Zamoyska Gryzelda Konstancja Elżbieta Celestyna (1804-1883)

Gryzelda Konstancja Elżbieta Celestyna Zamoyska, (znana jako Celestyna Działyńska), ur. 25.09.1804 Zamość[12], zm. 10.07.1883 Poznań. Córka Konstantego Kostki i Zofii Czartoryskiej.

Historia życia

"Odziedziczyła po przodkach swych pracowitość, szlachetność, skrzętność i gorącą pobożność, oraz niezłomną miłość kraju".[11] 19.11.1825 w dzień świętej Elżbiety w zamku w Puławach w Złotej Sali wzięła ślub z Adamem Tytusem Działyńskim.[11] Para przeniosła się następnie do Wielkopolski. Aktywnie działała w Powstaniu Listopadowym w Warszawie biorąc udział w działalności samarytańskiej organizowanej przez jej szwagierkę Klaudynę Potocką. Do 1842 jej dobra kórnickie były obłożone sekwestrem w związku z czym rozwinęła działalność oświatową i wychowawczą w Oleszycach pod Jarosławem.

Po powrocie do swoich dóbr w Kórniku kontynuowała szeroką działalność społeczną, m.in. zorganizowała Towarzystwo Dobroczynności w Poznaniu przekształcone w 1853 w Towarzystwa Pań Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo. Zakładała ochronki dla ubogich dzieci, pielęgnowała chorych. Założyła Dom Sióstr Miłosierdzia w Kórniku wraz z ochronka, szpitalem i pracownia robót ręcznych. Wspierała i osadzała zgromadzenia zakonne m. in. w Środzie, Oleszycach (Felicjanki), Jaszkowie (Służebniczki). W 1848 opiekowała się więźniami politycznymi w fortecy poznańskiej.

W czasie Powstania Styczniowego zorganizowała w swoim pałacu w Poznaniu pracownię przygotowującą odzież. Do końca życia opiekowała się weteranami, także wdowami i sierotami po nich, urządzając na ten cel koncerty, odczyty, wystawy.[1]

Zmarła w Poznaniu w pałacu Działyńskich w Rynku, w dniu 10.07.1883 r. o godzinie 2 w nocy, na rękach córki swej Elżbiety ks. Czartoryskiej z Rokosowa.[11]

"Ze śmiercią jéj znikła z pośród nas jedna z tych pięknych postaci, które, wyobrażając dawno już ubiegłe czasy, przechowując wiernie ich tradycye, zrosły się jednak z nowemi pokoleniami, umiały całém sercem i duchem podzielać szlachetne uczucia, pojęcia i nadzieje, a przeto stały się godłem 'przymierza między dawnemi a młodszemi laty'."[11]

Rodzina

Mąż: Adam Tytus Działyński h. Ogończyk, (ślub 19.11.1825), założyciel zbiorów kórnickich[4][8][9]

Dzieci:

1. Elżbieta 1826-1896 + Adam Konstanty Czartoryski 1804-1880[3]
   
2. Jan Kanty 1829-1880 + Izabela Elżbieta Maria Czartoryska 1830-1899[2]
   
3. Jadwiga 1831-1923 + Władysław Zamoyski 1803-1868
   
4. Maria Anna 1832-1911 + Zygmunt Antoni Adam Grudziński 1824-1908[7]
   
5. Cecylia 1837-1899
   
6. Anna Zofia 1846-1926 + Stanisław Wojciech Antoni Potocki 1837-1884[7]
   

Bibliografia

[1] Bodniak Stanisław, Działyńska Gryzelda Celestyna, w: PSB
[2] Księga Chrztów par. Kórnik
[3] Księga Chrztów Warszawa św. Andrzej
[4] Księga Małżeństw Warszawa ASC Cyrkuł VII
[5] Wiki
[6] wielcy.pl (błędy)
[7] Księga Małżeństw par. Kórnik
[8] Księga Chrztów Poznań par. św. Marii Magdaleny
[9] Księga Chrztów Poznań par. św. Marcina
[10] Potocka Anna, Mój pamiętnik, wyd. 1927
[11] Kłosy, 6.09.1883
[12] Księga Chrztów par. Zamość