wiązała się również z opieką nad osobami z problemem alkoholowym o czym nie mówi się w opracowaniach - gdyż nie było to zajęcie oficjalne. Taką opieką nie zajmowały się osoby obchodzące monopol.


  Hasło w leksykonie: propinacja

propinator
Posiadacz propinacji, dzierżawca monopolowego wyszynku napojów alkoholowych w dawnej Polsce



  Hasło w leksykonie: propinator

propinquus
(łac.) krewny


  Hasło w leksykonie: propinquus

propola
(łac.) handlarz


  Hasło w leksykonie: propola

proprietarius agri
(łac.) właściciel ziemi, pola


  Hasło w leksykonie: proprietarius agri

proproanūkas
(lit.) praprawnuk


  Hasło w leksykonie: proproanūkas

proproanūkė
(lit.) praprawnuczka


  Hasło w leksykonie: proproanūkė

proproprosenelė
(lit.) prapraprababka


  Hasło w leksykonie: proproprosenelė

proproprosenelis
(lit.) prapradziad, przodek


  Hasło w leksykonie: proproprosenelis

Propsteipächter
(niem.) dzierżawca probostwa


  Hasło w leksykonie: Propsteipächter

propugnator
(łac.) opiekun, obrońca


  Hasło w leksykonie: propugnator

proreta
(łac.) dowódca statku


  Hasło w leksykonie: proreta

prosenelė
(lit.) prababka


  Hasło w leksykonie: prosenelė

prosenelės brolis
(lit.) brat prababki


  Hasło w leksykonie: prosenelės brolis

prosenelės sesuo
(lit.) siostra prababki


  Hasło w leksykonie: prosenelės sesuo

prosenelio brolis
(lit.) brat pradziadka


  Hasło w leksykonie: prosenelio brolis

prosenelio sesuo
(lit.) siostra pradziadka


  Hasło w leksykonie: prosenelio sesuo

prosenelio sesuo
(lit.) siostra pradziadka


  Hasło w leksykonie: prosenelio sesuo

prosenis
(lit.) dziadek, przodek


  Hasło w leksykonie: prosenis

prosieniec
(starop.) nazwa miesiąca grudnia


  Hasło w leksykonie: prosieniec

Proskau
Pruszków - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Proskau

proskrypcja
Pozbawienie praw, wystawienie majątku dłużnika na licytacje, skazanie na banicję. W historii z list proskrypcyjnych korzystały rządy terrorystyczne.


  Hasło w leksykonie: proskrypcja

prosocer
(łac.) dziadek męża lub żony


  Hasło w leksykonie: prosocer

prosocrus
(łac.) babka męża lub żony


  Hasło w leksykonie: prosocrus

prospektywna metoda
Metoda badań genealogicznych polegająca na poszukiwaniu faktów późniejszych w stosunku do znanej wiedzy w celu ewentualnego połączenia tej wiedzy z historią badanej rodziny.


  Hasło w leksykonie: prospektywna metoda

prosziek
(hucul.) żebrak
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: prosziek

Proszyński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Proszyński


  Hasło w leksykonie: Proszyński

Protasiewicz
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Protasiewicz, Protasowicz


  Hasło w leksykonie: Protasiewicz

protestas
(lit.) sprzeciw


  Hasło w leksykonie: protestas

protėvis
(lit.) prapradziad, przodek


  Hasło w leksykonie: protėvis

protėvis
(lit.) przodek, prapradziad


  Hasło w leksykonie: protėvis

protoplasta
1. W zależności od stanu badań protoplasta może się zmienić. Zwyczajowo jest to najstarsza osoba w rodzinie od której wywodzi się wszystkich potomków. Po odnalezieni kolejnych pokoleń przodków pozycja protoplasty przechodzi na najstarszego z nich.

2. Za protoplastę można też uważać w szczególnych okolicznościach pierwszą osobę przyjmującą dane nazwisko, herb. W tym znaczeniu pozycja protoplasty nie zmieni się.


  Hasło w leksykonie: protoplasta

Protwic

W herbie gwiazda na czarnym lub niebieskim [Piekosiński] skośnym polu od czoła po lewej stronie herbowej. Prawa dolna strona czerwona przedzielona srebrnym (lub złotym [Piekosiński]) pasem.

Pochodzenie herbu i zawołania nieznane. Herb był także nazywany Nałęcz. W źródłach pisanych jedyna wzmianka w 1432r. Najstarszy wizerunek na pieczęci Szybko Grello z 1300 r.


  Hasło w leksykonie: Protwic

providius
Określenie łacińskie (opatrzny, rozsądny, mądry, przezorny) używane dla ubogiego rzemieślnika


  Hasło w leksykonie: providius

providus
Rozsądny, przezorny (określenie ubogiego rzemieślnika)


  Hasło w leksykonie: providus

provincia
(łac.) prowincja


  Hasło w leksykonie: provincia

provisor puerorum
(łac.) opiekun dzieci


  Hasło w leksykonie: provisor puerorum

provisus
(łac.) zaopatrzony sakramentami (zmarły)


  Hasło w leksykonie: provisus

Prowana
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Prowana, Prowani


  Hasło w leksykonie: Prowana

prowizor


  Hasło w leksykonie: prowizor

proxeneta
(łac.) pośrednik handlowy


  Hasło w leksykonie: proxeneta

Prozor
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Prozor


  Hasło w leksykonie: Prozor

Prozor II
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Jackowski


  Hasło w leksykonie: Prozor II

Prozor III
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Sorycki, Tarmolicz


  Hasło w leksykonie: Prozor III

Prus I


Pierwsza wzmianka 1389 [za: Starodawnego Prawa Polskiego Pomniki]. Najstarszy wizerunek 1430 - pieczęć Bogusława, kanonika poznańskiego, oprócz tego wiele pieczęci i wizerunków w rękopisach, malowidłach a także na dzwonach, np. dzwon z kościoła Mariackiego w Krakowie z 1460 r. W Małopolsce herb był przedstawiany wraz z kulą zwaną pastorałem św. Wojciecha (np. ww. dzwon). Nazwa wywodzi się od związków św. Wojciecha z Prusami, z których w pobliże Krakowa przybyli trzej księża i zostali osadzeni w miejscowości odtąd nazywanej Prusy.


Rodziny należące do herbu: Albrychowicz, Andrzejewski, Andrzejowski, Baldowski, Bałdowski, Basowicz, Bednarowski, Bednarski, Bereźnicki, Białochowski, Białyszewski, Biesiadecki, Biesiadowski, Biestrzykowski, Bluszczyński, Błoński, Bodusławski, Bogurski, Bogusławski, Bolanczski, Boniecki, Bońkowski, Borowski, Borzymiński, Borzymski, Brzeński, Brzeski, Brzeziński, Brzeżanski, Bugajski, Butwiłowicz, Butwił, Bysbram, Bystroń, Chladowski, Chocewicz, Chodaszewicz, Chomątowski, chomentowski, Chomętowski, Chrzanowski, Chwałkowski, Cianowski, Ciągliński, Cieszanowski, Cieszym, Cieszymowski, Cygański, Cytowicz, Czarnecki, Czudzinowski, Długojewski, Długojowski, Dobraczyński, Dobrocieski, Dołmat, Dominikowski, Dorohiński, Doroszko, Drogot, Drotkiewicz, Drozdowski, Druszkowski, Durzycki, Dymitrowski, Dzierliński, Dzierżek, Fastowicz, Faściszewski, Fedorowicz, Frankowski, Fricz, Frycowski, Gajewski, Gałecki, Garlicki, Garliński, Gawdzilewicz, Gawłowicki, Gawłowski, Gdowski, Gębicki, Gladowicki, Gliśniewski, Gładowski, Głowacki, Głuszyński, Gniewiewski, Gonowski, Gorny, Gorski, Gostyński, Goworowski, Górny, Górski, Grabkowski, Grochowalski, Grot, Grzybowski, Grzymisławski, Grzymułtowski, Guda, Gumowski, Gunicki, Gurkowski, Hladowicki, Hurba, Hurkowski, Husarzewski, Izenkowski, Jabłonowski, Jabłoszewski, Jakowiecki, Janowski, Jaras, Jaroszewicz, Jaszczewski, Jerzowski, Jeżewski, Juchna, Juchnowski, Julewski, Jurecki, Juszkiewicz, Kaczkowski, Kadłubek, Kamocki, Kączkowski, Kełpsz, Kiełpsz, Kierdanowski, Kierdwanowski, Kiwalski, Klecki, Kliczkowski, Kliks, Klimaszewski, Klimontowski, Klimuntowski, Klobar, Kmita, Kobierski, Kobieski, Kobyliński, Kodziełł, Kołomyjski, Konarzewski, Kondracki, Korcicki, Kordek, Korgowd, Korowicki, Korulski, Korycki, Kotkowski, Kowalowski, Koźliński, Krasnosielski, Krasnowiecki, Krępiński, Krępski, Krzyszkowski, Krzywokolski, Krzywokulski, Krzyżakowski, Krzyżankowski, Krzyżewski, Kucki, Kumelski, Kurczyński, Kurowicki, Kwaczyński, Lisicki, Lubecki, Lutkiewicz, Łaski, Łaszkowski, Łatkiewicz, Łatkowicz, Łatyński, Łącki, Łątkiewicz, Łękawski, Łososiński, Łunkiewicz, Maciński, Markold, Michalczewski, Michalewicz, Mierzwiński, Mikołajewski, Miłkowski, Mitkiewicz, Mitkowicz, Mniszewski, Mocarski, Modlnicki, Mokrzewski, Monastyrski, Morelowski, Motowidło, Mroczek, Mruk, Mścichowski, Myk, Mysłowski, Nadolski, Nalikowski, Nejman, Niedzielski, Niedziński, Nielepiec, Nielipowicz, Niemczynowicz, Niemczynowski, Nienałtowski, Noniewicz, Norejko, Noreyko, Nosakowski, Nossakowski, Obrycki, Obrzycki, Ogilba, Ogrodzieński, Ogrodziński, Olszewski, Opacki, Opaleniecki, Opolski, Orło, Ormieński, Ormiński, Orzeł, Orzyłowski, Ossowski, Ostrowicki, Otocki, Otto, Padkowski, Pajewski, Pakosz, Patkowski, Patocki, Pawłowski, Pecner, Petrusewicz, Petrusiewicz, Petryczyn, Pielgrzymowski, Pierściński, Pietrusewicz, Pikiel, Pikuz, Pikuż, Piotrowski, Pirocki, Pisanka, Pisanko, Piszczatowski, Pliski, Płoniański, Płonka, Płonowski, Płoński, Płoski, Płowski, Podleski, Pokutyński, Polikowski, Polkowski, Połomski, Porembiński, Porębiński, Potoczyński, Preiss, Preyss, Prus, Pruss, Prusewicz, Pruszanowski, Pruszewski, Prysiewicz, Przechocki, Przechowski, Przewłocki, Przewski, Przezdziecki, Puchalski, Puryszka, Puryszko, Puzyrowicz, Raciborowski, Raczkowski, Radomiński, Radwański, Radziątkowski, Radziecki, Raszpiński, Rembiszewski, Reszkowski, Reymer, Robkowski, Rodowicz, Rodzianko, Rokotowski, Ropejko, Rosochacki, Rożanka, Różanka, Rubinkowski, Rudnicki, Rudobielski, Rudzieński, Rudziński, Ruwski, Rywocki, Rzeszek, Sas, Siedlecki, Sieprawski, Skarzeszowski, Skomorowski, Skowron, Skowroński, Skrocki, Skrodzki, Sławek, Sławiński, Słubic, Słubicki, Smolikowski, Smorawski, Snarowski, Snorowski, Sobiecki, Sochaczewski, Spinecki, Spinek, Stawogorski, Stępkowski, Strojłowski, Strowski, Strzałkowski, Strzelecki, Strzempieński, Strzempiński, Strzempieński, Studzieński, Studziński, Suszewski, Swarocki, Szamowski, Szczepanowski, Szepczyński, Szepeciński, Szmorawski, Szpinek, Szumanczowski, Szumańczewski, Szybalski, Szymanczewski, Szymańczewski, Ślepczyc, Ślepikowski, Ślepkowski, Śmiarowski, Świder, Świerczowski, Tabaszewski, Tabeszoski, Talat, Tobaszowski, Tolstecki, Tołstecki, Trembecki, Trembicki, Trębicki, Truskawski, Turkowski, Urbanowski, Waga, Waszkiewicz, Werecki, Wierzbicki, Wierzbięta, Wiewiorowski, Wiewiórowski, Więckowski, Wilkoszowski, Windyk, Wisłobocki, Wiszniewski, Wiszniowski, Wiśniewski, Wiśniowski, Wittyg, Wokulski, Woliński, Wolski, Wołkowiński, Worotyński, Wrocz, Wrzępski, Wrzosek, Wysłobocki, Zabłocki, Zadzimirski, Zagórowski, Zajączek, Zajączkowski, Zajkowski, Zaleski, Zalęski, Załęski, Zaniewski, Zarapaty, Zaremba, Zaręba, Zaykowski, Zbierzyński, Zbirzyński, Zdrodowski, Zegadło, Znamierowski, Zorakowski, Zurakowski, Żabka, Żuk, Żukowski, Żurakowski,


  Hasło w leksykonie: Prus I

Prus II
wersja pełna



Rodziny należące do herbu: Bacewicz, Bandkowski, Bawor, Baworowski, Bielejowski, Bielowski, Blichowski, Bogusławski, Broszkowski, Budryk, Chomentowski, Chomętowski, Damecki, Daniecki, Dawidowski, Dembowski, Dębowski, Dowejko, Faszcz, Faszczewski, Filonienko, Glauch, Glinojecki, Glinowiecki, Glogier, Gloger, Głaznecki, Głaznocki, Głuchowski, Gołąb, Goscewicz, Gradowski, Grodzieński, Grzybowski (z Grzybowa.Windyki), Jezierski, Kalnochwostki, Kanafocki, Kanafojski, Karniski, Klukowski, Kosiński, Kostecki, Lubiatowski, Łaźniewski, Łaźniowski, Łażniewski, Makowski, Małachowski, Miszkiel, Mitarnowski, Mizgier, Myślecki, Myślęcki, Nakwaski, Niedzielski [inf. rodzinne], Niewierski, Niewieściński, Nowomiejski, Obrępski, Olszowski, Opalenicki, Orpinowski, Orpiński, Orzeszkowski, Osowiński, Petrellewicz, Pieniążek, Preczkowski, Pręczkowski, Pruski, Pruśki, Rogusławski, Rosołowski, Rudawski, Rudowski, Seeger, Segnic, Strzemieczny, Stypiński, Szczutowski, Świętochowski, Tobaczyński, Windacki, Windyka, Wisłocki, Wołowski, Wspinek, Zaborowski, Zglenicki, Zglinicki, Żyrowski


  Hasło w leksykonie: Prus II

Prus IId
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Prus, Pruss


  Hasło w leksykonie: Prus IId

Prus III

Pierwsza wzmianka w 1415r wiąże się z powstaniem tego herbu w XV wieku. pierwotnie identyczny z herbem Puchała.
Rodziny należące do herbu: Andrzejowski, Augustowski, Bełdycki, Biernacki, Bissiński, Bobrowski, Bogdański, Broszowiecki, Brzeziński, Budzyna, Byszyński-Jakiel, Chładkowski, Chomentowski, Chomętowski, Chrzanowski, Czarnowieński, Czarowieński, Czyrski, Dawidowski, Dłużniewski, Dobrzyniecki, Giżycki, Gniewiński, Gościencki, Gościewicz, Gościszewski, Groblewski, Jarnułtowski, Jaromirski, Jarontowski, Jaruntowski, Karmanowski, Karmieński, Karmiński, Karniński, Kodzioł, Kordzikowski, Korewicki, Kowalewski, Krakowieński, Krakowiński, Kreczmer, Krzemieński, Krzemiński, Krzymiński, Kublicki, Kurewicki, Lankuna, Latyński, Łankuna, Łazarz, Łomski, Łomżski, Łomżyński, Łosowski, Łossowski, Magdaleński, Manowski, Miński, Mlącki, Mlądzki, Młądzki, Młocki, Młyński, Mnichowski, Morozowicz, Mroczkowski, Mroziński, Mrozowicki, Mrozowiecki, Mrozowski, Napierkowski, Napiórkowski, Osowiński, Petrulewicz, Pietuch, Piottuch, Piotuch, Plewiński, Podlewski, Preuss, Prossewski, Proszewski, Prószewski, Prusiecki, Pruskowski, Pruszkowski, Przechadzki, Przechalski, Puzewski, Pużewski, Pysanka, Pysznicki, Radulski, Rossochacki, Rozenbark, Rudkowski, Rudzeński, Rudzieński, Rzeczkowski, Słucki, Sobor, Strękowski, Sugowdź, Tomicki, Tomikowski, Tymiński, Uciąski, Wichulski, Wiczfiński, Wieczwiński, Wiećwiński, Wieczfiński, Wiećfiński, Wietwiński, Witwiński, Wiwulski, Wotowski, Wrotnowski, Wyczfiński, Zdroikowski, Zieleński, Zieliński, Zuchorski, Żuchorski, Żuchowski


  Hasło w leksykonie: Prus III

Prus III Odm.

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Głaznowski, Nogacki, Nogatski, Zdziewojski, Zdziewoyski [Rkps AKKr 813/261]



Poniżej herb z 1640 narysowany odwrotnie.


  Hasło w leksykonie: Prus III Odm.

Prusce
Prusce - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Prusce

Prussiae Ducatus
(łac.) Prusy Książęce (Brandenburgia, od 1701 Królestwo Pruskie)


  Hasło w leksykonie: Prussiae Ducatus

Pruszkowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pruszkowski


  Hasło w leksykonie: Pruszkowski

Prutzenwalde
Prusinowo - Nazwa miejscowości w okresie przynależności do Prus Zachodnich


  Hasło w leksykonie: Prutzenwalde

pryma
1/1000 łatra - miara używana w górnictwie wynosząca ok 2mm. Dzieliła się na 10 sekund łatrowych.


  Hasło w leksykonie: pryma

prymcha
(gwar. lwow.) lenistwo, gnuśność


  Hasło w leksykonie: prymcha

pryncypat
Istniejąca w Polsce w czasie podziału dzielnicowego zasada zwierzchnictwa najstarszego księcia nad pozostałymi. Wiązało się to również m.in. z władzą w dzielnicy senioralnej.


  Hasło w leksykonie: pryncypat

prynuka
(gwar.lwow.) zachęta (odcień żartobliwy)


  Hasło w leksykonie: prynuka

prywet
Locus secretus - wychodek, toaleta, latryna


  Hasło w leksykonie: prywet

pryłuczka
(gwar. lwow.) polanka w lesie


  Hasło w leksykonie: pryłuczka

pryłuka
(hucul.) polanka w lesie
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pryłuka

przeancugować
(gwar. lwow.) zmieniać ubranie, przebrać się


  Hasło w leksykonie: przeancugować

Przebendowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przebendowski, Przebędowski


  Hasło w leksykonie: Przebendowski

Przebołowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przebołowski


  Hasło w leksykonie: Przebołowski

przedwieć
(dawn) brat babki


  Hasło w leksykonie: przedwieć

Przedwolszowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przedwolszowski


  Hasło w leksykonie: Przedwolszowski

Przeginia


  Hasło w leksykonie: Przeginia

Przegonia
Inna nazwa herbu Sieracki (Przeginia)


  Hasło w leksykonie: Przegonia

Przemęcki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przemęcki, Przemięcki


  Hasło w leksykonie: Przemęcki

przemówka
(hucul.) zaklęcia, formuła czarów
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: przemówka

przemównik
(hucul.) czarownik, zaklinacz
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: przemównik

Przerembski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przerembski, Przerębski


  Hasło w leksykonie: Przerembski

Przerowa

Pierwsza wzmianka w źródłach w 1436r. Nazwa prawd. pochodzi od nazwy imionowej lub określenia "przez-rów"

Rodziny należące do herbu: Arnaucki, Baryłkowicz, Belski, Beski, Białek, Bielski, Borowski, Branecki, Burnatowicz, Dąbrowski, Drogoń, Drogoński, Drwalewski, Drwalski, Gaźliński, Głoskowski, Golian, Goliański, Gośliński, Grodkowski, Grotowski, Gruntowski, Jarochowski, jaszczółtowski, Jaszczułtowski, Kamieński, Kobyliński, Krobowski, Łepkowski, Mianowski, Mroczek, Niedźwiecki, Niedźwiedzki, Palczowski, Pielski, Piotrowski, Podleski, Podleśny, Podliszewski, Przerowski, Przesmycki, Rogowski, Rosochowski, Rossochowski, Sępochowski, Skurowski, Słonawski, Świderski, Taszycki, Uleniecki, Uliniecki, Widowski, Zaborowski, Zawisza, Zdzierżek, Zdzierszek, Żabiński


  Hasło w leksykonie: Przerowa

Przestrzał

Rodziny należące do herbu: Bemezański, Berezański, Berezowski, Bereżański, Łysienko, Miniałgo, Przybysławski, Puzyrewski, Semkowicz, Smereczański, Stebnicki, Terlecki, Unichowski, Uniechowski, Ustrzycki, Wojciechowicz, Woronczenko


  Hasło w leksykonie: Przestrzał

Przeszkody zawarcia małżeństwa
Oprócz zwykłych przeszkód zawarcia małżeństwa (jak np. zatajenie ważnej rzeczy), występują takie które związane są ze względami genealogicznymi. Pokrewieństwo w linii prostej (rodzice, dziadkowie) jest przeszkodą nie do zwalczenia. Ale w zakresie pokrewieństwa w liniach bocznych prawo kościelne zmieniało się na przestrzeni dziejów. Dopuszczano też dyspensy - czyli dopuszczono wyjątkowo do małżeństwa pomimo przeszkody.

do Vw - niedopuszczalne małżeństwa z rodzeństwem, własnym, rodziców i dziadków

ces. Teodozjusz - również kuzyni

niedługo potem - również wnuki rodzeństwa

Xw - zabronione małżeństwa do VII stopnia pokrewieństwa wg. prawa kościelnego włącznie

1215 - Sobór laterański IV - ograniczenie do IV stopnia, można było uzyskać dyspensę do II stopnia (np. wuj i siostrzenica). Nie odmawiano dyspensy w stopniach III i IV. Uznawano tutaj również powinowactwo pozamałżeńskie.

1917 - ograniczenie zakazu do III stopnia, związki pozamałżeńskie nie stanowią przeszkody. Przeszkodą, z możliwością dyspensy, są także stosunki wynikające z bycia chrzestnym lub opiekunem przy bierzmowaniu.

Zobacz: Unieważnienie małżeństwa - (lista wszystkich współczesnych przeszkód)


  Hasło w leksykonie: Przeszkody zawarcia małżeństwa

przeszywanica
Rodzaj odzieży, wkładanej na ogół pod zbroję, dla ochrony od otarć i od zimna. Wykonywana była z dwóch warstw płótna i wełny między nimi, które przeszywano grubymi nićmi. Do dzisiaj nie zachował się ani jeden egzemplarz takiego ubioru.


  Hasło w leksykonie: przeszywanica

przewielebny


  Hasło w leksykonie: przewielebny

przewielebny


  Hasło w leksykonie: przewielebny

Przewoski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przeworski, Przewoski, Przewóski, Przewuski


  Hasło w leksykonie: Przewoski

Przewoziecki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przewoziecki


  Hasło w leksykonie: Przewoziecki

przewrotny


  Hasło w leksykonie: przewrotny

przezorny


  Hasło w leksykonie: przezorny

Przosna

Nazwa prawd. pochodzi od nazwy imionowej lub topograficznej. Pierwsza wzmianka w r. 1393. Przeddtawiany także z połową lwa lub z samymi jego nogami na których leży w poprzek czerwony róg myśliwski - wtedy mur jednolity srebrny. a tło zielone.

Rodziny należące do herbu: Baliński, Bobocki, Gorzeński, Heymzot, Knyszyński, Krzyniecki, Krzyszyński, Lubieński, Niemieczkowski, Pyrzewski, Słopanowski, Stopanowski, Wieżeński, Wilżyński, Wimbor, Wołżyński


  Hasło w leksykonie: Przosna

Przybigniew


Godło przedheraldyczne Przybigniewa, z r. 1236, zachowane na pieczęci w zbiorach Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu. [Gloger Z., Encyklopedia Staropolska]


  Hasło w leksykonie: Przybigniew

przyczirka
Zbiornik przeciwpożarowy na wodę w formie skrzyni lub beczki.


  Hasło w leksykonie: przyczirka

przydomek
Indywidualny lub przechodni. Przydomki rodzinne pełniły ważną rolę w rozpoznawaniu rodzin o tym samym nazwisku np. "Słotyło" Biliński, "Tarasowicz" Biliński itp. Badając należy pamiętać że czasem zapisywano sam przydomek bez nazwiska np. "Wanda z Tarasowiczów". Przydomki przybierały też formę członu nazwiska lub wręcz były zamieniane w nazwiska. np. "Piotr Tarasowicz". Przydomki miały też często formę odmiejscową np. "Cybulski na Kaskach" lub mówiły o herbie np. "Korwin-Kossakowski"



  Hasło w leksykonie: przydomek

Przyjaciel
Legenda herbowa mówi o powstaniu w XII wieku, co nie może być prawdą z racji na zbyt wczesny okres kształtowania się herbów. Herb został nadany Tatarom (m.in Melechowi) którzy walczyli pod Grunwaldem i odznaczyli się męstwem. Za swe czyny otrzymali dobra pod Wilnem. Większość rodzin herbowych ma pochodzenie tatarskie. Najbardziej zasłużeni Skirmuntowie (Przyjaciel III) otrzymali indygenat w XVI wieku.

"W polu błękitnym, serce czerwone, przebite strzałą srebrną grotem w prawo, wewnątrz misy złotej. W klejnocie pięć piór strusia"

Inne nazwy: Kemlada, Kemlad, Kamrad, Kamera

Rodziny należące do herbu: Bejnarowicz, Bibulowicz, Bogusław, Bogusławski, Bohusław, Bronak, Bronek, Brudnak, Butowicz, Dabar, Downarowicz, Draczewski, Drakiewski, Dramiński, Dranicki, Drągbieński, Drąkieński, Dulewski, Grabowski, Gregotowicz, Gryniewicz, Horodecki, Hryncewicz, Hryniewicz, Hryniewski, Jarmundowicz, Jaroszewicz, Jasielewicz, Junatowicz, Jurowski, Jursza, Karabanowicz, Karwowski, Klimkiewicz, Kotiużyński, Krapanowicz, Kudzinowicz, Kumach, Kurnach, Kwaczyński, Legiejko, Legowicz, Legucki, Lipiński, Lisiecki, Lukiański, Łakowicz, Łazarewicz, Łuczkiewicz, Łukański, Łukianowicz, Łukiański, Łukowicz, Makuszyński, Melech, Mickiewicz, Migiewicz, Minasiewicz, Minasowicz, Minaszewicz, Mingayłło, Mingajłowicz, Mirosławski, Mirowicz, Moncewicz, Muraszko, Mynasowicz, Nagrodzki, Neuman, Norwiło, Norwiłło, Nowaczyński, Nowakowicz, Nowakowski, Nowaszewski, Okińczyc, Okieńczyc, Otroszczenko, Patek, Pawołocki, Pietraszewicz, Połtorzycki, Powołocki, Półtorzycki, Prosowski, Prossowski, Prosowski, Przyszychowski, Przytulski, Puciata, Puciato, Pułtorzycki, Romanowski, Rossowiecki, Rozenowicz, Rymkiewicz, Ryzwanowicz, Semeka, Sernacki, Sierżyński, Skirmont, Skirmunt, Strawiński, Sulewicz, Szabuń, Szafranowicz, Szahidewicz, Szegedewicz, Szehedewicz, Szendzinek, Tessmar, Thomkiewicz, Tomkiewicz, Tomkowicz, Wenckowicz, Wenczkiewicz, Więckiewicz, Więckowicz, Wojciechowicz, Wolański, Zatyrkiewicz, Żabiński, Żdanowicz


  Hasło w leksykonie: Przyjaciel

Przyjaciel II
Herb szlachecki rodziny Jurowski


  Hasło w leksykonie: Przyjaciel II

Przyjaciel III
Herb szlachecki - odmiana herbu Przyjaciel. W polu błękitnym dwie strzały srebrne, grotem w górę, między dwoma sercami czerwonymi.

Rodziny należące do herbu: Skirmont, Skiermunt, Skirmunt, Skirmuntt


  Hasło w leksykonie: Przyjaciel III

Przyjaciel VI
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Janowicz, Łomiczewski


  Hasło w leksykonie: Przyjaciel VI

Przyjaciel XIII
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Grylewicz


  Hasło w leksykonie: Przyjaciel XIII

przyjaciółka
(gwar.lwow.) agrafka


  Hasło w leksykonie: przyjaciółka

Przyjeski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przyjeski


  Hasło w leksykonie: Przyjeski

przylipka
(gwar.lwow.) piętka chleba


  Hasło w leksykonie: przylipka

przynadzić
(hucul.) przynęcić
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: przynadzić

Przyschetz OS
Przysiecz - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Przyschetz OS

przyścipny
(gwar.lwow.) przymilny


  Hasło w leksykonie: przyścipny

przystryjec
(dawn.) brat dziadka


  Hasło w leksykonie: przystryjec

przysłop
Przełęcz (nazwa poch. wołoskiego)


  Hasło w leksykonie: przysłop

przysłowie łańcuszkowe
Typ przysłowia które wiązało jedną rzecz z drugą, tę z trzecią, czwartą itd. Forma pokrewna do hagady. Przykład:
"Koza dre łozę, a wilk kozę, a chłop wilka, a pan chłopa, a pana jurysta, a jurystę diabłów trzysta"


  Hasło w leksykonie: przysłowie łańcuszkowe

Przytarski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przystarski, Przytarski


  Hasło w leksykonie: Przytarski

Przywidzki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Przywidzki


  Hasło w leksykonie: Przywidzki

Pschow
Wodzislaw Śląski, -Pszów - Niemiecka nazwa miejscowości


  Hasło w leksykonie: Pschow

pseudotytuły
W literaturze występuje wiele błędnych przypisań tytułów: książęcych, kniaziowskich, hrabiowskich, margrabiowskich itp. Dokładniej temat, wraz z rodzajem tytułu, opisany jest w artykule: Fałszywe tytuły hrabiowski in.

Nazwiska wśród których użyte były błędne tytuły: Adamowicz h. Leliwa, Aleksandrowicz h. Kosy, Aleksandrowicz, Andruszewicz, Andruszkowicz. , Bachuz, Baka, Bałaban h. Korczak, Bałan, Bandrowski, Bański, Bem, Biały, Bibel (vel Bibelski), Bielski, Birżański, Błażowski, Błeszyński, Błoński, Bogdanowicz h. Mogiła, Bohowityn h. Korczak, Bohusz-Siestrzencewicz, Bokij, Bolestraszycki, Bolko (inaczej Orczyliski), Bondi, Boratyński h. Korczak, Borzęcki, Bożydarewicz h. Bawola głowa., Brochocki, Bronikowski, Bronikowski, Brunicki, Bryński, Buchaz, Buchowiecki, Budkowski, Bułhak h. Syrokomla, Burhardt, Burzyński, Bybelski, Bybłowski, Bykowski, (Tysza-Bykowski), Bystrejski, Bystrzycki., Chalecki, Chamiec, Chamski, Chełmski, Chłapowski, Chmielnicki, Chomentowski, Chrapowicki, Chreptowicz, Chrzanowski, Ciborowski, Ciechanowiecki, Ciechanowiecki, Ciecierski, Cieński, Cohen, Czarkowski, Czarnkowski, Czarnobylski, Czaykowski, Czerliński, Czerłenkowski, Czernobylski., Damecki, Dangel, Daniłowicz h. Sas, Daszko, Daszkowicz h. Korybut, Dembiński h. Nieczuja, Dembiński, Demidecki, d'Erceville, Dobrski, Dobrzyński, Dołęga, Dorohostajski, Dowgiało h. Zadora, Drozdowicz h. Jastrzębiec, Dunin, Działdowski, Dziekoński, Dzierzbicki, Dziewałtowski, Dziuli, Ejdziatowicz, Fedorowicz h. Oginiec, Gadomski, Garczyński, Garczyński, Gasztold, Gasztowtt, Giedymin h. Pogonia, Gimbut, Gintowt, Ginwił, Girski, Giżycki, Giżycki, Gluszczewski, Godebski, Godlewski, Gombrowicz, Gorayski, Goytus, Górecki, Górski, Górzyński, Grochowski h. Junosza, Grzymała, Gubrynowicz, Guigitsky, Gurski, Hauss de Bończa, Hlebowicz, Holiczyński, Holownia, Hołub, Horain, Horinski, Hornostaj h. Hippocentaurus, Horodyski, Horski, Hostski, Hoszowski, Hreczyna, Ilinicz., Iłhowicki, Irzykowicz, Iwanicki h. Pełnia, Iwaszkiewicz, Jabłonowski, Jagełłowicz, Jałgoldowicz, Jaroszyński, Jasienicki-Woyna, Jasiński, Jawgiel, Jelce, Jełowicki, Jełowicki, Jesman, Jezierski h. Kościcsza, Jezierski-Lewall h. Rogala, Jurewicz, Jurkiewicz, Jurski, Juszkiewicz, Kamieński, Kamiński, Karwicki, Kącki, Kępiński, Kęśmiński, Kiejsztucz, Kierdej, Kisiel, Kiszka, Kleczkowski, Kłossowski-Rola , Kłossowski-Rola, Kmita, Kniaziewicz h. Wukry, Kniaziołucki, Kobeżyński, Kobyliński, Komar, Komarnicki, Konarski h. Habdank, Kondycki, Konopka, Kopeć, Korewa, Korolka, Korsak, Korzybski, Kosiba, Kostrowicki, Kotkowski, Kozar, Koziełł-Poklewski, Krassowski, Kraszewski, Krośnieński, Krupski, Krysiński (prawd.), Krysiński, Krzczonowski, Krzywiccki, Krzyżanowski, Kucharski, Kuchmistrzowicz, Kulwiec, Kurbski, Kurcz, Kwiatkicwicz, Kwiatkowski, Kwileński, Lecznicki b. Brama, Leski, Leszczyński: Jan Michał Leszczyński, ur. 1943, Lipkowski, Lityński, Lubicz, Łabęcki, Łahiszyński, Łaski, Łempicki, Łoszczak, Maleszewski, Maliński, Małachowski h. Gryf, Małyński, Marchocki, Markiewicz, Markowski, Matuszcwicz h. Łabędź, Męczeński, Mickiewicz, Miecicki, Miednicki, Mieleszko, Mierzejewski, Mineyko "de Gozdawa", Minigajło, Mniewski, Mohilewski, Mohl, Mokronowski, Moniwid, Montresor, Montygirdowicz, Morawski, Morzkowski, Możejko h. Trąby, Mutykalski, Myszka, Narbut h. Trąby, Narbut h. Zadora, Nasitowski, Neronowicz, Niemirycz, Niesiołowski, Nikitynicz, Nowogrodzki, Nowosielecki, Nowosielski, Nurzewicz, Oborski, Odnowski, Odrążewicz, Odrożewicz, Odyniec h. wl, Olechnowicz, Olizar, Olizar, Orański-Wojna, Orczyński h. Rogala, Orsetti, Orszański, Osiemiatycz, Oskierka, Osławski, Ossuchowski, Ostaszewski, Ostyk, Owłoczyński, Paalsknis, Paszkiewicz, Patryk (Petryk), Pawsza, Persakicki, Pietkiewicz, Piłsudzki h. Strzała, Piotrowski, Piotruszyński, Plichta, Płoński, Poalsknis h. Lcliwa, Pociatycz, Pociej, Pociej, Podbereski, Podoski, Pokotyło, Pokrzywnicki, Połoński, Połowice, Połoz, Połtczow, Poniatowski, Porłoz, Potkański, Potocki h. Lubicz, Pozarzycki, Prandecki, Prędowski, Proszewski, Prozor. , Próchnicki, Prószyński h. Lubicz, Pruszyński h. Lubicz, Pstruch (Pstrucki), Puciata h. Syrokomla odm., Pudłowski, Pułaski, Puttkamer, Putywiec, Rachuz, Raciborowski, Radomyski, Radzimiński, Rakowski, Ratyński, Rayski, Rekuć, Rembieliński, Riedelski: "Paweł Zbawca Piast-Riedelski, Król Polaków i odorzan", Rodkiewicz, Rohatyński, Rohoziński., Romanowski h. Szalawa, Romiszowski, Rostocki, Rostworowski, Roszczyc h. Lis, Rościszewski, Rottermund, Rozenweri, Rożynowski, Różycki, Rudzki h. Wężyk, Rukiewicz, Rusiecki, Rutski., Rydzyński, Rzewuski, Sabłowski, Sadowski, Samuecwicz, Scipio del Campo, Siemiatycz, Siemieński, Siemoński, Siesicki h. Bawola głowa, Siestrzeniec, Siewierski, Skibniewski, Skinder h. Szreniawa, Skirmunt h. Dąb, Skop, Skorupka, Skwirski, Smolik h. Kotwicz, Sobieski: Jan Sobieski, ur. ok 1937, Sołtan, Sołtan, Sołtyk, Sopoćko, Sosnowski, Stańczykowicz, Starowolski, Starzeński h. Junosz.a, Starzyński, Stecki, Strawiński, Stromiło, Stroynowski, Strumiło, Strybel, Strzelecki, Strzeżowski, Strzębosz, Strzyka, Strzyszka, Strzyżowski, Suchecki h. Poraj, Suchorzewski, Sudymontowicz, Sulalycki, Sumiński h. Leszczyc, Syrewicz, Szabłowski, Szantyr, Szaszkiewicz h. wł, Szczyt, Szpilowski, Szramkicwicz, Szumlański, Szweszlai, Szydłowski, Szymanowski, Szymonowicz, Ślizień, Ślizień, Świderski h. Lubicz, Świderski, Świnarski, Świszczała, Tamanowski, Tamerlan, Tankowski, Taras, Tokarzewski, Tomkowicz, Toplicki, Tryzna, Tuchanowski, Tucki, Tur, Turnau, Tuszowski, Tymowski, Tysza-Bykowski, Tyszkiewicz, Uciański, Uhrowiccki, Wadaszyński, Walicki, Wańkowicz h. Lis, Warkowski, Waśkiewicz, Weryha , Weyssenhoff , Węgierski, Wiażewicz, Wiażewski, Wieloglowski, Wieniawski, Wierciński, Wilczkowski h. Jelita, Wiszniewski, Wiśniewski, Wodziński , Wolmer, Wojciechowski-Pająk, Wojtczak ?, Wolff , Wolski, Wołczkowicz, Wołodkiewicz, Wołodkowicz h. Radwan, Wołowski, Wołożyński, Worcell, Woronicz, Woropajski, Woyna, Woynek, Wrahowski, Wybranowski, Wychowski (Wyhowski), Wysocki, Zabereziński, Zachomuliński, Zalewski, Zalutyński, Zarecki, Zaremba, Zarzecki, Zawadzki h. Lis, Zawisza, Zdanowicz (Zub-Zdanowicz), Zdrojewski, Zdzitowiecki, Zerotyński, Zgierski, Zubrewicz, Żagiel h. Trąby odm.,


  Hasło w leksykonie: pseudotytuły

Pskowczyk
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pachołowiecki


  Hasło w leksykonie: Pskowczyk

Psojecki
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Psojecki


  Hasło w leksykonie: Psojecki

psota
dawn. uprawianie nierządu


  Hasło w leksykonie: psota

psycha
(gwar. lwow.) wychylające się lustro na ośce umieszczonej między dwoma filarkami


  Hasło w leksykonie: psycha

pszczoła
Symbol królowej owadów słynącej z pracowitości, dobrobytu. W tym znaczeniu pszczoły występują w wielu kulturach (Egipcie, Chaldei, króla Francków Cilderyka I, u Mormonów)

Szukaj herbów z tym symbolem


  Hasło w leksykonie: pszczoła

pucer
(gwar. lwow.) ordynans, czyścibut


  Hasło w leksykonie: pucer

Puchacz

Herb szlachecki nadany przywilejem nobilitacyjnym Stanisława Augusta Poniatowskiego dla Augusta Wilhelma Arndta z 23.12.1791 roku.

Rodziny należące do herbu: Arndt

większy wizerunek

  Hasło w leksykonie: Puchacz

Puchalski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Puchalski


  Hasło w leksykonie: Puchalski

Puchała

Pierwsza wzmianka w 1398. Inna nazwa tego herbu - Sławęcin - ma odniesienie w nazwie topograficznej.

Rodziny należące do herbu: Berent, Chaszkowski, Chomkowski, Chybiński, Ciwiński, Cywiński, Gutkowski, Hotomirski, Kot, Kotomierski, Kotomirski, Kotowski, Lipiański, Lutostański, Łącki, Miłaszewicz, Mysłkowski, Mystkowski, Pajowski, Poleski, Puchalski, Puchała, Puchłowski, Rogaszewski, Tyski, Wangier


  Hasło w leksykonie: Puchała

Puciata
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Puciata, Puciatyc, Puciatycz


  Hasło w leksykonie: Puciata

pud
Miara rosyjska używana w Polsce od 1849r. = 40 funtów = 16,38 kg

Rosja
1839 - 1 pud = 1/10 berkowca


  Hasło w leksykonie: pud

Pudewitz
Pobiedziska - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Pudewitz

pudełkarz
Osoba wytwarzająca pudła, skrzynki, także wyznaczona do utrzymywania w nich porządku we dworach. W księgach metrykalnych: capsarius


  Hasło w leksykonie: pudełkarz

Pudwels
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Piekutowski, Pudwels, Putkowski


  Hasło w leksykonie: Pudwels

pudłak
4 korce miodu


  Hasło w leksykonie: pudłak

Pudłowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pudłowski


  Hasło w leksykonie: Pudłowski

puella
(łac.) dziewczynka


  Hasło w leksykonie: puella

puer
(łac.) chłopiec


  Hasło w leksykonie: puer

puer exercitus
(łac.) ciura, luzak


  Hasło w leksykonie: puer exercitus

pueri
(łac.) dzieci


  Hasło w leksykonie: pueri

Puget
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Puszet, Puget


  Hasło w leksykonie: Puget

Puggerschow
Pogorszewo - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Puggerschow

puikus
(lit.) wspaniały, okazały


  Hasło w leksykonie: puikus

Pukszta
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pukszta, Siemaszkiewicz


  Hasło w leksykonie: Pukszta

Punitz
Poniec - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Punitz

puodžius
(lit.) garncarz


  Hasło w leksykonie: puodžius

puoselėti
(lit.) żywić


  Hasło w leksykonie: puoselėti

puoselėtoja
(lit.) żywicielka


  Hasło w leksykonie: puoselėtoja

puoselėtojas
(lit.) żywiciel


  Hasło w leksykonie: puoselėtojas

Pupart
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pupart


  Hasło w leksykonie: Pupart

pupilla
(łac.) sierota


  Hasło w leksykonie: pupilla

pupillus
(łac.) sierota bez matki


  Hasło w leksykonie: pupillus

pusbrolis
(lit.) siostrzeniec, kuzyn


  Hasło w leksykonie: pusbrolis

Pusch
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pusch


  Hasło w leksykonie: Pusch

puścizna
Kaduk. Dawny zwyczaj przechodzenia dóbr spadkowych - w razie braku spadkobierców - na rzecz osoby reprezentującej zwierzchność - czyli króla, lub właściciela ziemskiego. We wczesnym średniowieczu warunkiem było aby umierający nie miał męskich potomków. Kobiety nie dziedziczyły a więc nowy właściciel musiał zapewnić jedynie utrzymanie i wiano córkom. Wiadomo, że taki zwyczaj występował już nawet w drużynie Mieszka I i wcześniej. Z czasem kobiety uzyskały prawo dziedziczenia a prawo puścizny wykonywane było coraz rzadziej - aż zanikło, z początku w królewszczyznach a potem też i u właścicieli prywatnych.


  Hasło w leksykonie: puścizna

pusė
(lit.) połowa


  Hasło w leksykonie: pusė

puślednik
* Półszlednik, poślednik - "w Wielkiej Polszczę posiadający pół szladu roli"
* gospodarz mający nieduże gospodarstwo - występuje m.in. w regionalizmach wielkopolskich.
* poślad - ziarno gorszego gatunku
* staropolskie pośladek - potomek


  Hasło w leksykonie: puślednik

pusseserė
(lit.) siostra cioteczna


  Hasło w leksykonie: pusseserė

pustonas
(lit.) Staropruski znachor posługujący się w leczeniu jedynie mówieniem i dmuchaniem.

[za: Teodor Narbutt: Dzieje starożytne Narodu Litewskiego]


  Hasło w leksykonie: pustonas

pusty
(hucul.) leniwy, do niczego
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pusty

puszkar
(hucul.) policjant gminny lub pański w XVIII-XIX wieku
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: puszkar

puszkarz
Rzemieślnik wyrabiający broń palną


  Hasło w leksykonie: puszkarz

Pusłowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Posłowski, Pusłowski, Puzłowski


  Hasło w leksykonie: Pusłowski

Putoszyński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Putoszyński


  Hasło w leksykonie: Putoszyński

puttones
(lit.) Wieszcz a jednocześnie często rozjemca w dawnych Prusach.

[za: Teodor Narbutt: Dzieje starożytne Narodu Litewskiego]


  Hasło w leksykonie: puttones

Putzig
Puck - Niemiecka nazwa miejscowości w poznańskim


  Hasło w leksykonie: Putzig

puzaty
(gwar.lwow.) pękaty, brzuchaty


  Hasło w leksykonie: puzaty

Puzyna

Herb szlachecki - Oginiec odmienny. Rodziny należące do herbu: Puzyna


  Hasło w leksykonie: Puzyna

pyćkać
(gwar.lwow.) wykonywać pracę źle, byle jak


  Hasło w leksykonie: pyćkać

Pyliński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pyliński


  Hasło w leksykonie: Pyliński

Pypka
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Kokoszyński, Ochociński, Pipka, Pupkiewicz, Pypka, Radyszkiewicz


  Hasło w leksykonie: Pypka

pypka
(gwar.lwow.) smoczek, brodawka sutkowa


  Hasło w leksykonie: pypka

pyragėlių kepėjas
(lit.) cukiernik, ciastkarz


  Hasło w leksykonie: pyragėlių kepėjas

pyrarius
(łac.) prochownik


  Hasło w leksykonie: pyrarius

Pyritz
Pyrzyce - Niemiecka nazwa miejscowości na Pomorzu


  Hasło w leksykonie: Pyritz

Pyrys
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Pyrys


  Hasło w leksykonie: Pyrys

pytoc
(gwar.) - drużba zapraszający na wesele


  Hasło w leksykonie: pytoc

płacha


  Hasło w leksykonie: płacha

płaj
(hucul.) szeroka ścieżka pasterska
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: płaj

płaszcz herbowy
Płaszcz herbowy, lub książęcy – element herbu przedstawianego w pełnej postaci. Tkanina, zwieńczona koroną rangową, stanowiąca tło dla całego herbu (łącznie z labrami, hełmem itp.). Początkowo stosowano płaszcze tylko dla królów, później też dla rodów książęcych, oraz dostojniejszych rodów szlacheckich. Szczególnym rodzajem jest namiot herbowy używany jedynie dla królów.

Korona płaszcza była niezależna od korony herbowej, i jeśli ród posiadał więcej rang, na górze umieszczano najwyższą. Nad herbem umieszczaną właściwą dla danej osoby.


  Hasło w leksykonie: płaszcz herbowy

płat
(śląsk.) Czynsz za mieszkanie


  Hasło w leksykonie: płat

płatnerz
Rzemieślnik wykonujący zbroje płytowe dla ludzi i koni, oraz elementy towarzyszące zbroi, jak np. przyłbice, rękawice, szyszaki a także kolczugi. W czasach współczesnych nazywa się tak wytwórców szpar i mieczy.


  Hasło w leksykonie: płatnerz

pławaczka
(hucul.) spław (luźnych bierwion)
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: pławaczka

płekati
(hucul.) karmić piersią
[Vincenz S., Prawda Starowieku]


  Hasło w leksykonie: płekati

Płomioła


Nieznany herb średniowieczny, rycerski, zaginął w wieku XVI.


  Hasło w leksykonie: Płomioła

Płonia

Barwy nieznane. Nazwa prawdopodobnie pochodzi od "płonia" - nieużytek, polana wycięta w lesie. W polu bark podkowy w poprzek z nabitymi trzema ćwiekami. Być może wizerunek pierwotnie przedstawiał trzy pieńki. W źródłach pisanych występuje od 1412r. Potem zaginął.


  Hasło w leksykonie: Płonia

Płoński
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Płoński


  Hasło w leksykonie: Płoński

Płotowski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Plutowski, Płotowski


  Hasło w leksykonie: Płotowski

Płuszczewski
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Płuszczewski


  Hasło w leksykonie: Płuszczewski

Płużyca
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Flatt


  Hasło w leksykonie: Płużyca


Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



  Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego  
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Bank Pocztowy 96 1320 1856 2935 3154 2000 0001
Przekaz online (usługa DotPay)
Wpisz kwotę:


Przelew kartą (usługa Pay Pal)




© Genealogia Polaków 2000-
Wszelkie kopiowanie słownika i haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.