Jasnogórski obraz od początku słynął cudami które rozsławiły sanktuarium. Dziś wizerunek Czarnej Madonny na obrazkach można spotkać na całym świecie. W tym miejscu trzeba zaznaczyć że nie zanotowano nigdy żadnych objawień.
Do klasztoru na Jasnej Górze licznie przybywają pielgrzymki. Podobno pierwsza pielgrzymka do Częstochowy, udokumentowana w kronikach, wyruszyła we wrześniu 1626 roku z Gliwic. Drugą pielgrzymką była piesza pielgrzymka z Kalisza. Po raz pierwszy wyruszyła w roku 1637. Jest to jedyna piesza pielgrzymka w Polsce, podczas której pątnicy pokonują drogę w obie strony pieszo. To łącznie około 320 km. Wyruszają 9 sierpnia z diecezji kaliskiej żeby dotrzeć do Częstochowy 13 sierpnia, bo 15 są uroczystości maryjne. Do Kalisza wracają 19 sierpnia i są witani na Rypinku przy kościele parafialnym przez władze miejskie, kościelne oraz mieszkańców miasta i okolic. Potem udają się do bazyliki. Tradycje pielgrzymek kaliskich zapoczątkowali kaliscy księża jezuici. To z ich domu wyruszyła w roku 1637 grupa młodych kleryków. Z czasem w wielu kaliskich i w okolicznych parafiach tworzyły się grupy pielgrzymów udające się do Częstochowy. Toteż w roku 2025 była to z kolei 388. pielgrzymka jako pielgrzymka kaliska i 34. jako diecezjalna. Jest to jedyna piesza pielgrzymka, która wbrew wojnom, zaborom i komunie szła nieprzerwanie co roku na Jasną Górę do Częstochowy. Dlatego nie będzie błędem nazwać ją najstarszą pielgrzymką w Polsce.
Klasztor na Jasnej Górze powstał w dniu 22 czerwca 1382 roku, gdy do Polski przyjechali paulini z klasztoru św. Wawrzyńca pod Budą na Węgrzech. Dostali oni wtedy drewniany kościół na wzgórzu jasnogórskim w pobliżu Częstochowy. Obok niego stała murowana strażnica. Prawdopodobnie to w niej, po zaadaptowaniu, zamieszkało pierwszych 16 zakonników z Węgier. O obrazie Czarnej Madonny w tym czasie mówią tylko legendy i tradycja. Jedna z legend mówi, że obraz Jasnogórskiej Pani namalował św. Łukasz Ewangelista jeszcze za życia Najświętszej Panienki. Mówi ona również, że obraz namalowany jest na blacie stołu używanego przez świętą rodzinę w Nazarecie. Podobno w IV wieku św. Helena, matka cesarza Konstantyna Wielkiego, miała przywieść ze sobą ten obraz do Konstantynopola (dziś Stambuł w Turcji). Tam obraz bardzo czczony był pomocą w chwilach wielkich nieszczęść i klęsk, jak np. epidemie chorób zaraźliwych. W wieku IX lub X obraz wywieziono na północ, gdzie ostatecznie na dłużej zostawiono go w zamku Bełzkim, na północny wschód od Lwowa, na Rusi Czerwonej. W roku 1382 Władysław, książę Opola, w imieniu króla Ludwika Węgierskiego, który zmarł w roku 1382, sprawował rządy na Rusi. Książę, chcąc uchronić obraz przed zbezczeszczeniem ze strony pogańskich Tatarów, zabrał go i w drodze do Opola zostawił go w Częstochowie, gdzie zatrzymał się na krótki odpoczynek u podnóża Jasnej Góry z kościółkiem drewnianym. Obraz zasłynął już wcześniej łaskami i cudami.
Paulini w związku z rosnącą liczbą pielgrzymów do obrazu Pani Jasnogórskiej i ich darów podjęli decyzję o budowie zespołu gotyckich zabudowań kościelno-klasztornychw latach 1425-29. W roku 1430 na Jasnej Górze husyci zrabowali wota z kaplicy i uszkodzili cudowny obraz który po odarciu z kosztowności został pocięty szablą i połamany. Ojcowie Paulini zawieźli zniszczony obraz do Krakowa na dwór króla Władysława Jagiełły, który razem z małżonką św.Jadwigą, był fundatorem najstarszej części kaplicy Matki Bożej na Jasnej Górze. Restauracją obrazu zajął się sam król. Ponieważ obraz był bardzo zniszczony, zdecydowano się na dotychczasową deskę, uznaną za relikwię, nałożyć nowe płótna i wizerunek przemalować. Trwałym śladem zniszczenia obrazu w roku 1430 są blizny na twarzy Matki Boskiej. W roku 1434 obraz po renowacji i ozdobieniu go srebrnymi blachami w Krakowie wrócił do klasztoru. Wzrost ruchu pielgrzymkowego wymusił rozbudowę gotyckiej kaplicy Matki Bożej trwającej do roku 1644. Wcześniej, bo w roku 1620, ukończono budowę fortyfikacji. Klasztor i obraz szczególnie zasłynęły w czasie potopu szwedzkiego w 1655 roku. W roku 1656 król Jan II Kazimierz Waza złożył śluby lwowskie, a w 1657 modlił się na Jasnej Górze o uratowanie Rzeczypospolitej przed wojskami szwedzkimi. Dnia 8 września roku 1716 na mocy decyzji papieża Klemensa XI biskup chełmski Krzysztof Szembek dokonał koronacji jasnogórskiego obrazu, w której uczestniczyło około 200 tysięcy wiernych (ciekawe jak ich policzyli, dziś są satelity). Była to pierwsza koronacja poza Rzymem.
Obraz namalowany jest na trzech deskach lipowych o grubości 3,5 cm. Przedstawia Najświętszą Maryję Pannę w postawie stojącej, w półpostaci z dzieciątkiem Jezus na ręce. Prawy policzek Matki Bożej znaczą dwie równolegle biegnące rysy, przecięte trzecią na linii nosa. Na szyi widać sześć cięć. Dzieciątko przyodziane w sukienkę spoczywa na lewym ramieniu Maryi, w lewej ręce trzyma księgę a prawą rękę trzyma na piersi Maryi. nad czołem Dziewicy umieszczono sześcioramienną gwiazdę. Ze względu na ciemną karnację twarzy Matka Boża jest często zwana ? Dziś niewiele widać z tego obrazu, bo założono srebrne sukienki i korony, widać tylko namalowane twarze. Obraz Matki Bożej w kaplicy zakrywa srebrna zasuwa z roku 1723, z alegoryczną kompozycją odnoszącą się Niepokalanego Poczęcia NMP. Zasuwę otacza bordiura z roku 1763 będąca fundacją rodziny Działyńskich. Jasnogórski obraz od początku słynął cudami które rozsławiły częstochowskie sanktuarium. Dziś wizerunek Czarnej Madonny na obrazkach można spotkać na całym świecie . Nigdy nie było żadnych objawień w miejscach pobytu obrazu tak jak to miało miejsc np. w Licheniu. Wotum jakie zostawił papież św. Jan Paweł II to pas jego sutanny przestrzelony i zakrwawiony w czasie zamachu na Placu św. Piotra 13 maja 1981 roku.
W Polsce jest zarejestrowanych ponad 500 sanktuariów pielgrzymkowych, z czego około 98 proc. ośrodków pątniczych należy do kościoła rzymskokatolickiego. Dominują wśród nich sanktuaria maryjne około 430, z czego w ponad 200 znajdują się koronowane wizerunki Matki Bożej. Artykuł : Częstochowa, Jasna Góra. Wizerunek Matki Boskiej na obrazach i ikonach. Lokalizacja : Częstochowa, Jasna Góra .
