Fort Gerharda zwany jest też Fortem Wschodnim. Należy on do fortów Twierdzy Świnoujście. Twierdza Świnoujście była pruskim zespołem fortyfikacji broniącym portu w Świnoujściu. Architektem był Johann Leopold Ludwig Brese. Twierdza składała się z czterech fortów. Fort II w Warszowie został zniszczony w latach siedemdziesiątych XX wieku. Pozostałe trzy forty można zwiedzać. W skład twierdzy wchodziły forty : - Fort Zachodnim - Fort Anioła - Fort Gerharda Fort Gerharda leży po prawej stronie ujścia Świny, blisko Latarni Morskiej, a pozostałe dwa po lewej stronie Świny. Fort Gerharda jest najlepiej zachowanym pruskim nadbrzeżnym fortem artyleryjskim w Europie. Od 2010 roku jest tu Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. Muzeum jest największą tego typu prywatną placówką w Polsce. To tu znajduje się ponad 2000 eksponatów związanych z Twierdzą Świnoujście z ostatnich 300 lat.
Najstarszym i najciekawszym fortem jest Fort Gerharda (Fort Wschodni). Nazwa Fort Gerharda upamiętnia XVII wiecznego świetnego projektanta pruskich twierdz, Gerharda Corneliusa de Walrawe, który przygotował wstępne plany świnoujskiego portu. Fort wzniesiono w latach 1848-1859. Fort położony na wschodnim brzegu Świny miał bronić wejścia do portu. Ma charakter typowej fortyfikacji pruskiej z tamtego okresu bo zbudowano go na planie pięcioboku. Na bokach i na czole są wały ziemne ze stanowiskami artylerii. Zbudowano również potężną dwukondygnacyjną reditę artyleryjską i ceglane mury.
W latach 70-tych XIX wieku w wyniku rozwoju techniki wojennej i powstania okrętów pancernych zdecydowano o zmianie głównego zadania obronnego fortu. Fort poddano przebudowie w trakcie której do fortu włączono baterię nadbrzeżną. Zmieniono przebieg fosy i usypano nowe wały na których utworzono 11 stanowisk artyleryjskich. Zamontowano na nich 4 armaty Kruppa kalibru 15 cm i 7 armat kalibru 21 cm. Zmodyfikowany fort otrzymał magazyny amunicji, prochownie, pomieszczenia koszarowe, schrony itd. Redita została przebudowana i zamieniono ją na koszary. Od strony morza została obsypana ziemią a strzelnice od strony dziedzińca zamieniono na okna. Na przełomie wieków rozpoczęto wzmacnianie ważnych elementów za pomocą betonu. W wałach nad Świną zbudowano stanowisko obserwacyjne i stanowiska dla szybkostrzelnych armat małego kalibru.
Po I wojnie światowej na mocy Traktatu Wersalskiego fort częściowo rozbrojono i przeszedł pod zarząd niemieckiej marynarki wojennej. Zarząd ten istniał do końca II wojny światowej. Po wojnie fort używany był przez Sowietów którzy w roku 1962 przekazali go miastu. Przez kilka lat fort pełnił rolę magazynów i został opuszczony.
W roku 2001 z inicjatywy Piotra Piwowarczyka fort został wydzierżawiony przez pasjonatów historii. Wiele wysiłku włożono aby udostępnić Fort Gerharda turystom w roku 2001. Podczas otwarcia było kilkuset mieszkańców Świnoujścia i turystów którzy chcieli zobaczyć efekty odgruzowania zaniedbanego przez wiele lat fortu. Aby przyciągnąć turystów zorganizowano atrakcyjne programy zwiedzania. I tak fort możesz zwiedzać jako rekrut, kandydat na kadeta armii pruskiej po skróconym szkoleniu wojskowym. Takie zwiedzanie przyjęło się wśród turystów i jest ich rocznie około 45000. W roku 2014 udostępniono również zwiedzanie oddalonego o 5 km od fortu Podziemnego Miasta na Wyspie Wolin. Jest to zespół potężnych bunkrów połączony korytarzem o długości około 1 km.
Fort Gerharda od roku 2001 jest siedzibą pruskiego Komendanta Twierdzy Świnoujście i koszarami 3 batalionu 34 Pułku Fizylierów im. Królowej Szwedzkiej Wiktorii. Turyści zwiedzają fort pod opieką podłego pruskiego żołdaka. W czasie marszu po terenie fortu zwiedzający poznają jego historię przechodząc kilka prób które sprawdzą czy kandydat nadaje się do służby wojskowej. Są to próby odwagi, ciemności, tajemnica wojskowa i inne. Pułk z dnia na dzień powiększa się i przez fortowe place przeszło ponad 500 000 turystów którzy po odbyciu szkolenia wojskowego zostali mianowani na pierwszy historyczny stopień wojskowy i zostali rezerwistami regimentu.
Na terenie Fortu funkcjonuje Muzeum Obrony Wybrzeża pod nadzorem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Muzeum jest zlokalizowane w dawnych koszarach. Wśród zbiorów muzeum ma kolekcję umundurowania, armaty, magazyn broni, dokumenty, pamiątki, wyposażenie żołnierzy i inne eksponaty związane z historią Twierdzy Świnoujście. Liczba wystawionych eksponatów przekracza 2000. Muzeum wydaje własne publikacje, organizuje imprezy o charakterze edukacyjnym i popularyzującym historię. Zwiedzanie fortu wraz z muzeum to około 100 minut. Fort można zwiedzać z przewodnikiem lub indywidualnie z bezpłatnym planem. Trasa zwiedzania jest dopasowana do możliwości turystów. Ze względu na wiek czy sprawność fizyczną. Lokalizacja : Świnoujście . Fort Gerharda . Strona Muzeum Fortu Gerharda: Muzeum Fortu Gerharda
