Gołuchów zamek. Spacerkiem po parku.

Zamek Gołuchów wraz z parkiem, Zagrodą Pokazową
Zagrodą Zwierząt i budynkami należącymi do Muzeum Leśnictwa
leży na trasie Kalisz Poznań.
Jest to 16 km od Kalisza i 12 km od Pleszewa.
Budynki znajdujące się w parku to oprócz zamku
i mauzoleum Izabeli Działyńskiej jest Powozownia, Owczarnia,
Oficyna i Dybul.

POWOZOWNIA wzniesiona została w 1854 roku przez Jana Działyńskiego.
Służyła wiele lat jako stajnia oraz miejsce garażowania pojazdów.
Po remoncie urządzono w niej stałą wystawę z zakresu przyrodniczych
podstaw leśnictwa zatytułowaną „Spotkanie z lasem„.

OWCZARNIA wzniesiona została w roku 1849 przez właściciela majątku
Wincentego Kalksteina. Wiele lat przeznaczona do celów gospodarczych,
po roku 2006 udostępniono w niej stałą wystawę zatytułowana „Technika leśna„.

OFICYNA jest to z XIX wieku obiekt mieszkalny powstały na bazie gorzelni.
Swój wygląd zawdzięcza Izabelli i Janowi Działyńskim.
W tym budynku Muzeum Leśnictwa prezentuje stałe ekspozycje „Kulturotwórcza
Rola lasu„ i „Dzieje leśnictwa w Polsce„.

DYBUL to jest budynek w którym w XVII wieku zamieszkiwał młynarz Dybuł.
Budynek pełnił kiedyś funkcje stajni i obory a dziś mieści się w nim
Muzeum Leśnictwa gdzie jest wystawa zatytułowana „Ochrona lasu„.

Park nazywany jest arboretum w którym
kolekcjonuje się drzewa i krzewy i prowadzi się badania nad nimi.
W roku 1853 gołuchowski majątek objął
Jan Działyński z żoną Izabellą. Zamek wtedy otaczało ledwie 10 hektarów
zaniedbanego ogrodu ze starym szpalerem grabowym.
Prace nad nowym parkiem ostatecznie rozpoczęto w roku 1874.
Wtedy zostały przysyłane sadzonki od francuskich ogrodników.
Właściciele posiadłości Izabella i Jan Działyński aktywnie uczestniczyli
w zakładaniu parku. W roku 1895 powierzchnia parku była już 151 ha.
Przy parku istniały szkółki iglaków, drzew i krzewów owocowych, ogród
owocowo warzywny i oszklone winnice, ananasarnia i oranżerie.

Teren parku obejmuje około 3 kilometrowy odcinek Doliny Rzeki Ciemnej
po obu brzegach, dopływu rzeki Prosny, a jego obszar to jest około 158 ha.
W parku można wyróżnić część południową zwaną częścią ozdobną i część
północną mającą charakter leśny.
Centralną częścią parku są dwa stawy o powierzchni około 5 ha.
W roku 2004 przeprowadzono inwentaryzację drzewostanu , ptaków i zwierząt .
Wykazała ona że w parku jest około 80 tysięcy drzew z czego 262 mają wymiary pomnikowe.
W parku rośnie 600 gatunków i odmian drzew oraz krzewów z których niektóre
należą do najstarszych w kraju. Są to między innymi dęby szypułkowe,
lipy drobnolistne, graby pospolite, daglezje zielone, sosny rumelijski,
dąb błotny, cyprysik błotny, cyprysik nutkajski, strączyn żółty i wiele innych.
W parku gołuchowskim wyselekcjonowano kilka odmian miejscowych.
Na przykład iglaka Larix decidua „Gołuchów„.
Znajduje się tu pięć zabytkowych alei: lipowo grabowa, lipowa, świerkowa,
daglezjowa i dębowo grabowa.
Do zabytkowych obiektów należy szkółka drzew i krzewów będących obecnie
ogrodem roślin ozdobnych. W szkółce tej rośnie ponad 200 gatunków roślin
z rodzaju drzew, krzewów i bylin. Na terenie tej szkółki znajduje się odrestaurowana
w roku 2009 ananasarnia i zabytkowe winnice.
Duża powierzchnia parku i różnorodność drzewostanu odpowiada wielu gatunkom
zwierząt, często objętych ochroną prawną.
Prowadząc inwentaryzację w roku 2004 stwierdzono tu 7 gatunków płazów,
3 gatunki gadów, 70 gatunków ptaków oraz 26 gatunków ssaków.
Jest i bóbr europejski.
Na terenie parku prowadzona jest edukacja ekologiczna w której można wyróżnić
osiem ścieżek dydaktycznych. Przed drzewami stoją na słupkach liczne tablice
informujące o drzewie. Są i tablice edukacyjne na temat drzew, budek dla ptaków
oraz informujące na temat żubrów.

Park można podzielić na kilka części.
Stary Park o obszarze 13 ha to jest najbliższe otoczenie zamku gdzie Jan
i Izabella Działyńscy prowadzili pierwsze nasadzenia.
To w nim rosną dwie aleje: grabowo lipowa z roku 1856 i lipowa z roku 1857.
Nowy Park o powierzchni 24 ha porastają buki i dęby.
Część parkowo leśna jest o powierzchni 89 ha.
Nieco dalej w pobliskim lesie znajduje się
Pokazowa Zagroda Zwierząt w Gołuchowie.
Są tu daniele, dziki, koniki polskie i wyjątkowa zagroda żubrów.
Zagroda żubrów ma powierzchnię 24 ha.
Pierwsze żubry sprowadzono tu w roku 1977
z ośrodków hodowlanych w Białowieży, Pszczynie i Smardzewicach.
Do roku 2014 hodowano w zagrodzie gołuchowskiej 107 żubrów
z czego ponad 92 urodziły się tu.
U żubrów występowały dwa podgatunki: żubr nizinny zwany białowieskim
i żubr kaukaski zwany żubrem górskim.
Ostatni żubr kaukaski zginął na Kaukazie w roku 1927.
Ocalał tylko jeden wywieziony z Kaukazu do Niemiec w roku 1908. Ten roczny byczek
trafił do zwierzyńca w Boitzenburgu i przeżył w niewoli 18 lat.
W ogrodach zoo i zwierzyńcach trzymane były także żubry nizinne wywodzące się
z Puszczy Białowieskiej. Z samicami żubrów nizinnych żubr kaukaski dał
potomstwo i powstała linia nizinno kaukaska żubra. Zwierzęta te hodowane
są tylko w Bieszczadach.
Żubry są przystosowane do korzystania z pokarmu roślinnego.
W Polsce żubr jest prawnie chroniony już od XVI wieku.
Były to dekrety królewskie, ukazy carskie w czasie zaborów.
Rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia
12.10.1938 żubr podlegał ścisłej ochronie.

Prowadzona jest księga rodowodowa żubrów.
W roku 2016 na całym świecie żyło 6573 żubry, a w roku 2018 w Polsce
żyło ich 1820.
Ciekawe jest nadawanie imion żubrom wg ściśle określonej zasady.
I tak żubry mające w swoim imieniu dwie pierwsze litery:
PL - to pochodzą z hodowli w Pszczynie
PO - pochodzą z innych ośrodków w Polsce
KA - zostały odłowione ze stada wolnościowego i włączone do hodowli zamkniętej
PU - mają wszystkie osobniki linii nizinno kaukaskiej.

Pierwszy raz wydano księgę rodowodową żubrów w roku 1932 w Niemczech.
W Gołuchowie żubry mają imiona na sylabę PO.

W roku 2007 park uległ poważnym zniszczeniom jakie dokonała wichura.
Powaliła ona około 220 starych drzew.
Park cieszy się dużą popularnością, odwiedza go rocznie około 200 tysięcy
osób najczęściej z sąsiedniego Kalisza, Pleszewa i Ostrowa Wlkp.