Portal w rozbudowie, prosimy o wsparcie.
Uratujmy wspólnie polską tożsamość i pamięć o naszych przodkach.
Zbiórka przez Pomagam.pl

Kalisz. Stefan Szolc Rogoziński , podróżnik .

5.10.2026
Stefan urodził się 14 kwietnia 1861 roku w Kaliszu . Był synem Ludwika Scholtza, znanego przemysłowca kaliskiego i Malwiny z Rogozińskich .
W wieku 12 lat rozpoczął naukę w niemieckim gimnazjum we Wrocławiu . Tam poznał Klemensa Tomczeka, swojego przyjaciela i towarzysza w ekspedycji do Kamerunu . Po ukończeniu gimnazjum , wstąpił do Akademii Marynarki Wojennej w Kronsztadzie . 29 kwietnia 1880 roku zdał egzamin i otrzymał stopień oficera marynarki .
W pierwszy rejs wypłynął do Władywostoku na pokładzie żaglowca krążownika „Generał Admirał”. Wtedy zwiedził Maroko i Algier. W Paryżu został przyjęty do Paryskiego Towarzystwa Geograficznego w roku 1881. Od roku 1885 był członkiem brytyjskiego Królewskiego Towarzystwa Geograficznego w Londynie . W Neapolu opracował plan podróży do Kamerunu . W roku 1881 wystąpił z marynarki rosyjskiej i powrócił do Kalisza.
Rogoziński rozpoczął gromadzenie funduszy na potrzebę wyprawy. W tym celu wykorzystał pieniądze ze spadku po zmarłej matce w roku 1877 i wyjechał do Warszawy. Ojciec był przeciwny jego planom.
W Warszawie zorganizował kampanię by uzbierać potrzebne środki na wyprawę . Poparcia dla wyprawy udzielili m. in. Bolesław Prus oraz Henryk Sienkiewicz. Rogoziński wyprawę określał jako misję narodową, której celem miało być zwrócenie uwagi świata na Polaków. Polska była wtedy pod zaborami .
Stefan kupił we Francji statek „ Łucja Małgorzata ” i 13 grudnia 1882 opuścił na jego pokładzie port. Z Klemensem Tomczekiem i Leopoldem Janikowskim wypłynęli z portu w Hawrze we Francji na pokładzie statku „ Łucja Małgorzata ” w rejs do Kamerunu .
W Zatoce Ambas w południowo - zachodniej części Kamerunu, nabyli od lokalnego wodza wyspę Mondoleh która stała się bazą ekspedycji. Rogoziński z towarzyszami wyprawy zdobyli wybrzeże Kamerunu i dorzecze rzeki Mungo oraz odkryli Jezioro Słoniowe . W dniu 12 grudnia 1884 roku zdobyli najwyższy szczyt Fako liczący 4070 m n.p.m.
W roku 1884 polska placówka badawcza została oddana pod brytyjską protekcję ale niedługo potem przejęli ją Niemcy. Rogoziński opuścił Kamerun i udał się do kraju . Po powrocie do kraju w roku 1893 Rogoziński zaczął porządkować swoje zbiory etnograficzne. Należało do nich około 370 okazów z Kamerunu, Gabonu i wyspy Fernando koło Kamerunu.
Wynikiem pionierskich badań pierwszej polskiej wyprawy badawczej do Afryki Zachodniej były zbiory przyrodnicze, antropologiczne, kartograficzne i inne. Wiele eksponatów etnograficznych trafiło do Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie, a antropologiczne zostały przekazane krakowskiej Akademii Umiejętności. Obecnie większość eksponatów pochodzących z afrykańskiej wyprawy Rogozińskiego znajduje się w zbiorach krakowskiego Muzeum Etnograficznego.
Po powrocie z wyprawy wygłaszał liczne odczyty w kraju i zagranicą popularyzując wiedzę o Afryce Zachodniej. Jego wyniki wyprawy stały się początkiem polskiej afrykanistyki . Stefan Szolc Rogoziński bardzo dobrze znał język rosyjski , niemiecki , francuski, angielski, dobrze radził sobie z włoskim i hiszpańskim . Ponadto w trakcie pobytu w Afryce Zachodniej opanował kilka lokalnych języków.
W roku 1885 poznał pisarkę Helenę Boguską z którą wziął ślub 29 sierpnia 1888 roku .
Stefan Szolc Rogoziński zginął dnia 1 grudnia 1896 roku w Paryżu pod kołami omnibusa, wieloosobowego autobusu konnego . Pochowany został na jednym z cmentarzy paryskich .

Władze Kalisza upamiętniły podróżnika przez nadanie nazwy jego imieniem jednej z kaliskich ulic i wmurowanie płaskorzeźby z jego wizerunkiem na kamienicy znajdującej się na Rynku Głównym, obok portretów pisarzy Adama Asnyka , Marii Dąbrowskiej oraz Marii Konopnickiej .
Na kamienicy w której mieszkał, na ulicy Niecałej 2 , jest tablica pamiątkowa. W mieście jest jeszcze Szkoła Podstawowa nr 17 im. Stefana Szolc Rogozińskiego i Osiedle Stefana Szolc -Rogozińskiego znajdujące się blisko Teatru. W Alei Wolności na Złotym Rogu ustawiono ławeczkę z siedząca figura Stefana Rogozińskiego.
Przy Kaplicy i krypcie grobowej rodziny Repphanów i Scholtzów, na cmentarzu ewangelicko augsburskim w Kaliszu przy ulicy Harcerskiej, jest epitafium ( tablica upamiętniająca ) poświęcona Stefanowi Szolc Rogozińskiemu. Tam spoczywają rodzice Stefana.
W roku 2016 zorganizowano wyprawę śladami podróżników która trwała trzy tygodnie . Celem wyprawy była wizyta oraz badania w Kamerunie ( region Limbe, Kumby, Yaoundé i Foumban ) oraz w Nigerii ( Kalabar ).
W czasie trwającej trzy tygodnie wyprawy jej członkowie zostali przyjęci m.in. przez sułtana Ibrahima Mbombo Njoyę XIX oraz króla Amou N’Doufou V , którego przodek Amou N’Doufou II ponad 130 lat wcześniej gościł Rogozińskiego .

Będąc w Paryżu Stefan Szolc-Rogoziński w dniu 1 grudnia roku 1896 zginął tragicznie i został pochowany na paryskim cmentarzu Bagneux. Dzięki Fundacji Nowe Drzewo Życia sprowadzono jego szczątki do Kalisza. 10 października roku 2023 odbył się powtórny pogrzeb podróżnika. Nabożeństwo żałobne odprawiono w kościele pod wezwaniem św. Wojciecha i św. Stanisława, garnizonowym. Po mszy uczestnicy udali się na Cmentarz ewangelicko-augsburski w Kaliszu. Szczątki Stefana Szolc Rogozińskiego złożono do grobu w kaplicy Repphanów i Scholtzów, w której spoczywają też rodzice podróżnika.
W powtórnym pogrzebie wzięli udział reprezentanci Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, przedstawiciele władz miasta przedstawiciele rodu Rogozińskich, reprezentacje kaliskich instytucji i organizacji, Szkoły Podstawowej nr 17 im. Stefana Szolc-Rogozińskiego. Po pogrzebie w auli Uniwersytetu Kaliskiego przy ul. Nowy Świat 4 odbyło się spotkanie poświęcone Stefanowi Szolc-Rogozińskiemu.
Stronę ewangelicką reprezentowali bp prof. Marcin Jintz, Zwierzchnik Diecezji Pomorsko-Wielkopolskiej, a także ks. Michał Kühn, proboszcz kaliskich luteran. 
Kalisz , Niecała 2.Stefan Szolc Rogoziński