17232. Warcholik Stanisław Adolf (1881-1961)

Bardzo proszę:
Jest to dział encyklopedyczny - więc NIE PROWADZIMY TU ROZMOW, NIE SZUKAMY PRZODKOW, INFORMACJI, KONTAKTOW - tu gromadzimy informacje, piszemy encyklopedycznie, ogólnie, bezosobowo. Każdy kto będzie zainteresowany umieszczoną przez Ciebie notą, sam widzi że interesujesz się rodziną, osobą, na pewno więc dopisze jeśli coś wie, lub się skontaktuje z Tobą. Jeśli chcesz poinformować że "szukasz..." napisz to w dziale ogłoszeń!

Jak pisać tutaj? - reguły, porady

Warcholik Stanisław Adolf (1881-1961)

Postprzez KwasniewskiK » 24.04.2012

Warcholik, Stanisław Adolf (ur. 27.10.1881 w Brzostku k. Jasła – zm. 25.08.1961 w Bochni) syn Jana i Bronisławy z Waligórskich, żonaty w 1907 r. ze Stanisławą Hozer, z którą miał dzieci: Bolesława i Marię; historyk, fotografik; maturę zdawał w Gimnazjum w Bochni w 1904 r., w latach 1904-1909 ukończył prawo i nauki polityczne na Uniwersytecie Lwowskim, studiując też historię i geografię z geologią na UJ. Już w 1904 r. zakładał czytelnie ludowe w pow. bocheńskim, działał organizacyjnie dla wsparcia rewolucji 1905 r. w Królestwie, a 1907-1908 na rzecz polskiej kandydatury wyborczej w Cieszyńskiem. Czynny w Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego i Towarzystwie Szkoły Ludowej. W latach 1906-1910 pracuje jako redaktor „Dziennika Cieszyńskiego”, a 1908-1914 jako dziennikarz „Świata"; jeden z pierwszych w Krakowie miał telefon, jego zdjęcia w serwisie „Świata" z Krakowa robione były metodą jak na owe czasy rewolucyjną: nie ze statywu, nie pozowane, ale „z ręki", aparatem skonstruowanym specjalnie na jego zamówienie przez wiedeńczyka Edmunda Grünhausera. Zdjęcia z obchodów grunwaldzkich w Krakowie przed stu laty są wykonane jego obiektywem. W tekście znanego w latach 60. i 70. minionego stulecia reportażysty Krzysztofa Kąkolewskiego „Rozkaz zabić Anno 1911”, który - odtwarzając głośną kiedyś sprawę złodzieja i zabójcy Kaspra Macocha, udał się po informacje właśnie do Warcholika - znaleźć można fragment listu tego ostatniego: „Jestem jednym z najstarszych współpracowników starego >Świata<. Pracowałem w latach 1908-1914 w Krakowie obok red. Antoniego Chołoniewskiego. W tym czasie opublikowano kilkanaście artykułów z moim podpisem lub sygnaturą. Prawie wszystkie fotografie z Krakowa pochodzą z mojej ręki. I tak pracowalibyśmy nie wiedzieć jak długo, gdyby nie wojna”. W 1914 r. od czerwca był redaktorem odpowiedzialnym dziennika „Ilustrowana Gazeta Polska: niezależne pismo codzienne”, (redaktor naczelny i wydawca Jan Zamorski).
„Wieść o wojnie dobiegła doń podczas wakacji w Zakopanem; wespół z przebywającym w tym mieście twórcą polskiego skautingu Andrzejem Małkowskim i innymi ochotnikami pomaszerował pieszo do Tarnowa, skąd – już pociągiem – wszyscy udali się do Krakowa, na Oleandry.” W Legionach Polskich w służbie od 15.VIII.1914 w 2 pułku piechoty; od 1915 adiutant 4 pułku piechoty w II Brygadzie Legionów, następnie wysłany z kpt. Rucińskim na teren Kongresówki; przez 23 miesiące służby (aż do rozwiązania 4 pułku) utrwalał na kliszach dzieje polskich oddziałów; po kryzysie przysięgowym w PKP, po krótkim internowaniu zwolniony (zdrowie); obrońca Lwowa; ochotnik w Wojsku Polskim w latach 1918-1920; kapitan pospolitego ruszenia ze starszeństwem od 1.VI.1919; od 1921-1925 r. nauczyciel historii, geografii i gimnastyki Gimnazjum w Bochni, opiekun II kadencji założonego przy Gimnazjum w Bochni w 1919 r. Koła Krajoznawczego im. Wincentego Pola („już w 1921 roku utworzył szkolne Muzeum Ziemi Bocheńskiej na bazie zbiorów przyrodniczych i etnograficznych zebranych przez uczniów, członków Koła”), opiekun harcerstwa i komendant Hufca ZHP, „z powodu lewicowych poglądów musiał opuścić Bochnię”. Od 1925 r. jako nauczyciel i dyrektor Gimnazjum oraz kierownik Uniwersytetu Robotniczego w Mysłowicach, 1933-1939 wizytator na Śląsku Cieszyńskim, a od 1934 r. dyrektor II Gimnazjum im. Jana Tarnowskiego w Tarnowie, członek Obozu Zjednoczenia Narodowego i Związku Strzeleckiego. Od r. 1928 wiceprezes, a 1931-1933 prezes Oddziału Polskiego Tow. Geograficznego w Katowicach. Po wybuchu II wojny więziony przez hitlerowców w Tarnowie, po zwolnieniu zamieszkał w Bochni. 1945-1948 nauczyciel Liceum im. Króla Kazimierza Wielkiego w Bochni. Członek PPS i PZPR. 1948-1950 organizator i dyrektor Uniwersytetu Powszechnego Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Prezes reaktywowanego w 1952 r. Oddziału PTTK w Bochni. W 1956 r. jako członek PZPR i „Wici” współdziałał w reaktywacji ZMW „Wici” w Małopolsce, w 1957 r. został wybrany w skład prezydium zarządu tej organizacji, a jako przewodniczący zespołu partyjnego przy tym zarządzie przygotował informację, popierającą jego istnienie. Swoje prace historyczne i krajoznawcze (początkowo także pod pseudonimem Bartosz) publikował i był cytowany w poważnych czasopismach naukowych.
Ostatnie lata ciągle czynnego życia spędził w Bochni, jako starszy archiwista, kierownik miejscowej placówki Archiwum Państwowego. Odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi i in.
Autor pod pseudonimem Bartosz:
• T. Kościuszko – Naczelnik narodu polskiego, Lwów 1903.
• Powstanie listopadowe 1830/31 roku, Lwów 1904.
• Wawel, Lwów 1905.
• Poradnik podatkowy, Lwów 1906.
Autor pod własnym nazwiskiem:
• ‘Ruch narodowy na Śląsku austriackim’, „Przegląd Narodowy" r.6,1908, s. 734-747;
• ‘Życie narodowe w Księstwie Cieszyńskim (1848-1908)’, „Świat Słowiański”, r. 4, 1908 t. 2, s.1057-1077;
• ‘Sześćdziesięciolecie ruchu narodowego na Śląsku Austriackim’, „Książka”, miesięcznik poświęcony krytyce i bibliografii polskiej, t. 8, 1908;
• ‘1100 rocznica założenia Cieszyna. „Dziennik Cieszyński” r. 1909, nr 101;
• Śląsk Cieszyński i jego odrodzenie narodowe. Lwów 1909, Wyd. im. Staszica, ss. 62 [współautor M. Brzeziński];
• Śląsk Cieszyński i jego odrodzenie narodowe, Lwów 1909. Nakł. Macierzy Pol. ss. 70, mapka rozkł. 1. „Biblioteka Macierzy Polskiej” nr 50;
• ‘Teatr amatorski a odrodzenie narodowe na Śląsku Cieszyńskim’,. „Przewodnik Oświatowy", 1909 s. 269- 272;
• ‘Kraków jego dni dziejowe i pamiątki’, [w dodatku:] Przewodnik i poradnik dla zwiedzających Gród Podwawelski. Z ilustracjami i dwoma planami historycznego i wielkiego Krakowa. Wydano staraniem sekcji wycieczek ludowych i szkolnych przy V Kole im. A. Asnyka Towarzystwa Szkoły Ludowej, Kraków 1910, Księgarnia Polska Fr.Eberta, ss.120,
• ‘Pamiątki z pod Grunwaldu’ „Ziemia” r. 1, 1910, s. 435-436;
• ‘Uwagi o renegactwie w Cieszyńskiem’, „Świat Słowiański” r.1, 1910 s. 176;
• Niepołomice, Kraków 1911, Nakł. Tyg. Krajoznawczego „Ziemia“, ss. 56 [cały dochód autor przeznaczył na koszty sypania Kopca Grunwaldzkiego w Niepołomicach];
• ‘Towarzystwo etnograficzne w Krakowie’, „Słowo Polskie", Lwów, z 20 II 1911, nr 84;
• ‘Oświęcim’, „Ziemia" r. 5, 1914 nr 21;
• ‘Duchowieństwo śląskie XIII w. w walce o jedność państwową z Polską’, „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”, r. 1, 1929, s. 162-184;
• ‘Polityka śląska Kazimierza Wielkiego w latach 1333-1339’, „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”, r. 2, 1930, s. 96-118;
• ‘О zmianie nazw miejscowości w Polsce’, „Ziemia” r. 15, 1930;
• Śląsk a Polska w przeszłości dziejowej, w: Śląsk. Przyszłość i teraźniejszość. Nakładem Okręgu Śląskiego Związku Obrony Kresów Zachodnich, Katowice 1931;
• ‘Żupa bocheńska’, „Ziemia” r.16, 1931, nr 5, s. 82-87;
• ‘Odgłosy powstania listopadowego na Śląsku’, „Strażnica Zachodnia” r. 10, 1931, s. 318-320;
• rkp. Zarys dziejów Śląska cytuje A. Czudek, ‘Drzewa Sobieskiego na Śląsku’, „Zaranie Śląskie” r. 9,1933, z. 3.
• Die schlesische Politik Kasimirs des Großen in den Jahren 1333-1339, 1935;
• Kopalnia soli w Bochni. Monografia turystyczna. Warszawa 1952, Spółdzielczy Instytut Naukowy Kraj, ss.29;
• ‘Gdy odsłoniono pomnik Mickiewicza’, „Dziennik Polski” r. 1955 nr 157;
• ‘Odgłosy ruchów chłopskich w Bocheńskim w połowie XVII w.’, „Kwartalnik Historyczny” r. 63, 1956, nr 1, s. 168-…;
• ‘Odkrycie prastarej warzelni soli w Bochni’, „Z Otchłani Wieków” t. 23, z. 5, 1957, s. 317-321;
• ‘Walka miasta o wodę, dawne wodociągi w Bochni’, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” r. 6, 1958, nr 4, s. 640-648;
• ‘Szymon Zacjusz w Bochni’ „Kalendarz Ewangelicki” na rok 1959.
• ‘Początki solnego przemysłu warzelniczego i górniczego na terenie Bochni’, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” r. 7, 1959, s. 403-412;
• ‘Veto na ratuszu miejskim w Bochni’, „Czasopismo Prawno-Historyczne” t.12, 1960, s. 225-…;
• ‘Walka klasowa górników żupy bocheńskiej w XVI i XVII wieku', „Przegląd Historyczny” t. 51, 1960, s.155-…
• ‘Losy agencji prasowej w Krakowie w latach 1905-1914, „Rocznik Krakowski” r. 1963.
KwasniewskiK
Aktywny
Aktywny

Powrót do W____



cron