Portal w rozbudowie, prosimy o wsparcie.
Uratujmy wspólnie polską tożsamość i pamięć o naszych przodkach.
Lewiński Józef (ok. 1808- ok. 1880)
22.03.2026 09:45
Józef Lewiński, h. Lewart[8], ur. 1808 Woszczatyn, pow. włodzimierski[3], zm. przed 1885.[5][6]
Pierwsze nauki pobierał u Bazylianów we Włodzimierzu Wołyńskim. Następnie studiował na Uniwersytecie Wileńskim. W 1829 został wysłany jako lekarz na wojnę Rosyjsko-Turecką, gdzie następnie spędził 9 lat nie tylko poznając języka, ale także spotkał się z podziemną literaturą rosyjską. Przekładał wiele utworów, m.in. komedię Aleksandra Gribojedowa "Biada temu kto ma rozum" ("Mądremu biada"). Komedia ta, będąca krytyką systemu elity urzędniczej Rosji, bliska hasłom rewolucyjnym, była pisana przez Gribojedowa w Tyflisie w latach 20-tych i do lat 60-tych krążyła jedynie w ręcznie przepisywanych kopiach. Tłumaczył także bajki Kryłowa. Pisał też własne wiersze i utwory satyryczne pod pseudonimem "Bocian z nad Horynia" - np. "Najnowsze swaty"[3]
Jednocześnie rozwijał karierę zawodową, zostając starszym lekarzem guberni wołyńskiej i powiatowym lekarzem w Równym.
Żona: Ignacja Ciemniewska [4][5][6][7]
Dzieci:
1. Władysław, ur. ok. 1834[7] - zapewne jego synem był Józef Lewart-Lewiński, ur. 9.4.1874, uczeń Szkoły Realnej w Równem, student Wydziału Mechanicznego PR 1896-1907 i Wydziału Handlowego 1907-1912, przyjęty do Arkonii 1896 (nr ew. 644), wystąpił z Arkonii 1904.
2. Olimpia, ur. ok. 1836[7] - mąż: Dymitr Tecner, ewangelik, syn Jana i Elżbiety Hunge.[5]
3. Kamila, ur. ok. 1840[7]. W 1851 mając 9 lat, w Równym grała na koncercie, zapowiadając się jako genialna pianistka[12], zaś w 1859 w tym samym mieście wykonała m.in. Uwerturę z Zampy na 4 ręce z p. Janothą na koncercie A. Kątskiego[2][11] W 1862 aresztowana za udział w demonstracji w Równem, wywieziona do Żytomierza, po uiszczeniu opłaty zwolniona.[1]
[1] Bruchnalska M., Ciche bohaterki : udział kobiet w powstaniu styczniowem, Miejsce Piastowe : Tow. św. Michała Archanioła, 1933 r.
[2] Sowiński Albert, Słownik muzyków polskich dawnych i nowoczesnych, Paryż 1874
[3] Olgebrand S. (wyd.), Encyklopedia Powszechna, t. XVI, Warszawa 1864
[4] Księgi chrztów par. Równe, DAŻO 171-3-24, 37, 73
[5] Księga małżeństw par. Równe, DAŻO 171-1-33
[6] Status Animarum par. Równe, DAŻO 597-1-1
[7] Spis spowiadających się, par. Równe 1853, DAŻO 171-1-28
[8] Roszkowska Anna, "Mądremu biada" Aleksandra Gribojedowa w interpretacji polskich tłumaczy XIX wieku, w: Roczniki Humanistyczne, 1994 zeszyt 7
[9] Boniecki Adam, Herbarz Polski
[10] Archiwum Korporacyjne, www.archiwumkorporacyjne.pl (dost. 3.2026)
[11] Ruch Muzyczny, 30.11.1859
[12] Tygodnik Petersburski 27.3.1851
Pierwsze nauki pobierał u Bazylianów we Włodzimierzu Wołyńskim. Następnie studiował na Uniwersytecie Wileńskim. W 1829 został wysłany jako lekarz na wojnę Rosyjsko-Turecką, gdzie następnie spędził 9 lat nie tylko poznając języka, ale także spotkał się z podziemną literaturą rosyjską. Przekładał wiele utworów, m.in. komedię Aleksandra Gribojedowa "Biada temu kto ma rozum" ("Mądremu biada"). Komedia ta, będąca krytyką systemu elity urzędniczej Rosji, bliska hasłom rewolucyjnym, była pisana przez Gribojedowa w Tyflisie w latach 20-tych i do lat 60-tych krążyła jedynie w ręcznie przepisywanych kopiach. Tłumaczył także bajki Kryłowa. Pisał też własne wiersze i utwory satyryczne pod pseudonimem "Bocian z nad Horynia" - np. "Najnowsze swaty"[3]
Jednocześnie rozwijał karierę zawodową, zostając starszym lekarzem guberni wołyńskiej i powiatowym lekarzem w Równym.
Żona: Ignacja Ciemniewska [4][5][6][7]
Dzieci:
1. Władysław, ur. ok. 1834[7] - zapewne jego synem był Józef Lewart-Lewiński, ur. 9.4.1874, uczeń Szkoły Realnej w Równem, student Wydziału Mechanicznego PR 1896-1907 i Wydziału Handlowego 1907-1912, przyjęty do Arkonii 1896 (nr ew. 644), wystąpił z Arkonii 1904.
2. Olimpia, ur. ok. 1836[7] - mąż: Dymitr Tecner, ewangelik, syn Jana i Elżbiety Hunge.[5]
3. Kamila, ur. ok. 1840[7]. W 1851 mając 9 lat, w Równym grała na koncercie, zapowiadając się jako genialna pianistka[12], zaś w 1859 w tym samym mieście wykonała m.in. Uwerturę z Zampy na 4 ręce z p. Janothą na koncercie A. Kątskiego[2][11] W 1862 aresztowana za udział w demonstracji w Równem, wywieziona do Żytomierza, po uiszczeniu opłaty zwolniona.[1]
[1] Bruchnalska M., Ciche bohaterki : udział kobiet w powstaniu styczniowem, Miejsce Piastowe : Tow. św. Michała Archanioła, 1933 r.
[2] Sowiński Albert, Słownik muzyków polskich dawnych i nowoczesnych, Paryż 1874
[3] Olgebrand S. (wyd.), Encyklopedia Powszechna, t. XVI, Warszawa 1864
[4] Księgi chrztów par. Równe, DAŻO 171-3-24, 37, 73
[5] Księga małżeństw par. Równe, DAŻO 171-1-33
[6] Status Animarum par. Równe, DAŻO 597-1-1
[7] Spis spowiadających się, par. Równe 1853, DAŻO 171-1-28
[8] Roszkowska Anna, "Mądremu biada" Aleksandra Gribojedowa w interpretacji polskich tłumaczy XIX wieku, w: Roczniki Humanistyczne, 1994 zeszyt 7
[9] Boniecki Adam, Herbarz Polski
[10] Archiwum Korporacyjne, www.archiwumkorporacyjne.pl (dost. 3.2026)
[11] Ruch Muzyczny, 30.11.1859
[12] Tygodnik Petersburski 27.3.1851