Borzykowa, pow. noworadomski

Borzykowa, B.-wielka lub kościelna i mała, dwie wsie nad rz. Pilicą, pow. noworadomski, gm. Maluszyn, par. Borzykowa. Leży o 7 w. od Koniecpola i początkiem swym sięga czasów przedhistorycznych, o czem świadczą ślady grodziska nad Pilicą i cmentarzysko pogańskie na poblizkieh wzgórzach. Przedbórz z Koniecpola był dziedzicom B. w 1443 r. i on miał otrzymać od Władysława III, króla węgierskiego, przywilej na założenie tu miasta. Na wyspie otoczonej wykopanym kanałem znajdują się gruzy mające pochodzić ze świątyni aryańskiej. B. od Koniecpolskich przechodziła do Potockich, wreszcie Strzeleckich. W 1827 roku B. wielka (lit. A) miała 38 dm. i 310 mk. B. mała (lit. B), 13 dm. i 116 mk. Par. B. w dekanacie noworadomskim ma 3550 dusz. Dawny kościół pod wezwaniem śś. Piotra i Pawła apostołów, drewniany, niewiadomo kiedy erygowany. Na północ miał kaplicę r. 1649, wystawioną przez Mikołaja z Roxyc Pągowskiego. R. 1729 cały kościół bliskim był ruiny. Z początkiem tego wieku runęła nawa kościelna, pozostało samo presbiteryum. Nabożeństwo więc odprawiało się w kaplicy drewnianej, przez proboszcza miejscowego 1680 r. zbudowanej, gdzie cmentarz grzebalny przeniesiono; ale kiedy i ta kaplica w r. 1822 skutkiem silnych wiohrów upadła, Piotr Jankowski pleban miejscowy do dawnego presbiteryum dostawił nawę i w uformowanym tym sposobem kościele odprawował nabożeństwo. Aż w roku 1844 nowy kościół murowany, skromnej struktury, o 3 ołtarzach, z wieżyczką drewnianą zbudowany został pod wezwaniem śś. Piotra i Pawła. Uposażenie kościoła opisane w „liber beneficiorum" pod rokiem 1521. Jest tu relikwia drzewa krzyża świętego, oraz i inne relikwie śś. Męczenników, które Marya Karolina de Bouillon, po śmierci swego ojca Jakóba Sobieskiego podarowała Franciszkowi Wierusz Kowalskiemu, kawalerowi maltańskiemu.
[SGKP]