Everhardt Zygmunt Bogumił (1742-1793)

Zygmunt Bogumił d'Everhardt (Everhard, Ewerhardt, Eberhard), ur. 1742, zm. 18.9.1793 Warszawa[10]. Syn lekarza w ekonomii samborskiej. Jego brat był również lekarzem.[7]

Pochodził prawd z rodziny francuskiej, choć wiele badaczy z racji na nazwisko sugeruje pochodzenie niemieckie. W młodości przebywał na dworze królewskim w Warszawie.

1766-1776 ambasador (nieoficjalny reprezentant króla polskiego) w Konstantynopolu[2][5][6][14]. Oprócz pełnienia misji dyplomatycznej był przełożonym szkoły tłumaczy polskich w Konstantynopolu w 1772-5. Szkoła miała 4 uczniów (potem trzech).[4] Przez pewien czas misji sekretarz Lasopolskiego (czyli Karola de Boscamp, również agenta królewskiego w Konstantynopolu z indygenatem na nazwisko Lasopolski, informatora Rosjan powieszonego w 1794 w Warszawie)[3][1][12]. W tym czasie korespondencja z kancelarią królewską prowadzona była po francusku.

1775 nobilitacja[2][5][7][9]. Konstytucją z 1776 r. został uwolniony od składania przysięgi i do lat dziesięciu przedłużony miał termin nabycia dóbr ziemskich[5]. Herb jego przedstawia w polu czerwonem chorągiew srebrną o trzech polach, ze złotymi końcami, razem klin tworzącymi, nad nią trzy złote kółka. W szczycie hełmu takaż chorągiew odwrócona. Labry czarne podbite srebrem.[5]

3-5.1787 pracował w Kaniowie w kancelarii królewskiej, w departamencie prowadzonym przez Antoniego Bazylego Dzieduszyckiego (pisarz litewski, kierownik polityki zagranicznej), razem z nim w kancelarii pracowali Friese, Józef Poniatowski i Tęgoborski. Następnie sekretarz w Gabinecie Interesów Cudzoziemskich[10] (członek Rady Nieustającej w Departamencie Spraw Cudzoziemskich) . W Archiwum Popielów zachowała się jego korespondencja z kancelarią królewską.

Członek warszawskiej loży "Pod trzema hełmami", w 1784 loży "Tarcza Północna" (składającej się głównie z Francuzów - sekretarzy, guwernerów i muzyków z dworu królewskiego lub polskiej szlachty) i członek mówca w loży "Doskonała Tajemnica".[13]

Pozostawił testament, w którym oprócz obdarowania przyjaciół i sług resztę funduszy zalecił przekazać na trzy religie - tj katolicką, ewangelicko-augusburską i reformowaną.[10]

Bibliografia

[1] AGAD 1-301-1189
[2] Bon.
[3] Koran, wyd. Nowolecki, Warszawa 1858
[4] Smoleński Władysław, pisma Historyczne t.II s. 209-212
[5] Volumina Legum
[6] Dwa listy ambasadora Everarda do Chocimia, Archiwum Czartorskich w Krakowie nr 626, s. 253 i nr 840 s. 589
[7] PSB (błędy!)
[8] Kalinka Walerian, Dzieła Waleryana Kalinki. T. 1, Ostatnie lata panowania Stanisława Augusta. Cz. 1.
[9] Volumina Legum VIII, 169
[10] Korespondent Krajowy i Zagraniczny, 5.10.1793dod
[11] AGAD Archiwum Popielów 235, 408, 426 (sk. 458-465)
[12] Bajer Jakub, Zestawienia budżetowe Polskiej Szkoły Orientalnej w Stambule z lat 1766–1777, w: Rozprawy z Dziejów Oświaty 2025
[13] Załęski Stanisław, O masonii w Polsce od roku 1742 do 1822, Kraków 1889
[14] List króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do Ksawerego Branickiego z 10.9.1768, w: Gumplowicz Ludwik, Korespondencja między Stanisław Augustem a Ksawerym Branickim, łowczym koronnym w roku 1768
[15] Everhardt Zygmunt Bogumił, Obserations historiques sur les Turcs.... (rkps) Biblioteka Narodowa
[16] Reychman Kazimierz, Nieznane ex-librisy polskie, 1910