Portal w rozbudowie, prosimy o wsparcie.
Uratujmy wspólnie polską tożsamość i pamięć o naszych przodkach.
Zbiórka przez Pomagam.pl

Marchwacz pow. kaliski, pałac i mogiła .

4.09.2026
Marchwacz jest to wieś w Wielkopolsce, w powiecie kaliskim przy szosie z Kalisza do Sieradza .
Pierwsze źródło pisane jest z roku 1136 . Wtedy wieś była własnością kościelną i należała do arcybiskupów gnieźnieńskich .
W roku 1819 Marchwacz przejął Bonawentura Niemojowski . Był on w okresie powstania listopadowego prezesem Rządu Narodowego . Za działalność powstańczą i patriotyczną dobra marchwickie skonfiskowano
w roku 1834 a trzy lata później zostały odkupione przez wdowę Wiktorię, żonę Bonawentury aby w roku 1862 dobra te odsprzedać synowi Kazimierzowi. Ostatnim właścicielem z rodziny był Wacław Niemojowski i zarządzał majątkiem do śmierci w roku 1939 .
Bonawentura Niemojowski razem ze swoim synem i wnukiem rozbudowywali siedzibę .
Wciągu 120 lat powstały tu zabudowania pałacowe i folwarczne zachowane do dziś.
Klasycystyczny pałac wzniesiony w latach 1820-1821 został w roku 1968 wpisany
do rejestru zabytków .
Na zlecenie Wacława Niemojowskiego około roku 1905 pałac przeszedł gruntowną
przebudowę a prace remontowe prowadził architekt z Warszawy Stefan Szyller.
Szyller rozbudował pałac upodabniając go do pałacu Łazienkowskiego w Warszawie.
Na parterze znajdowały się takie pomieszczenia jak hol, biblioteka, gabinet pana,
garderoba, sypialnia pani, buduar, salonik pani, bilard, salon, jadalnia, kredens i spiżarnia.
Nie zachował się bogaty wystrój wnętrza pałacu.
Po II wojnie światowej w pałacu były biura PGR i szkoła podstawowa.
Obecnie była rezydencja Niemojowskich jest prywatna ale nikt tam nie zamieszkuje
i nie jest udostępniona do zwiedzania .
Pałac w Marchwaczu otacza piękny park krajobrazowy ze stawem na rzece Cienia
założony w roku 1820. Prowadzi do niego neogotycka murowana brama wzniesiona
w latach 60 XIX wieku .
W północnej części parku jest budynek zwany stajnią koni cugowych-wozownia.
Wzniesiono go w latach 80 XIX wieku.
Obok opisanego zespołu pałacowego, powstał zespół folwarczny.
Najcenniejszą jego budowlą jest, uznany w roku 2001 za zabytek, murowany z
czerwonej cegły spichlerz . Po obu jego stronach znajdują się stodoły .
Na całość założenia folwarcznego składają się jeszcze zachowane dwa domy
robotników dworskich, gorzelnia z młynem i wielofunkcyjny budynek gospodarczy
służący jednocześnie za oborę , chlewnię i stajnię.
Około 500 metrów od pałacu jest mogiła ofiar z drugiej wojny światowej .

W dniu 22 stycznia roku 1945 do wyzwolonej przez armię radziecką miejscowości weszły
z pobliskiego lasu niedobitki wojsk niemieckich . Pod pretekstem pomocy przy wyciąganiu
samochodów z zasp śnieżnych zmusili ponad 60 mężczyzn powyżej szesnastego roku życia
do zgromadzenia się w centrum wioski. Potem po kilku zaczęli ich rozstrzeliwać .
Spośród uwięzionych uratowało się tylko dwóch. Zamordowanych zostało wtedy
62 mieszkańców Marchwacza i kilku nieznanych Polaków oraz żołnierzy radzieckich. Miejsce mordu uznano za miejsce pamięci narodowej. Doczesne szczątki niektórych z pomordowanych rodziny ekshumowały i pochowały na innych cmentarzach.
Ostatecznie Mogiła w Marchwaczu jest miejscem pochówku dla 75 osób :
57 mieszkańców Marchwacza oraz 6 Polaków i 12 żołnierzy radzieckich o nieznanych  nazwiskach .
Nazwiska z imieniem powtarzają się ale takie same są wygrawerowane na płycie pomnika. Wszyscy którzy spoczęli we wspólnej mogile :

Brzeziński Szczepan ; Burdel Antoni ; Burdel Zygmunt ; Burdel Stefan ; Burdel Józef ; Banasiewicz Franciszek ; Biernacki Antoni ; Biernacki Michał ; Błaszczyk Władysław ; Cieślak Stanisław ; Cieślak Józef ; Dziedzic Józef ;
Duleba Antoni ; Gidelski Michał ; Gidelski Józef ; Kwaśniewski Józef ; Kaźmierczak Marian ; Kasprzak Jan ; Kaźmierczak Mieczysław ; Kiermasz Franciszek ; Kurpiak Bronisław ; Maciaszczyk Marcin ; Maciaszczyk Stefan ;
Maciaszczyk Stanisław ; Maciaszczyk Antoni ; Nawrót Józef ; Nowak Szczepan ; Puchalski Franciszek ; Pawelec Michał ; Pawelec Michał ; Pawelec Józef ; Pigulski Zygmunt ; Pigulski Jan ; Pigulski Bogumił ; Pigulski Kazimierz Pietrzykowski Andrzej ; Podyma Wojciech ; Podyma Antoni ; Podyma Ignacy ; Podyma Józef ; Ptak Józef ; Ptak Kazimierz ; Ptak Józef ; Ptak Władysław ; Ptak Józef ; Ptak Wacław ; Ptak Józef ; Szczegiecki Zygmunt ; Szczegiecki Józef ; Szczegiecki Stefan ; Szczeblewski Stefan ; Wierzbicki Ignacy ; Wierzbicki Wacław ;
Witaszczyk Józef ; Witaszczyk Józef ; Witaszczyk Stanisław ; Zygner Józef.

Wszyscy zmarli w dniu 22 stycznia roku 1945 .
Lokalizacja w albumie zdjęć.
Marchwacz  pow. kaliski. Dawniej stajnie koni wierzchowych.Marchwacz  pow. kaliski . Pałac.Marchwacz  pow. kaliski,  mogiła zbiorowa z roku 1945 .