Jak Kalisz był wielokulturowy i wielonarodowościowy miastem to widać na kaliskich nekropoliach . W Kaliszu na Rogatce są trzy zabytkowe cmentarze :
- Cmentarz Miejski , katolicki - Cmentarz prawosławny - Cmentarz ewangelicko - augsburski
W latach 1994 -1996 na wniosek Prezydenta miasta Kalisza , Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał wszystkie trzy cmentarze na Rogatce do Rejestru Zabytków .
Ciekawy jest zespół trzech zabytkowych nekropolii przy Rogatce które tworzą cmentarze ewangelicko- augsburski i sąsiadujący z nim rzymsko- katolicki a po przeciwnej stronie ulicy Górnośląskiej jest cmentarz prawosławny . Z cmentarzy tych najstarszy jest cmentarz ewangelicko-augsburski ( Luteranie ) bo z roku około 1689, a cmentarz prawosławny jest z roku 1786, zaś cmentarz katolicki zwany Cmentarzem Miejskim jest z roku 1807. Można wspomnieć że są to trzy cmentarze, czynne jedne z najstarszych w Polsce . Na wszystkich trzech cmentarzach pochowane zostały osoby zasłużone dla miasta i regionu. Spoczywają tu osoby duchowne, kilkunastu prezydentów miasta Kalisza, naukowcy, lekarze, prawnicy, drukarze , przemysłowcy, nauczyciele, artyści , architekci , zasłużone rodziny ziemiańskie i wiele innych .
Sąsiadujący z ewangelickim cmentarz rzymsko-katolicki jest pierwszym pozamiejskim kiedyś cmentarzem katolickim w Kaliszu. Kiedyś tu była rogatka wrocławska. Znajdował się tu posterunek celny położony u zbiegu dzisiejszych ulic Śródmiejskiej , Górnośląskiej , Nowego Światu i Harcerskiej . To jest skrzyżowanie czterech ulic . Był posterunek celny bo granica państwowa prusko-rosyjska przebiegała tam gdzie dziś jest granica miast Nowe Skalmierzyce i Kalisza. Cmentarz Miejski rzymsko- katolicki ma jedno wejście od ulicy Górnośląskiej a drugie od ulicy Dąbrowskiego. Cmentarzem zarządza Parafia św. Mikołaja w Kaliszu ( katedra ). Kiedyś cmentarze znajdowały się przy kościołach i były przeznaczone tylko dla katolików. Przedstawiciele innych wyznań dokonywali pochówku swoich zmarłych poza granicami miast .Tak powstały w Kaliszu cmentarze ewangelicko - augsburski wspomniany w roku 1689 i prawosławny założony w roku 1786 przez Macedończyków, uciekinierów z okupowanej przez Turcję Macedonii. Gdy pod koniec XVIII wieku ze względów higienicznych zakazano chować zmarłych przy kościołach to w roku 1807 założono Cmentarz Miejski w sąsiedztwie nekropolii ewangelickiej . W roku 1787 z ogólną tendencją zaprzestano pochówku na cmentarzach przykościelnych na terenie Kalisza. Prace dążące do utworzenia poza murami miasta rozpoczęły się w latach 1803-1807 . Za datę otwarcia cmentarza katolickiego uważa się 4 listopada roku 1807. W roku 1808 ogrodzono nie cały cmentarz murem ceglanym. Wykonano też pierwszą bramę która nie dotrwała do naszych czasów . Od roku 1827 zaczęto stawiać pierwsze pomniki na terenie cmentarza. W roku 1840 wzniesiono kostnicę i nową bramę . W roku 1841 poszerzono cmentarz . Bramę główną zbudowano w roku 1844. W latach 1871-1877 wykonano dalszą część muru . W latach 1913-1914 była pierwsza decyzja o zamknięciu cmentarza, potem w roku 1923-1939 z możliwością chowania w grobach istniejących, rodzinnych.
Dziś Cmentarz Miejski jest w centrum miasta. Cmentarz Miejski ze względów sanitarnych został zamknięty znowu w dniu 26.01.1977 przez Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Kaliszu . Pochówek dopuszczono tu jedynie w istniejących grobach murowanych przez następne dwadzieścia lat od podanej daty. Mówi się że ze względów higienicznych a chodziło o jego zapełnienie . Zezwalano jedynie na pochówki w grobach rodzinnych i murowanych .
W pierwszym okresie oprócz zmarłych z parafii kaliskich , w 1813 roku pochowano tu zmarłych żołnierzy napoleońskich, wracających z pod Moskwy, z pobliskiego lazaretu ( wojskowy szpital polowy ) w klasztorze o.o. Reformatorów ( o.o. franciszkanów ). W Kaliszu na drugi lazaret dla wojsk francuskich i bawarskich był zamieniony klasztor po bernardyński o.o. jezuitów. Tylko tu zmarli żołnierze byli chowani w ogrodzie klasztornym czy w ogrójcu . W pierwszych latach istnienia Cmentarza Miejskiego samobójców grzebano poza murem cmentarnym . W latach 20 i 30 XIX wieku większość grobów była ziemna z drewnianym krzyżem .
Cmentarz rzymskokatolicki, dziś zwany Cmentarz Miejski, ma powierzchnię około 1,85 ha . Na terenie cmentarza są drzewa w postaci wiązów ponad 100 letnich , kasztanowców, lip i klonów . Brama główna od strony Górnośląskiej jest o formach klasycystycznych . Przy drugiej bramie jest dawny budynek grabarza . Na murze wokół cmentarza są liczne tablice inskrypcyjne z drugiej połowy XIX wieku i początku XX wieku . Przy głównej alei są kaplice grobowe . Jest 10 kaplic grobowych . Jest kilka ciekawszych nagrobków . Do najstarszych nagrobków należą :
- obelisk majora Stanisława Broszkowskiego z roku 1827 - płyta z roku 1833 poświęcona pułkownikowi wojsk polskich Józefowi Grzegorzowi Puchalskiemu - nagrobek pułkownika Rafała Zajączka zmarłego w 1848. Krewny generała Józefa Zajączka księcia herbu świnka .
Stanisław Broszkowski i Józef Ignacy Puchalski byli uczestnikami wojen napoleońskich . Siedmiu legionistów zmarło w obozie internowanych dla legionistów w Szczypiornie. Najpierw pochowano ich na terenie cmentarza ukraińskiego w Szczypiornie. W roku 1932 szczątki ich przeniesiono do Mauzoleum Legionistów Polskich w Kaliszu . W czasie okupacji gdy Niemcy zniszczyli mauzoleum to trumna z prochami legionistów zaginęła. Zgłoszono w latach 90- tych do Urzędu Miejskiego w Kaliszu że ta trumna znajduje się w kaplicy grobowej Żuczkowskich. Na zdjęciach widać że przenoszą do mauzoleum szczątki w postaci kości. Na cmentarzu miejskim pochowano Aleksandra Januszkiewicza , lekarza , rektora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie . W roku 1955 naukowca pochowano w stroju rektorskim .
W minionych latach w Kaliszu żyły obok siebie różne grupy narodowościowe i wyznaniowe co widać na kaliskich cmentarzach . W Kaliszu często spotykający się za życia ludzie różnego wyznania i narodowości , tak też spoczywają na cmentarzu , obok siebie . Przykładem jest Cmentarz na Majkowie gdzie za życia żołnierze wrogich armii ze sobą walczyli a po śmierci spoczywają obok siebie . Tak też członkowie rodzin spoczywają na dwóch cmentarzach a komorę grobową mają wspólną . Mur dzieli Cmentarz Miejski i cmentarz ewangelicki . I to właśnie przy tym murze są grobowce które tworzą całość , krypty nie były dzielone , po obu stronach muru . Są to grobowce rodzinne ale każdy z członków spoczywał na cmentarzu odpowiadającym jego religii . Przykładem morze być grobowiec rodziny Wyganowskich na Cmentarzu Miejskim i grobowiec Cecylii Wyganowskiej na cmentarzy ewangelickim . Inny przykład to kaplica grobowa Heinsów. Posiada ona wspólną komorę grobową ze znajdującym się po drugiej stronie muru , na cmentarzu ewangelickim , grobem kaliskiego kupca Karola Alfonsa Heinsa . Lokalizacja cmentarza : Kalisz , Cmentarz Miejski .
