13.09.2026 odbyła się na Świętym Krzyżu I. Pielgrzymka Bohaterów - pod hasłem "pamięć i modlitwa".
Całość uroczystości była zaplanowana, przygotowana i zorganizowana przez trzy organizacje * Towarzystwo Ochrony Pamięci Powstańców Styczniowych 1863 - reprezentowane przez Piotra, Joanna i Marię Grzybowskich * Klub Historyczny Rok 1863.pl - reprezentowany przez Romualda i Marię Sadowskich * oraz naszą Fundację Odtworzeniową Dziedzictwa Narodowego wraz z Portalem Genealogia Polaków - reprezentowane przez Marcina Niewaldę i Annę Radwan
Gospodarzami byli ojcowie Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej - obchodzący w tych samych dniach 90-lecie obecności oblatów na Świętym Krzyżu. Wszystkich przyjmował o. superior Rafał Kupczak OMI
Niezwykle barwna i podniosła uroczystość zgromadziła dziesiątki rekonstruktorów w strojach z XIX wieku i setki gości. Ideą uroczystości jest pamięć o bohaterach - uczestnikach walk i ruchów niepodległościowych z czasów Powstania Styczniowego. Tegoroczna pierwsza edycja odbyła się w 165. rocznicę wielkiej patriotycznej manifestacji do jakiej doszło 14.09.1861. Wzięło w niej udział około 30.000 pielgrzymów ze wszystkich stron Polski. Płomienne kazanie wygłosił ks. Ignacy Zakrzewski. Stało się ono zarzewiem ruchu, który bezpośrednio doprowadził do wybuchu Powstania, a potem przerodził się w pracę u podstaw, która zaowocowała odzyskaniem Niepodległości w 1918 roku.
Pielgrzymka Bohaterów, którą podjęto po raz pierwszy w tym roku, zrodziła się z potrzeby głębszej solidarności międzypokoleniowej. W myśl idei przewodniej każdy podejmują tę symboliczną "pielgrzymkę" z wybranym, bliskim sobie bohaterem tamtych czasów. Mógł to być żołnierz z bronią, dowódca, może być sanitariuszka z rodziny, aktywny artysta, organizator, ksiądz, krzewiciel idei, działacz czy prosta "chłop z kosą".
Po części artystycznej, prowadzonej przez dwoje znanych aktorów Halinę Rowicką i Marcina Brykczyńskiego odbyła się Msza Święta, polowa, koncelebrowana, przy relikwiach Krzyża Świętego, na której płomienne kazanie wygłosił ojciec prowincjał Wojciech Popielewski. Słowa nawiązywały do dziejów polskiej tożsamości chrześcijańskiej, mówiły o powinności dziejowej i wspólnocie pokoleń.
Podczas Mszy świętej darem ołtarza był obraz olejny przedstawiający generała Mariana Langiewicza, namalowany przez młodą artystkę - Marię Niewaldę. Obraz o wymiarach 160x100 cm stanie się początkiem Świętokrzyskiego Panteonu Bohaterów Powstania Styczniowego, uzupełnianego wraz z kolejnymi edycjami uroczystości.
Zwieńczeniem uroczystości był przemarsz grup rekonstrukcyjnych na pola pod bramą klasztoru gdzie do specjalnej urny zostały przyniesione woreczki z ziemią z miejsc pamięci - bitew, mogił, śladów działań związanych z Powstaniem i Powstańcami. Każda z grup otrzymała specjalny certyfikat i liczne pamiątki.
Po zakończeniu uroczystości licznie zgromadzona publiczność wraz z dziećmi mogła robić sobie zdjęcia z powstańcami i kobietami w czarnych krynolinach.
Uroczystość odbiła się niezwykle szerokim echem w mediach publicznych i społecznościowych. Każde liczące się medium lokalne dało relację z tych wydarzeń. Warto dodać że dzień wcześniej radio WNET miało specjalny program na żywo, nadawany z Biblioteki Klasztornej z udziałem przedstawicieli organizatorów - tj., Piotra Grzybowskiego, Romualda Sadowskiego, Marcina Niewaldy i Anny Radwan. Audycję prowadził Konrad Mędrzecki.
