Gmach Starostwa Powiatowego w mediach nazywany jest Pałacem Gubernatorskim, Pałacem Arcybiskupim, Pałacem Komisji Wojewódzkiej. Budynek znajduje się przy placu św. Józefa naprzeciwko bazyliki, Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Narodowego Sanktuarium św. Józefa. Budynek stoi frontem do Parku Miejskiego. Okazały budynek jest niemniej znany niż ratusz, gmach trybunału czy teatr w Kaliszu. Budynek Starostwa Powiatowego w Kaliszu jest obok budynku Trybunału najbardziej okazałym budynkiem klasycystycznym w Kaliszu.
Wszystko zaczęło się od sprowadzenia do Kalisza przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Stanisława Karnkowskiego w roku 1583 jezuitów z powodu walki z reformacją. Zadaniem jezuitów było utworzenie w Kaliszu kolegium (uczelni) i seminarium. Posiadłość z przyległościami arcybiskup Stanisław Karnkowski kupuje w roku 1582. Gmach powstał w latach 1586-1591 z fundacji prymasa Polski księdza Stanisława Karnkowskiego. Projektowany budynek przez Jana Marii Bernardoniego nie mieścił się w obrębie miejskich murów obronnych. W roku 1590 przesunięto mury obronne na co zgodę wyraził król Zygmunt III. Pod koniec XVII wieku budynek zajmują zakonnicy jezuici z kolegium. Na parterze od strony placu św. Józefa była apteka założona w roku 1682 a na piętrze była biblioteka.
W latach 1807-1813 był utworzony w Księstwie Warszawskim Departament Kaliski który w roku 1816 przemianowano na Województwo Kaliskie Królestwa Polskiego. W latach 1824-1825 wykonano przebudowę gmachu znajdującego się naprzeciwko kolegiaty dla Komisji Wojewódzkiej. Obecną formę gmach otrzymał po przebudowie w stylu klasycystycznym na gmach urzędowy. W budynku znajdowało się centralne ogrzewanie co wtedy było bardzo nowoczesne. Dobudowano południowe skrzydło a budynek przyozdobiono czterokolumnowym portykiem korynckim zmieniając front gmachu z placu św. Józefa na skierowany w kierunku parku. Na tyłach gmachu zachował się dziedziniec z arkadowymi podcieniami. Na parterze dekorację mają dwa niewielkie wejścia. Zwraca uwagę bogata dekoracja mająca wiele elementów, przez co budowla wydaje się bogato zdobiona. W ozdobach girlandy i wieńce mają charakter tryumfalny. Na pierwszym piętrze od strony placu św. Józefa znajdowały się apartamenty cesarskie. Pośrodku frontu gmachu znajduje się balkon z balustradą. Obecnie dziedziniec przed frontem gmachu jest otwarty. Pierwotnie odgrodzony był ogrodzeniem z żelaznych sztachet na kamiennym podmurowaniu.
Pełniąc funkcję gmachu urzędowego często spełniał też rolę gmachu reprezentacyjnego. Tu goszczono brata Napoleona, króla Westfalii Hieronima Bonaparte oraz cara Aleksandra I w roku 1813 i 1815. W roku 1835 zajechali do Pałacu Gubernatora car Mikołaj I z córką Olgą w przyszłości królową Wirtembergii razem z wielkimi książętami Konstantym i Michałem. Gośćmi byli król pruski Fryderyk Wilhelm III z następcą tronu i książętami: Karolem, Augustem, Fryderykiem, Wilhelmem i Albertem. Podobno były parady wojskowe i koncerty. Miasto zyskało bo wiele obiektów wyremontowano. Ta wizyta nazywana jest zjazdem monarchów. Kalisz został wybrany na miejsce zjazdu monarchów bo był pierwszym większym miastem przygranicznym po stronie rosyjskiej. W roku 1844 Henryk Marconi wytyczył aleję od pałacu do więzienia.
Po utworzeniu guberni kaliskiej od roku 1866 pałac był siedzibą rosyjskich gubernatorów. Przed głównym wejściem pałacu utworzono reprezentacyjne klomby. Wśród mieszkających tu rosyjskich urzędników można wymienić życzliwych Polakom wicegubernatora w latach 1867-1885 Pawła Rybnikowa i gubernatora kaliskiego w latach 1883-1902 Michała Daragana. Po roku 1918 w budynku mieścił się oddział ministerstwa spraw wewnętrznych a potem starostwo powiatowe. Po roku 1939 hitlerowcy zlikwidowali klasycystyczne żeliwne ogrodzenie z czasów przebudowy.
Obecną formę gmach otrzymał po przebudowie w roku 1824-1825. W mediach jest wymienianych dwóch architektów którym przypisuje się stworzenie planów przebudowy gmachu Starostwa Powiatowego i prowadzenia jej jako że należało to do obowiązków budowniczego. Plany przebudowy gmachu Starostwa Powiatowego i realizację ich historycy przypisują pochodzącemu z Warszawy Sylwestrowi Szpilowskiemu lub Franciszkowi Reinsteinowi pochodzenia niemieckiego. Sylwester Szpilowski urodził się około roku 1790 w Warszawie a zmarł w roku 1832 w Kaliszu. Zaistniał jako architekt przedstawiając w roku 1814 na posiedzeniu Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie pracę pt. : „Zasady wyrachowania materiałów do różnych budowli z oznaczeniem sposobu dokładnego sporządzenia obrachunku kosztów„ . W pracy która zyskała uznanie poruszał temat kosztorysów budowlanych. Podał 5 różnych przykładów kosztorysów. W roku 1815 przedstawiono jego kandydaturę na zastępcę budowniczego departamentu kaliskiego. To stanowisko pełnił od maja 1816 roku. W roku 1817 powierzono mu stanowisko budowniczego wojewódzkiego. Architekt Komisji Wojewódzkiej był z urzędu powołany do nadzorowania i projektowania wszelkich prac w tym zakresie. Na stanowisku pozostał do sierpnia roku 1821.
W roku 1819 rozpoczęła się budowa Hotelu Polskiego zaprojektowanego przez Sylwestra Szpilowskiego w którą zainwestował Ludwik Woelffel pobierając pożyczkę. Już w końcu roku 1820 hotel z wielką salą balową był gotowy. Ale drugiego stycznia w roku 1821 budowniczy generalny Aleksander Groffe napisał pismo z oględzin sali balowej w hotelu Woelffla. W sali balowej doszło do dużego zarysowania murów oraz odchylenia ich od pionów. Winą obciążono dwóch majstrów którzy samowolnie zmienili konstrukcję i pośrednio Sylwestra Szpilowskiego że nie dopilnował budowy, który z urzędu był powołany do nadzoru budowlanego. Książę Namiestnik generał Zajączek herbu świnka nakazał mu przeniesienie w roku 1821 ze stanowiska budowniczego kaliskiego na takie samo stanowisko, ale w mniejszym mieście, Komisji Województwa Podlaskiego do Siedlec. W sierpniu 1821 roku z Kalisza udał się Sylwester Szpilowski do Sandomierza gdzie doglądał budów swojego następcy. Przeniesienie było karą za niedopilnowanie budowy. W Siedlcach pozostał do roku 1824 a od roku 1826 pracował w Komisji Prowiantowej Korpusu Litewskiego. Potem już nie pracował w zawodzie architekta.
W czasie pobytu w Kaliszu od maja 1816 do sierpnia 1821 Szpilowski uporządkował miasto. Wśród jego prac wymienia się gmach Trybunału. Budowla nie typowa bo stoi na palach ze względu na podmokły teren. Gmach trybunału jest wykonany również w stylu klasycystycznym tak jak gmach Starostwa Powiatowego. Wielu historyków przypisuje Sylwestrowi Szpilowskiemu projekt rozbudowy gmachu Komisji Wojewódzkiej który powstał w roku 1824 w części przebudowanych gmachów jezuickich. Piszą oni że Szpilowski miałby współpracować ze swoim następcą w Kaliszu Franciszkiem Reinsteinem. Chyba to było nie możliwe bo przebywając 5 miesięcy w Sandomierzu już w grudniu 1821 roku wysłał pismo krytykujące plany Reinsteina. Zarzucał że są złe i niedokładne żądając sporządzenia nowych. Z drugiej strony władze budowlane już nie ufały Sylwestrowi Szpilowskiemu tak jak kiedyś i wysyłały swojego przedstawiciela na oględziny obiektów gdy ten sugerował remonty. A jednak rodzi się pytanie gdzie przebywał Sylwester Szpilowski po opuszczeniu Siedlec w latach 1824-1826 przed pracą w Komisji Prowiantowej Korpusu Litewskiego. Gmach Starostwa Powiatowego przebudowany został z dawnego kolegium jezuickiego w latach 1824-25.
Następcą Szpilowskiego w Kaliszu był architekt budowniczy Franciszek Reistein pochodzenia niemieckiego żyjący w latach 1792-1853. Zaprojektował jedyny zamiejscowy budynek ratusza w Częstochowie wzniesiony w latach 1828–1836. Był twórcą między innymi takich projektów jak : - fabryka Beniamina Repphana w Kaliszu (1824–1825, 1827) - most Kamienny w Kaliszu (1825–1826) - pałac Puchalskich w Kaliszu (1828–1831) - pałac Weissów w Kaliszu (1828–1836) - ratusz w Częstochowie (1832–1833)
Patrząc na daty wykonania obiektów i on mógł być twórcą planów i przebudowy gmachu Starostwa Powiatowego w Kaliszu. A może narzucono przez wyższe władze budowlane panu Szpilowskiemu i Reisteinowi współpracę przy projektowaniu i wykonaniu przebudowy ? Ciekawskim sugeruję wziąć pod lupę w karierze obu panów lata 1824 -1825, czas wykonania przebudowy. Obaj są pochowani w Kaliszu. Na Cmentarzu Miejskim w Kaliszu wyróżnia się ciekawy pomnik Franciszka Reinsteina.
Gmach Starostwa Powiatowego w Kaliszu mylnie jest nazywany pałacem arcybiskupim. W roku 1353 Jarosław Bogoria Skotnicki, arcybiskup gnieźnieński, ufundował murowany kościół gotycki który w roku 1359 nazwał kolegiatą. To jest obecnie kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, również zwany jako kościół św. Józefa. Kościół stoi przy Parku Miejskim. Obok kolegiaty ten biskup wybudował pałac arcybiskupi. Dziś to by stał między Parkiem Miejskim a omawianym gmachem gubernatorskim. Opis tej kolegiaty i pałacu znajduje się w jezuickich archiwach w Rzymie. Pałac ten zrujnowany został i rozebrano go w roku 1783 o czym jest w notatkach w Rzymie. Przebudowując kolegiatę zlikwidowano ślady po pałacu arcybiskupim. Drugi pałac biskupi był w rynku koło ratusza. W roku 1820 przebudowano budynek koło ratusza. Mieściła się w nim Dyrekcja Skarbu. Dom przebudowano na mieszkalny biskupa kujawsko-kaliskiego. Mieszkania były szykowane dla biskupa kujawsko-kaliskiego Andrzej Wołłowicza. Miał on przenieść swoją siedzibę z Włocławka na Stary Rynek w Kaliszu. Z tyłu pałacu biskupiego ulokowano stajnie i uliczkę służącą za podjazd dla powozu. Budynek ten został zburzony jak większość budynków w Kaliszu w roku 1914 przez wojska pruskie. Dziś siedziba biskupa diecezjalnego jest koło kaliskiej katedry.
W trakcie remontu dawnej Sali Rycerskiej w roku 2021 odkryto pozostałości murów pojezuickich. Odkryto również w czasie badań prowadzonych przy gmachu Starostwa Powiatowego w Kaliszu fragmenty muru obronnego z czasów Przemysława II i muru z czasów Kazimierza Wielkiego. Remontując Salę Rycerską odkryto że pod obecną podłogą był o 54 cm niżej poziom wyłożony posadzką z płytek ceramicznych z czasów funkcjonowania Kolegium Jezuickiego. Poziom posadzki w kolejnych latach od XIX wieku do XXI wywyższano nowymi warstwami. Dziś odtworzona jest oryginalna wysokość sali z obniżoną podłogą. W roku 1965 gmach Starostwa powiatowego został wpisany do rejestru zabytków.
