Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna Polska Encyklopedia Historyczno-Genealogiczna
 

 
 
Haseł w Leksykonie: 9403.
 
GRUPY HASEŁ

Systemy genealogiczne
Terminy metrykalne
Miary i wagi
Pieniądz używany w Polsce
Rodzaje uzbrojenia
Mobilia herbowe
Tytulatura klasowa
Zawody i funkcje
Stosunki rodzinne
Alchemia
Masoneria
Graficzna wyszukiwarka herbów
 
INNE SŁOWNIKI GP+

Lokalizacje geogr.
Powstańcy 1863 - lista
Bitwy 1863-6
Światowy Szlak 1863
Oficjaliści prywatni
Właściciele ziemscy
Baza fotografii
Biografie osób i rodzin
Opisy miejsc i miejscowości
Zbiory nazwisk, listy
Opowiadania
Staropolskie przepisy kulinarne
 
 
Hasło
Wystarczy wpisać część nazwy                                                                              (dokładne słowo)
Opis, nazwisko    
Wystarczy wpisać część nazwiska, lub innego słowa (bez gwiazdki)
#  A  B  C Ć  D  E  F  G  H I J  K  L  Ł  M  N  O Ó  P  Q  R  S Ś  T  U  V  W  X  Y  Z Ź Ż


abatmen
uszczerbienie, zaprysk - termin odnoszący się do herbów i heraldyki



Amadej


W polu czerwony srebrny orłek ze złotą koroną i złotą toczenicą w dziobie.

Pierwsza wzmianka 1402.

Paprocki zapisuje legendę wg której węgierski wojewoda Amadej Aba przeniósł herb do polski wraz z jakąś rodziną. Być może jest to historia zbieżna z opowieścią Długosza o rodzinie Felicjana która zbiegła do Polski w latach trzydziestych XIV wieku, po zamachu na rodzinę królewską.
Istnieje też muszyńska legenda o kupcu Amadeju, który płynąc Popradem ze złotem rozbił się i do dzisiaj przychodzi w nocy i szuka na dnie wyciągając jedynie kamienie. Szukając tak wykopał wielką dziurę zwaną czarnym wirem.
Istnieje przypuszczenie, że kilka herbów związanych znaczeniowo z orłem oryginalnie pochodzi okresu silnych związków węgierskich z Polską. Orzeł (po węgiersku Szasz - czytane Sas) jest związany z herbem Sas, a także Szaszor.

Nazwa Amadej nie pochodzi jednak - jak chcą niektórzy historycy i Wikipedia - od słów amo, amicis, lub imienia Amadeusz. Wymagało by to zbyt dalekich związków historycznych i geograficznych. Należy raczej upatrywać pochodzenia od popularnego na terenie pogranicza polsko-węgierskiego imienia Madej (np. Zbój Madej).

Rodziny należące do herbu: Amadej, Grad, Gronostaj, Jankowski, Kosiński, Łagiewnicki, Msurowski, Mzurowski, Ptak, Suskrajowski, Walewski, Włostowski, Żyzmowski



Kopacz
(Fossor, Krzydło, Skrzydło). Herb szlachecki. W polu czerwony czarne skrzydło z złotymi szponami.

Nazwa pochodzi od kopacza - górnika - zob. fossor

Rodziny należące do herbu: Białoszycki, Biertułtowski, Blankenburg, Bojszowski, Borzymowski, Borzynowski, Bydłowski, Chalczniowski, Chalczynowski, Chalkniowski, Chalknowski, Chalukowicz, Chwalczniewski, Czabelski, Dmosiński, Dziadowicz, Gederwoch, Gedroic, Gedroyć, Giedroch, Giedrojć, Grądzki, Grodzicki, Halczynowski, Halknowski, Hałenowski, Iskra, Kamionacki, Kogkowski, Kopacz, Kopeczyński, Kopyciński, Kopyczyński, Korybski, Krupski, Krypski, Kupczyński, Kurzeski, Kurzewski, Lisogórski, Loga, Lubowidzki, Łuwczycki, Łysogórski, Meleniewski, Miedzwiedzki, Miedźwiecki, Miedźwiedzki, Międzybłocki, Moksiewicz, Mosiej, Mosiejewicz, Mrochowski, Nawoj, Nawoy, Niedźwiecki, Niedźwiedzki, Piędzicki, Plędzicki, Przecieski, Rac, Siegroth, Skidzieński, Sławik, Sroczkowski, Starowieyski, Szaszorski, Szegrot, Szygrod, Tomkiewicz, Tomkowicz, Towtkiewicz, Ujejski, Występ, Zegartowski, Zegliński, Zerwański, Żegliński



Krzywda


Uszczerbiona odmiana herbu Lubicz

Rodziny należące do herbu: Antoszewicz, Antuszewicz, Augustowicz, Bajkowski, Baykowski, Bejdo, Beyd, Białojezierski, Biernacki, Bogucki, Borkowski, Chmara, Chmura, Chrząstowski, Czarnocki, Dajnowski, Dalkiewicz, Danowski, Daynowski, Dembowicz, Dinowski, Dobrowolski, Duńczewski, Gałązkowski, Gawryłkowicz, Gawryłowicz, Gilewicz, Gorliński, Goski, Grochowski, Grodecki, Hawryłkiewicz, Huściło, Kierzkowski, Kieszkowski, Kiszkowski, Kobyliński, Kozikowski, Krasnodębski, Kruszyński, Ksieniewicz, Kudrzycki, Kulczycki, Listopacki, Listopadzki, Łapa, Łappa, Łazeński, Łazewski, Łaziński, Łazowski, Łoziński, Maciorkowski, Milik, Moniuszko, Muczyński, Nahojewski, Nohojowski, Nahujewski, Obniski, Panasiewicz, Pisulski, Pogorzelski, Poleski, Polewski, Ragniewicz, Ratyński, Rojek, Rzewuski, Sankowski, Sankowski, Sienicki, Siennicki, Siękowski, Soczycki, Stankiewicz, Szańkowski, Szarkiewicz, Szczubielski, Ślaski, Święcicki, Tarasewicz, Tarasowicz, Trzciński, Tubielewicz, Tubilewicz, Węglowski, Węgłowski, Wróblewski, Zgorzelski, Znaniecki, Żnajedzki



Lubrza

Lubcza. Uszczerbiona odmiana herbu Jastrzębiec. W polu błękitnym złota podkowa łękiem na dół a w niej uszczerbiony krzyż kawalerski bez prawego przewiercia.

Pierwsza wzmianka 1392 - Księgi Sądowo Łęczyckie. W XVw zaginął.



Mądrostki

Wg legendy jest to uszczerbiony herb Mądrostki , który właściciel otrzymał za zabójstwo brata.

Rodziny należące do herbu: Bąbelski, Berdowski, Borzniewski, Borzniowski, Bydliński, Chobęcki, Galowski, Golecki, Gołecki, Kruszyna, Lissowski, Małyszczycki, Markiewicz, Mądrostka, Mądroszkiewicz, Mikułowski, Wielkanocki, Wielkonocki, Wilczek



Orla

Inne nazwy i zawołania herbu: Opala, Opola, Mściug, Odrza, Zapale, Szaszor

Pierwotnie czerwony szaszor (orłek) na srebrnym tle. Zamiast głowy orła gwiazda sześciopromienna złota, pierwotnie również czasem czerwona. Znane wersje herbu odwrotne, tzn.: srebrny orłek na czerwonym tle. W pierwotnym herbie łapy, gwiazda takie same jak reszta. Złote tylko barki skrzydeł. Z 1448 i ok. 1450 znana jest pieczęć Mikołaja Szarzowskiego z Gierałtowic przestawiająca w polu na tarczy skrzydła i ogon orła, zaś w klejnocie na hełmie z labrami toś godło, ale odwrócone. Jest to jednak nie odmiana, lecz ślad rozwoju godła.[Szymański J., Herbarz...]

Najstarszy wizerunek: 1340, 1343 - pieczęć Andrzeja z Kossonowa, kasztelana poznańskiego, następnie 1360 pieczęć Franciszka z Cerekwicy. Znany także jest kafel z Raciążka z XVw. [Nadolska K., Un poele gothique...], oraz relikwiarz św. Urszuli z 1481 r w katedrze gnieźnieńskiej [KZS V z. 3 s. 37]. W źródłach pisanych od 1400 [Ulanowski: Materiały]

Legenda herbowa opisana przez Niesieckiego, nie ma raczej nic wspólnego z prawdą: "... przodek tej familii z książęcej idąc familii, gdy mszcząc się krzywdy swojej, rodzonego brata zabił, na pamiątkę tego excesu, orła mu, którego w herbie zażywał, bez głowy nosić kazano". Uszczerbione herby polskie miały bowiem związek z licznymi kontaktami polsko-węgierskimi i były wręcz przeciwnie nie dyshonorem lecz raczej szacunkiem (zob. Amadej)

Rodziny należące do herbu: Bardski, Bardzki, Bardyjowski, Barski, Berkman, Buczkowski, Bukojewski, Bukowski, Bykowski, Cerekwicki, Chabewiecki, Chabiewiecki, Chabiewski, Chobieniecki, Chynek, Chynka, Chyńka, Czarnocki, Figa, Gielczewski, Giełbowski, Giełbowski, Gierałtowski, Gieratowicz, Gołkiewicz, Gorajski, Goroyski, Graboszewski, Grabowski, Hubert, Hurłowski, Hynek, Jarogniewski, Jaromirski, Kembłowski, Kębłowski, Kęmbłowski, Kielbowski, Kiełbowski, Koszanowski, Koszonowski, Kula, Lgocki, Ligocki, Ligowski, Ludkiewicz, Łopieński, Maciański, Myśliński, Olbieg, Olszewski, Orla, Orłowski, Oszewski, Oszmianiec, Ośmianiec, Ośnicki, Pacek, Pacewicz, Paczek, Palcowski, Palczewski, Paliszewski, Peliszewski, Plejer, Przetecki, Przetocki, Przewłocki, Ptaczyński, Puciłowski, Ramsz, Ramsza, Rogowski, Rzegnowski, Salmanowicz, Salmonowicz, Salomonowicz, Saszowski, Suski, Szarszawski, Szaszewski, Szaszowski, Tupik, Wielamowski, Więlamowski, Wilamowski, Wojenko, Wołyncewicz, Zapałowski, Ziemborowski

[uzup: Witold Salmonowicz]



Orla Głowa
Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Nasirowski



Pomian

Wizerunek herbu kształtował się na początku XIV wieku. Wg Długosza jest to uszczerbiona odmiana herbu Wieniawa, którą Łastek Hebda z Grabia otrzymał za cięcie mieczem swego rodzonego brata Juranda, dziekana gnieźnieńskiego, za to że ten strofował go za rozwiązłe życie.

Najstarsze przedstawienie to dokument z 1306 roku - użyty przez kasztelana kruszwickiego Chebdę. Dwa lata później ten sam herb widnieje w sigillum Bronisza - wojewody brzeskiego, który jednak używa trzech tarcz. Tylko na jednej widać głowę żubra, a drugiej dwa półksiężyce (przejściowe godło rodu) a na trzeciej wcześniejsze godło przedheraldyczne. Użycie tego poświadczone jest również godłem Imisława - kasztelana michałowskiego.

Rodziny należące do herbu: Abramowicz, Awedyk, Awłasewicz, Bartoszewicz, Besiekierski, Białłozor, Białosuknia, Biernacki, Biesiekierski, Biesierski, Bławdziewicz, Boczkowski, Bogaiko, Bogatko, Bohatko, Bohomolec, Borzewski, Bossuta, Brajczewski, Brański, Bronisz, Broniszewski, Broniuszyc, Brudnowski, Brudzewski, Brzączewski, Brzechowski, Brzozowski, Brzuchowski, Butkiewicz, Byczkowski, Chabielski, Chaliński, Charłupski, Chartłupski, Chebda, Chmielewski, Ciasnowski, Cieński, Ciesnowski, Cieśliński, Ciołkowicz, Ciosnowski, Czapiewski, Czosnowski, Czyński, Danowski, Derszkow, Dłużniewski, Dowgirt, Dowgird, Dziembowski, Dziengełł, Dziębowski, Dziurkowski, Gajdamowicz, Giedmin, Giedwicz, Gledzianowski, Gliński, Gnuszyński, Gobiat, Gobiata, Gorczyński, Gorski, Górski, Grabiński, Grabowski, Grabski, Grochowski, Grodecki, Hancewicz, Haniewski, Harasimowicz, Harasymowicz, Hatowski, Hebda, Hejnisz, Henclewski, Humel, Izdebski, Izmajłowicz, Janczewski, Janczowski, Janczyński, Janowski, Jarand, Jarud, Jarunt, Jatowtowicz, Jatowt, Jaźwiński, Jażwiński, Juraha, Juranda, Jurgiewicz, Kaczanowski, Kaczkowski, Kaczyński, Kamieniecki, Kamieński, Kamionacki, Kanuszewicz, Karwowski, Kasiński, Kasparowicz, Kempalski, Kępalski, Kęsowski, Kielc, Kielczewski, Kiełczewski, Klimaszewski, Kłobski, Kłodziński, Kłopotowski, Kobierzycki, Koczyński, Koczywski, Kolkowski, Kołkowski, Kołucki, Kołudzki, Komaradzki, Komeradzki, Komierowski, Komirowski, Komoradzki, Kontowt, Kopczewski, Kośmider, Kotowski, Kozieradzki, Kraśniewski, Krosiński, Krukowiecki, Kruszyński, Kuczyński, Laszko, Leszczyński, Lewiński, Linowski, Lipiński, Lipowski, Lipski, Lisowski, Lubiński, Lubomeski, Lubomęski, Lubomski, Lubomyski, Lubomyślski, Luboński, Luboradzki, Łasko, Łaszko, Ławecki, Ławrynowicz, Ławski, Łękowski, Łubieński, Łukaszewicz, Makowecki, Makowiecki, Makowski, Malawko, Malawski, Maławski, Matejka, Mateyka, Mieliski, Mieliwski, Milewicz, Milewski, Miller, Misiecki, Modlibok, Modlibóg, Molawko, Motelewski, Motylewski, Motylowski, Nagrodzki, Narkiewicz, Netarbowski, Nieczatowski, Niehielewicz, Nietuchowski, Niewiesz, Nieżychowski, Nosiłowski, Nowowiejski, Odrowski, Ogonowski, Olszewski, Omenta, Omęta, Osiecki, Osiński, Ossuchowski, Ostromęcki, Otorowski, Pezarski, Peżarski, Pieniążek, Pietkiewicz, Pietkowski, Pietraszkiewicz, Pietrusiewicz, Pietruszewicz, Pięta, Piętka, Piętkiewicz, Piętkowicz, Piętkowski, Piotrkowski, Piskowski, Plinkowski, Płomikowski, Płomkowski, Płomkowicki, Płonkowski, Podolski, Pogajewski, Pohajewski, Poklatecki, Pokłatecki, Pokubiała, Pokubiało, Połoński, Połujan, Pomian(kowski), Pomianowski, Popkowski, Popokowski, Porycki, Porzecki, Pożarski, Pożerski, Preuss, Prosiński, Proszyński, Przebojewski, Przecławski, Przybojewski, Przybranowski, Przystanowski, Psarski, Puklatecki, Pułaski, Purzecki, Purzycki, Rabczewski, Racieski, Racięcki, Racięski, Raczyński, Radecki, Radziwiłłowicz, Radwiłowicz, Radziszewski, Rapczewski, Rąbieski, Rąbiewski, Ruchocki, Rudnicki, Ruediger, Ryłło, Ryło, Rymkiewicz, Rynkiewicz, Sacewicz, Saczewicz, Sagajłło, Sagayło, Sakowicz, Sągajło, Serafinowicz, Serwiński, Siciński, Sierpiński, Sierzpiński, Skubarczewski, Sobieczowski, Sokolewski, Sokołowski, Solecki, Songajło, Srzednicki, Stachiewicz, Starczewski, Steckiewicz, Strzelcewicz, Stynwacki, Suleński, Sulewski, Suligostowski, Suligowski, Suliński, Suski, Syciński, Szczepański, Szymanowicz, Śliwiński, Średnicki, Śwerzewski, Świerzewski, Toltzig, Tubielewicz, Tubilewicz, Warzymowski, Werowicz, Wędziagolski, Wichrowski, Wiesieniecki, Wietrzychowski, Wilkostowski, Wojtkuński, Wolski, Wosiński, Zachnowicz, Zagajewski, Zakrzewski, Zdanowski, Zdebski, Zdunowski, Zdzenicki, Zdzienicki, Zembrzycki, Zerosławski, Zubrzycki, Żdanowicz, Żegrzdr, Żerosławski, Żubrzycki

Grafika





półkrzyż

Częsta figura heraldyczna - uszczerbienie krzyża nie mające jednak związku z brakiem godności czy szacunku, raczej bardziej jako symbol pokory wobec świętości. Najczęściej jednak jako wersja herbu - odmienna, zróżnicowana za pomocą uszczerbienia jednego z elementów, lub dodania połowy.

Specyficznymi odmianami są półtorakrzyż i półtrzeciakrzyż, lub innymi słowy półtorej i 2 i pół krzyża.


Szukaj herbu z tym znakiem



Salmonowicz

Herb szlachecki - własny - rodziny Salmonowicz. Herb ten nie jest prawidłowy. Znany tylko z jednej legitymacji szlacheckiej z 1819. Wariant herbu Szaszor - którym to herbem rodzina ta posługiwała się i posługuje nadal.



Skrzydłolot

Herb szlachecki. Rodziny należące do herbu: Krzyżanowski



uszczerbienie
Zapras, abatment (niem. Schimpfwappen) - rodzaj celowej skazy na herbie, stosowana na ogół w heraldyce europejskiej jako rodzaj kary za poważne przewinienia. Prawo do nadawania uszczerbienia miał tylko panujący a uszczerbienie to można było zmyć jedynie jakąś wyjątkową zasługą.
Z reguły wymieniano 8-9 powodów uszczerbienia i wiązano z nimi odpowiednie kształty skaz - np. tchórzostw, zabicie jeńca, zdradę, kłamstwo, niesubordynację, rabunek, chełpliwość, pijaństwo, porzucenie chorągwi suwerena, przekazanie suwerenowi fałszywej wiadomości, cofnięcie rzuconego wyzwania.

W heraldyce polskiej uszczerbienie spotykamy najczęściej jako wersje herbów, które potem, w ramach zasady absolutnej równości szlacheckiej, stały się pełnoprawnymi herbami. Trudno powiedzieć czy powodem ich powstania są faktyczne niecne czyny czy też jest to raczej chęć wyróżnienia rodziny lub uprawomocnienie wersji herbowej, jednak spotykamy liczne legendy odnoszące się do ich powstania (szczególnie u Długosza i Niesieckiego). Wartość owych legend z reguły jest wątpliwa.

Szczególnym typem uszczerbienia w heraldyce polskiej są herby pochodzące, lub nawiązujące do godła Polski. W tym wypadku nie jest to niemal na pewno dyshonor, lecz wręcz przeciwnie raczej dodatkowa nobilitacja lub zaznaczenie obcego pochodzenia rodziny. Powstanie tych herbów wiąże się głównie z kontaktami polsko-węgierskimi w późnym średniowieczu (np. Amadej, Orla, a nawet być może Sas)

Herby uszczerbione w Herbarzu



wręby

Pasy ścięte po bokach, w takiej lub odwrotnej konfiguracji. Czasem cztery. Nazywane też "stopniami". Często dostosowują się do kształtu tarczy herbowej. Bywają traktowane jako uszczerbione pasy lub jako rzeki.

Szukaj herbów z tym symbolem



Zagłoba

Uszczerbiona odmiana herbu Jastrzębiec

Rodziny należące do herbu: Abramowicz, Antonowicz, Bądkowski, Bezpały, Boguski, Bogusz, Braciszewski, Cygler, Dąbrowski, Dębnicki, Dębownik, Dubicki, Dubiński, Duliński, Dzierżanowski, Gołembiewski, Gołębiewski, Gołęmbiewski, Grabowski, Grądzki, Jarosz, Jaroszenko, Jaroszewski, Jaruczewski, Kaniowski, Karwowski, Kleniewski, Kniązyński, Knistowt, Komorski, Kordaszewski, Krajkowski, Kraykowski, Kucharski, Kwapiszewski, Lawdański, Leszczyński, Lubański, Łabanowski, Łabuński, Łoś, Marzyński, Matowski, Męciński, Mieczkowski, Naranowicz, Orzecki, Orzęcki, Pluta, Poletyłło, Poletyło, Poziemkowski, Poziomak, Pozimak, Przeradzki, Sawaniewski, Sąchocki, Smardzewski, Smarzewski, Smarzowski, Smoleński, Smoliński, Socha, Sochacki, Sochocki, Steczkowski, Sułkowski, Szczepieski,Szczepiński, Ścisek, Śledziewski, Śniegocki, Tarchalski, Trzebiński, Trzeszczkowski, Trzeszkowski, Turski, Tworzyański, Ulatowski, Walentynowicz, Wąpilski, Wierzchowski, Zagłobski, Zagrobski, Zatoński, Zatomski, Zygler



zaprysk
uszczerbienie, zaprysk - termin odnoszący się do herbów i heraldyki



 
Jeśli widzisz błąd, brak, nie znalazłeś swojego nazwiska, masz ciekawy pomysł, chcesz pomóc w inny sposób
prosimy skontaktuj się z nami.



  Fundacja Odtworzeniowa Dóbr Kultury i Dziedzictwa Narodowego  
Regon: 122719308, NIP: 6793086820
konto: Raiffeisen Polbank 42 1750 0012 0000 0000 4108 9032
Przekaz online (usługa DotPay)
Wpisz kwotę:


Przelew kartą (usługa Pay Pal)




© Genealogia Polaków 2000-
Wszelkie kopiowanie słownika i zestawu haseł zabronione, wykorzystanie w publikacjach tylko z podaniem aktywnego linku.