Kiejsze jest to wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Babiak. Dziś niewielka wioska liczy sobie około 90 mieszkańców. Ewangelicy są odłamem ruchu protestanckiego. Protestantami są między innymi ewangelicy czyli luteranie, kalwini i metodyści. Dziś Kościół Ewangelicko-Augsburski (Luterański), będący częścią Kościoła Powszechnego, opiera swoją wiarę na czterech zasadach : tylko Chrystus (solus Christus), tylko łaska (sola gratia), tylko wiara (sola fide) i tylko Pismo (sola Scriptura).
Ewangelicyzm jest ruchem religijnym wywodzącym się z nauk ks. dr. Marcina Lutra. Jego nauki powstały w roku 1517. To 31 października 1517 roku Marcin Luter ogłosił swoje słynne 95 tez przybijając je do drzwi kościoła zamkowego w Wittenberdze. To wydarzenie uznane jest za symboliczny początek ruchu odnowy Kościoła, który doprowadził do powstania protestantyzmu.
Nauki Marcina Lutra skupiały się na doktrynie usprawiedliwienia wiary, odrzucały kult świętych i sakramenty poza chrztem i komunią. Ciekawostką jest że ewangelicy mają msze na której wszyscy się spowiadają, a nie księdzu. Ewangelicy uznają Pismo Święte. Uważają jednak że każdy ewangelik może samodzielnie interpretować Pismo Święte. Ewangelicka teologia wskazuje że człowiek jest usprawiedliwiony za swoje czyny i zbawiony z łaski Boga przez wiarę w Jezusa Chrystusa. Krótko mówiąc dobre uczynki nie są zasługami do zbawienia lecz owocami wiary. Duchowni ewangeliccy nazywani są księdzem lub pastorem. Ksiądz może być proboszczem lub biskupem. W niektórych przypadkach, duchowni ewangeliccy przed zawarciem małżeństwa muszą uzyskać zgodę biskupa.
Wkrótce po roku 1517 pisma i poglądy Lutra docierają do Polski. Powstają parafie ewangelickie w Wielkopolsce, na Pomorzu, na Mazurach i na Śląsku. Nabożeństwa odprawiane są w języku polskim i niemieckim. Zaczyna powstawać literatura religijna w języku polskim, tłumaczenia Biblii, śpiewniki, zbiory kazań i katechizmy. W roku 1772 dokonano częściowego rozbioru Polski przez Rosję, Prusy i Austrię. A wroku 1793 dokonano drugiego rozbioru Polski przez Rosję i Prusy potem w roku 1795 dokonano ostatecznego rozbioru Polski przez Rosję, Prusy i Austrię dlatego Polska utraciła niezależność. Od końca XVIII wieku powstają parafie ewangelickie założone przez kolonistów szukających lepszych warunków do życia. Ich potomkowie częściowo polonizowali się a nawet walczyli po stronie polskiej.
W XVI- XVII wieku przybyli pierwsi Olendrzy (Olendrzy) na ziemie polskie i osiedlali się wzdłuż Wisły na Kujawach, na Mazowszu i na terenach wschodniej Wielkopolski. Pierwszymi osadnikami zwanymi Olendrami byli przybysze z Niderlandów którzy uciekali przed prześladowaniami religijnymi i przed biedą spowodowaną wojnami. Olędrzy mieli dużą kulturę rolną i posiadali umiejętność melioracji. Z tego też powodu byli zamożni. Przyczynili się że powstawały żyzne grunty do wypasu bydła oraz uprawy zbóż. Pojęcie Olendrów wkrótce dotyczyło nie tylko kolonistów narodowości holenderskiej ale również innych narodów. Olendrami nazywani byli Holendrzy ale i Niemcy oraz Polacy, którzy przejęli metody gospodarowania olendrów. Dlatego osadnictwo olenderskie charakteryzują kwestie prawne a nie narodowościowe, religijne czy gospodarcze. Olendrami zaczęto nazywać wszystkich kolonistów lokowanych na prawie holenderskim z którego wynikały pewne przywileje, takie jak : wolność osobista, wieloletnia bądź wieczysta dzierżawa gruntów i możliwość ich dziedziczenia przez spadkobierców.
Kiejsze, gdzie znajduje się cmentarz ewangelicki, jest to wieś w gminie Babiak. Okolice Babiaka zostały zasiedlane przez osadników przybyłych głównie z Prus Wschodnich i Zachodnich w drugiej połowie XVIII wieku. Około roku 1770 powstawały wsie Kiejsze, Lipie Góry, Kaczyniec. Miejscowi protestanci podlegali parafii z siedzibą w Babiaku, istniejącej od roku 1796. Kościół ewangelicki w Babiaku wybudowany był w roku 1823 a dziś służy jako sklep spożywczy. W Babiaku była pierwsza parafia ewangelicka założona na Kujawach. Grunty darował i pomycy w budowie pierwszego kościoła udzielił Bonawentura Raczyński, właściciel dóbr Ozorzyn. Kiejsze były siedzibą Kantoratu a wspólnota posiadała własną salę modlitwy i szkołę. W roku 1921 Kiejsze miały 137 mieszkańców, w tym 63 ewangelików.
Cmentarz w Kiejszach posiadał ogrodzenie, bramę i furtkę. Do dziś zachowały się fragmenty bramy w postaci ruin słupów ceglanych. Na słupku furtki umieszczono napis rozpoczynający się od słów „memento mori„ i rok 1934. Prawdopodobnie w tym roku wybudowano bramę bo niektóre nagrobki są starsze. Wszystkie czytelne nazwiska na nagrobkach pisane są po niemiecku co tylko świadczy o tym że zmarli byli Olendrami. Nazwiska zachowane na nagrobkach to Ziemer, Zimmer, Kuhn, Klass, Schmidt, Kroll, Ptazer, Nikolaj, Mertin, Peltzer, Wendlant i inne. Najnowsze groby są z roku 1945. Wiekszość nagrobków pozostanie bezimienne. Obecny stan cmentarza zawdzięczamy pracy wolontariuszy którzy usunęli zarośla, oczyścili i naprawili nagrobki. Prace porządkowe wykonane zostały pod przewodnictwem Stowarzyszenia Frydhof i parafii Ewangelicko-Augsburskiej z kościołem pw. Św. Ducha w Koninie. W roku 2016 na cmentarzu odbyło się nabożeństwo ekumeniczne z udziałem proboszczów parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Koninie i Rzymskokatolickiej w Dębnie Królewskim o czym informuje stojąca tablica na cmentarzu. Ostatnie pochówki pochodzą z roku 1945. Prawdopodobnie Olendrzy wyjechali i dlatego porzucone cmentarze chylą się ku ruinie a kościoły ewangelickie niektóre stoją puste, jedne zaadaptowały parafie katolickie lub inne kościoły mają inne przeznaczenie.
Ciekawostką jest że w Kościele Katolickim jest wielu księży którzy mają żony i dzieci. Są to księża którzy z religii ewangelickiej przeszli na katolicyzm. Dzięki reformom zapoczątkowanym przez Piusa XII, pełniącego funkcję papieża w latach 1944-1958, decyzja zmiany religii nie wymaga od duchownych porzucenia rodziny. Dochowanie celibatu przez księży katolickich to jest kwestia narzuconej dyscypliny. Celibat nie jest oficjalnym dogmatem kościoła katolickiego. Mówi się że w Polsce jest około 100 tysięcy żonatych księży. Lokalizacja : Kiejsze, pow. kolski. Cmentarz Ewangelicki.
