1949. Stare i nowe porady domowe - plamy, czyszczenie, choroby itp

Przepisy kulinarne z zapisów naszych prababć, dawne sposoby domowe, tajemnice kucharskie i gospodarcze. Upiecz ciasto wg przepisu i poczuj smak świąt sprzed 100 lat.
* CO W DZIALE? - Przepisy, sposoby, metody, zwyczaje, wróżby - ważne że wszystkie takie o długiej tradycji, a może ktoś ma zapiski prababci?
* TYTUŁY - Przy przepisach proszę podawać orientacyjnie rok.
* OPINIE - Bardzo będzie miło jeśli ktoś przygotowuje potrawę wg przepisu i podzieli się wrażeniami smakowymi. A może zdjęcie jak wyglądała przyrządzona potrawa

Stare i nowe porady domowe - plamy, czyszczenie, choroby itp

Postprzez Marcin » 16.12.2008

Astma
przeciwko
wygotować w winie i miodzie młode liście pokrzywy. Otrzymaną substancję jeść po trochę. (lud.)

Alkohol

uniknąć zawrotów głowy podczas picia
co pewien czas przeżuwać ziarenko kawy.
mikstura na kaca
szklanka wody z łyżeczką sody oczyszczonej i sokiem z całej cytryny.

Bambus
czyszczenie
do konserwacji i czyszczenia powinno stosować się wodą z solą.

Bezsenność
lekki środek -wieczorem wypić szklankę mleka, można z miodem.

Ból głowy
aby usunąć
kawa z cytryną lub - mocniejsze - aspiryną.
stare sposoby
-przykładanie pijawek
-trzymać nogi przez pół godziny w gorącym piasku
-smarować skronie chininą. (1857)

Ból wątroby
aby usunąć
jeść świeżą, słodką, zupełnie rozgotowaną kapustę z masłem. (1928)

Ból zębów
doraźny efekt
do dziury włożyć kawałek aspiryny i potrzymać do rozpuszczenia.
usuwanie bólu
zrobić z gazety trójkątny rulon, postawić na talerzu, podpalić. Pod talerzem zbierze się osad, który należy zeskrobać i włożyć na dziurawego zęba. Jest to metoda drastyczna, a otrzymana substancja jest trująca - dlatego należy ją stosować w ostateczności i z umiarem.
przeciwbólowo i przeciw zapalnie
żuć goździki (przyprawę)c

Ból żołądka
aby usunąć
nosić na brzuchu flanelę i smarować brzuch kolistymi ruchami oliwą z terpentyną. (1928)

Cebula
aby nie piekły oczy podczas krojenia
koło miejsca pracy zapalić ogień. (1930)

Cerata
zmiękczanie
co jakiś czas przemywać wodą z mlekiem (pół na pół).

Chleb
aby był świeży
do pojemnika należy włożyć połówkę jabłka albo kilka plasterków surowego ziemniaka.
świeży po zamrożeniu
uzyskać to można zwilżając go przed pogrzaniem w piekarniku wodą lub wodą z mlekiem.

Chrom
czyszczenie powierzchni chromowanych
przetrzeć naftą lub zmywaczem do paznokci.

Chwasty na ścieżce
usuwanie
polać osolonym wrzątkiem.

Ciasto
rozwałkować cienko
szczególnie gdy się lepi, położyć pod spód pergamin.
ochrona przed przypaleniem
pod formą rozsypać w piekarniku trochę soli.
gdy nie chce odejść od formy
można położyć formę na mokrej ścierce.
gdy wyrosło a nie można jeszcze piec
należy go przykryć zwilżonym pergaminem.

Cukier
otrzymywanie
można go otrzymać z wiosennego soku brzozy, który jest słodki. Po zmieszaniu z wodą można poddać go odparowywaniu i zagęszczaniu.

Cytrusy
Odmładzanie zeschniętych
włożyć całe na pół godziny do ciepłej wody.

Czkawka
-zażyć 3-4 krople octu na łyżeczce cukru. (1857)
-napić się wody biorąc do ust przeciwległy brzeg kubka i mocno przechylając do przodu.

Czosnek
usuwanie zapachu
przeżuć listek pietruszki.

Diamenty
odróżnianie sztucznych
sztuczne diamenty w wodzie tracą połysk.

Drewno
ochrona przed zapaleniem
otynkować następującym środkiem: 2 części popiołu drzewnego, 1 część drobnego piasku i rozrobić z olejem lnianym. Drewno smarować 3 razy (po raz pierwszy grubo). (1928)
utrudnić zapalenie
zanurzyć w odwarze czosnku. (1857)
drewno na deski wysuszyć można szybko
obdzierając na wiosnę pień z kory. Po wydaniu na jesieni owoców drzewo ścina się w zimie, a drewno jest wysuszone. Sposób ten jest jednak dość niemiły. (1928)
polerowanie
trzeć garścią skrzypu polnego (tworzy politurę).
dąb i mahoń
nacierać do połysku ciepłym piwem.

Dywany
czyszczenie
rozrzucić dobrze rozrobioną pianę z płatków mydlanych, wyszczotkować i zebrać ligniną. (1985)
przywracanie kolorów
rozsypać kiszoną kapustę, a po chwili zebrać miotełką.
czyszczenie ciemniejszych dywanów
wyparzonymi listkami herbaty.
czyszczenie
nacierać wodą z octem (1 łyżka/litr) lub amoniakiem (2 łyżki/litr). (1985)
szybkie czyszczenie
rozrzucić trawę i zamieść.
sierść
zebrać ją można najłatwiej mokrą gąbką.
przywracanie kolorów
przetrzeć dywan wodą z octem.
frędzle
nie będą się sklejać, jeśli spryska się je krochmalem.
odplamianie
trudne i dziwne plamy z dywanu zejdą po spryskaniu go płynem do mycia szyb.

Fajans
hartowanie
włożyć naczynie do garnka, poprzekładawszy sianem, a następnie zalać wodą z popiołem i gotować przez pół godziny. Pozostawić do ostygnięcia.(1857)

Filtr do kawy
zastępczy
papierowy ręcznik.

Fugi
czyszczenie
na szmatkę nałożyć roztwór amoniaku lub zmoczony proszek do pieczenia.

Garnki gliniane
uczynić można trwałymi
smarując je kilka razy klejem, a po wyschnięciu olejem lnianym.(1928)

Grill, piekarnik, żeliwne naczynia
czyszczenie
posypać solą, podgrzać aż do zbrązowienia i umyć.

Herbata
leśne sposoby
-młode suszone w cieniu liście poziomek.(1928)
-nawłoć pospolita.
-owoce róży.
-owoce głogu.
-owoce brusznicy.
-liście jeżyn, malin.
-liście pokrzywy.
czyszczenie burego osadu po herbacie
pozostawić w naczyniu na 2 godziny roztwór proszku do pieczenia w wodzie (torebka na 1/2 litra).

Jaja
konserwowanie
w 10 funtach wody wapiennej rozpuścić 20 łutów soli kuchennej. Ułożyć jaja w słojach, zalać i wstawić do piwnicy. Jaja trzymają świeżość 7 miesięcy. (1928)
aby nie popękały
przed gotowaniem należy lekko nakłuć szpilką szerszy koniec lub do wody dodać trochę octu. Nie należy gotować jajek prosto z lodówki.
jajko pęknięte
aby je ugotować, należy potrzymać je chwilę nad parą, tak aby wierzchnia warstwa białka się ścięła.
krucha panierka
należy wlać do jajka kilka kropel oleju.

Jarzyny
oczyścić z robaków
można wkładając je na parę minut do wody z solą. (1928)

Kafle, płytki
czyszczenie
-zmiętą gazetą zanurzoną w roztworze salmiaku (chlorek amonu).
warstwa ochronna
szare mydło czyści i konserwuje.
wiercenie dziur, tak by nie pękły
nakleić przylepiec, a następnie za pomocą gwoździa obtłuc lekko glazurę.

Kamień z czajnika
usuwanie
podgrzać w czajniku (garnku) ocet rozcieńczony wodą. Odstawić i wylać po pół godziny (kamień w pralce nie schodzi w ten sposób).

Kaszel
aby się go pozbyć
-żółtko ubić z łyżką oliwy, dodać 3 łyżki miodu i kieliszek soku wiśniowego. (1928)
-kwiat dziewanny utarty z miodem.

Karaluchy
łapanie "na piwo"
w nocy ustawić miseczkę z piwem lub mlekiem. W miseczce jednym końcem zanurzyć paski materiału, tak aby owady mogły po nich wejść.
nie lubią zapachu
skórek z ogórka.

Katar
nie dostanie się kataru
jeśli codziennie rano zmywa się szyję zimną wodą i taką wciąga nosem. (1928)
aby się go pozbyć
rano natrzeć stopy spirytusem z wodą.(1928)

Klej
do papieru, listów
białko tworzy klej, który nie puszcza nad parą.

Komary
uciekają od zapachów
-olejku kamforowy.
-olejku goździkowego.
-palonego kwiatu czarnego bzu.
-octu.
-witaminy B.
-palonego jaskółczego ziela.
Można przygotować mieszankę z owych substancji, dodać do wazeliny lub kremu i natrzeć się. Komary lubią natomiast zapach osoby, która zjadła banana.

Konfitury
robione bez ognia
Pewną ilość octu białego zasypać cukrem aby nasiąknął ale żeby kwasu nie było za dużo. Włożyć tam owoce zbierane w czasie suchym. Po 6 miesiącach syrop przeniknie w owoce a one zachowają swój smak. Słoiki trzymać w umiarkowanej temperaturze. (Kalendarz krakowski 1834)

Kość słoniowa
czyszczenie
Nie należy używać tłuszczów gdyż zostawiają trwałe ślady. Przedmioty takie czyści się wodą z mydłem lub denaturatem. Po denaturacie przepłukać.

Kryształy
czyszczenie
szczoteczką w ciepłej wodzie, po czym zanurzyć w lekkim roztworze amoniaku.

Kwiaty cięte
odświeżanie
-zwiędniętym skrócić łodygi i wstawić do wody ze spirytusem kamforowym. (1928)
-wrzucić do wody aspirynę.
-włożyć całe do wanny z zimną wodą (nie storczyki).
wydzielające sok
potrzymać kilka minut łodygę w gorącej wodzie.
narcyzy
powinny stać w małej ilości wody, bo robią się szkliste.
tulipany
co pewien czas przekłuwać koniec łodyżki szpilką (odpowietrzanie).
storczyki
trzymać w ciepłej wodzie.
aby woda nie śmierdziała
wrzucić do wazonu kawałek węgla drzewnego.

Likier
z łupin zielonych orzechów
Zielone łupiny ze 100 orzechów zalać 15 kwartami alkoholu, dodać dkg goździków i dkg gałki muszkatołowej. Taką ciecz trzymać dwa miesiące. Następnie dodać 4 funty cukru, przecedzić i zlać do butelek. (Kalendarz krakowski 1834)

Linoleum
czyszczenie
wodą z naftą albo mlekiem, a po umyciu zawsze przetrzeć do sucha.

Liszaje
pozbywanie się
smarować świeżym sokiem wypływającym z łodygi jaskółczego ziela (glistnik).

Lodówka
pozbywanie się przykrego zapachu
-do środka wstawić talerzyk z proszkiem do pieczenia (wymieniać co 2 tygodnie).
-zostawić w lodówce przekrojone jabłko.
-po rozmrożeniu umyć wodą z octem.

Lustra
czyści się
kredą rozrobioną ze spirytusem.(1928)

Łupież
usuwanie
liści pokrzywy zalać ciepłą wodą. Garnek wstawić do większego garnka, do którego dolewa się ciepłej wody. Po 30 minutach odcedzić. Dodać drugie tyle octu i sporządzonym płynem nacierać głowę.

Mahoń
Czyszczenie
połysk mahoniowi nadaje nacieranie ciepłym piwem.

Mak
oczyszczanie z piasku
przelać go wodą z solą.

Makijaż
usuwanie
tanio i skutecznie można to zrobić margaryną.

Masło
aby łatwiej utrzeć
należy dodać trochę mąki.
aby się nie przypaliło
dodać trochę oleju.

Meble
uchronić od ognia
smarując je rozwodnionym klejem z ałunem - 2 razy. (1928)
dębowe i mahoniowe
nacierać ciepłym piwem.
rysy - usuwanie
wetrzeć wazelinę i po godzinie wypolerować.
plamy po kleju
powinny zejść po potarciu kremem kosmetycznym, masłem lub olejem jadalnym.
jasne plamy
zmoczyć korek w oleju roślinnym, zanurzyć go w popiele papierosa i potrzeć plamę.

Mięso
przechowywanie
w węglu drzewnym. W lecie mięso jest świeże przez tydzień.(1928)

Migrena
przeciw bólowo
kawa z cytryną lub - mocniejsze - aspiryną.

Mleko
aby nie wykipiało
posmarować brzegi naczynia masłem.
aby nie było kożucha
wrzucić do gorącego mleka kostkę lodu.

Mole
usuwanie z ubrań
na zakażone miejsce położyć szmatkę zamoczoną w roztworze octu i przeprasować.

Mosiądz
klamki, okucia czyści się
rozrobioną kredą ze spirytusem. (1928)
usuwanie zielonego naloty
czyścić kwasem z kiszonej kapusty z popiołem lub solą zwilżoną octem.

Mrówki
uciekają
-węgiel drzewny;
-terpentyna;
-liście pomidora;
-ciepły rozcieńczony ałun;
-proszek do pieczenia;
Nie wszystkie gatunki reagują na każdy rodzaj, dlatego należy próbować do skutku.

Mszyce
pozbywanie się
-spryskać rośliny wywarem z tytoniu.
-rozsypać wokół roślin popiół z papierosów.

Muchy
przedmioty popstrzone przez muchy
czyści się sokiem z cebuli - cebulę utrzeć i wycisnąć przez muślin.(1928)
sposób na trutkę
1/2 szklanki mleka, 1/2 szklanki wody, 20 gramów formaliny. Wymieszać i rozlać na spodeczek (UWAGA - formalina jest trucizną!).
aby ich nie było w mieszkaniu
posadzić na balkonie albo na oknie pomidory, miętę albo lawendę.

Myszy
wypłaszanie
-w norkach i ulubionych miejscach rozsypać utłuczone liście oleandra (uwaga trucizna). Bardzo nie lubią też dziewanny (wyrwanej z korzeniami).
-uciekają od zapachu terpentyny, suszonego rumianku, cebuli.

Narzuty
czyszczenie
kapy, chodniki, narzuty można czyścić mocząc w roztworze: 1 litr wody, 2 łyżki soli, 2 łyżki amoniaku. Następnie suszyć z dala od ciepła i nie na słońcu.(1985)

Nornice
odstraszanie
-zasadzić w ogródku czosnek, czarną porzeczkę albo wilczomlecz (krzew trujący).
-wsadzać do korytarzy ząbek lub liście czosnku.

Nudności
podczas jazdy samochodem, statkiem, samolotem
-przed podróżą zjeść trochę imbiru.
-w czasie jazdy można wypić kilka kropel cytryny, albo choćby wyobrazić sobie jej kwaśny smak.

Odciski
usuwanie
plasterek cebuli moczyć kilka godzin w occie i taki okład przetrzymać przez noc. Zabieg być może trzeba będzie powtórzyć, nawet kilka razy.

Odmrożenie
zabezpieczenie przed odmrożeniem
można się zabezpieczyć skrapiając bibułę oraz skarpety spirytusem winy. Następnie bibułę należy włożyć pod i na skarpety i dopiero całość do buta. (1928)
Odmrożone miejsca
przykładać surową kiszoną kapustę.(1928)

Okna
tani płyn do mycia
woda z octem lub denaturatem. Można dodać trochę gliceryny, aby kurz się nie osadzał tak łatwo.
przeciw zamarzaniu
umyć szyby wodą z denaturatem lub z amoniakiem.
bardzo brudne szyby
natrzeć olejem lnianym i pozostawić na godzinę. Potem olej zetrzeć i normalnie umyć.
polerowanie
usuwanie smug po myciu robi się gazetą (zostają mikroskopijne rysy na szkle widoczne pod słońce) albo rajstopami.
ślady po przylepcu
usuwa się zmywaczem do paznokci.

Opale
czyszczenie
zmielona kreda zmieszana z olejem lnianym, przecierać irchą. Nienależy myć mydłem bo może zmienić kolor.

Opalenizna
zbytnie zaczerwienienie
posmarować na noc cytryną i zmyć rano.
bolesne miejsca
-okładać kwaśnym mlekiem albo jogurtem.
-położyć ręcznik zamoczony w wodzie z kwasem cytrynowym lub octem.

Oparzenia
opatrunek
zmoczony liść babki lancetowatej.

Opatrunki
sposób naturalny
liść babki lancetowatej po przemyciu wodą śluzowacieje. Jest dobry na trudno gojące się rany, oparzenia i ukąszenia.

Osa
ból po ukąszeniu
należy posmarować ukąszone miejsce listkiem pietruszki. (1928)

Papier
nie spali się
jeśli zanurzy się go w mocnym rozczynie ałunu. (1928)

Pchły
usuwanie
-do szpar przy listwach wstrzykiwać odwar korzenia tataraku i pietruszki.
-podłogi drewniane myć wodą z octem lub z naftą i amoniakiem (2 litry wody, szklanka nafty, 150 g amoniaku) -podłogi można myć roztworem ałunu w gorącej wodzie
-na posłaniu psa położyć liście orzecha włoskiego.
-rozsypywać sproszkowane liście mięty i róży, marzymięty grzebieniastej lub ostróżeczki polnej.

Pędzel
rozmiękczanie stwardniałego po farbie
wstawić na kilka chwil do gorącej wody z octem. Potem wypłukać.

Pieczenie po ostrej papryce, lub chrzanie
szybkie usunięcie
powąchać chleb.

Piegi
pozbywanie się
-nacierać twarz na noc tartą marchwią.(1928)
-do butelki białego gronowego wina wsypać 1,5 łyżki pokrzywy i 1,5 łyżki chrzanu. Zakorkować i postawić na 2 tygodnie. Następnie przecedzić i otrzymanym płynem myć twarz.
-sok z wilczomlecza sosnki (jeden z gatunków) zmieszać z wazeliną i smarować twarz (uwaga na oczy, ręce myć - piecze, trucizna).

Plamy
alkohol
-wodą utlenioną.
atrament
-namoczyć z gorącym mleku i sprać w wodzie z mydłem z dodatkiem spirytusu;
-z mebli: sokiem z rabarbaru;
-świeże plamy cytryną;
-stare plamy namoczyć w kwaśnym mleku;
-specjalne atramenty: kwasem octowym, mrówkowym, terpentyną, octem;
-natłuścić oliwą i zmyć benzyną;
-wcierać pokrzywę, a potem przemyć wodą utlenioną z amoniakiem.
borówki
-z rąk kwasek cytrynowym;
-z lnu moczyć pół godziny w kwaśnym mleku lub serwatce, następnie wystawić na słońce;
-z wełny - cytryną;
-z jedwabiu - spirytusem.
buraki
-natychmiast namoczyć w zimnej wodzie;
-natrzeć skondensowanym środkiem do prania;
-natrzeć boraksem i spłukać gorącą wodą.
cukier
-wodą z mydłem.
czekolada
-gliceryną z żółtkiem, poczekać chwile i spłukać wodą z mydłem.
długopis
-natrzeć spirytusem i wypłukać;
-z rąk pastą do zębów.
farby
-benzyną, denaturatem, terpentyną.
herbata
-z białych tkanin: wodą utlenioną z amoniakiem;
-z kolorowych 10% roztworem boraksu.
jajko
-mokrą solą
-wodą z octem (chwilę potrzymać i spłukać);
-10% amoniaku w wodzie.
jodyna
-natrzeć surowym ziemniakiem a potem długo płukać wodą;
-świeże zmywać gorącym mlekiem;
-stare spirytusem, a następnie wodą utlenioną.
gulasz
-płynem do mycia naczyń.
kawa
-obrus: namoczyć wodą z solą;
-nawilżyć gliceryną i spłukać;
-dywan - polać wodą mineralną, doczyścić spirytusem;
-jedwab: gliceryna ze spirytusem.
klej
-aceton ( uwaga na kolory!).
krew
-zimną wodą;
-wodą utlenioną;
-zaschnięte na białych tkaninach namoczyć w wodzie z solą i po godzinie zmyć w wodzie z octem lub kwasem szczawiowym, a na koniec uprać w wodzie z mydłem;
-zaschnięte na kolorowych tkaninach namoczyć wodzie z amoniakiem i dalej jak wyżej;
-z dywanu: namoczyć, a następnie trzeć amoniakiem.
kwiaty
-tak jak trawa.
lakier do paznokci
-acetonem.
makijaż
-trzeć kawałkiem chleba.
mleko
-stare plamy spirytusem z kilkoma kroplami octu.
mocz
-prać w wodzie z amoniakiem.
nadpalenia
-natychmiast natrzeć wodą z octem i spłukać;
-natrzeć boraksem i spłukać.
nafta
-ciepłą wodą z mydłem;
-stare plamy benzyną a następnie wodą z amoniakiem.
olej jadalny
-namoczyć i położyć na kilka godzin na słońcu.
owoce
-świeże - posypać solą i długo lać wrzątkiem;
-namoczyć w maślance albo kwaśnym mleku i uprać z mydłem;
-pozostałe przebarwienia sokiem z cytryny;
-roztwór soli amoniakalnej (salmiak);
-z wełny wodą z amoniakiem;
-z jedwabiu sokiem z cytryny lub spirytusem;
-stare plamy natłuścić i wystawić na słońce;
-zatwardziałe plamy natrzeć mydłem i trzymać nad palącą się siarką.
papierosy
-sokiem z cytryny;
-margaryną;
-spirytusem.
pasta do butów
-terpentyną;
-spirytusem;
-rozcieńczonym amoniakiem.
perfumy
-namoczyć w glicerynie i uprać z mydłem;
-z wełny rozcieńczonym amoniakiem lub spirytusem.
piwo
-wodą z mydłem z dodatkiem salmiaku (sól amoniakalna).
pleśń
-mocno rozcieńczoną wodą utlenioną z amoniakiem;
-ze skóry wodę ze spirytusem pół na pół, następnie natłuścić;
-z bardzo delikatnej skóry zetrzeć kawałkiem świeżego chleba i wypolerować wełną;
-natrzeć kwaśnym mlekiem lub kwasem szczawiowym (5%), następnie prać w wodzie z solą i amoniakiem, a potem w wodzie z mydłem.
pot
-spirytusem;
-rozcieńczonym amoniakiem;
-z wełny: wodą z octem (łyżka na szklankę);
-z jedwabiu: benzyną.
rdza
-gorącym sokiem cytrynowym
-zwilżyć i natrzeć proszkiem do pieczenia, a potem uprać;
-stare plamy płukać w 10% kwasie szczawiowym, potem prać w wodzie z amoniakiem, a następnie z mydłem.
sadza
-zetrzeć białym pieczywem;
-posypać solą i po chwili czyścić szczoteczką.
smoła, smary
-natrzeć masłem albo gliceryną, po 12 godzinach zmyć benzyną i suszyć talkiem;
-benzyną;
-z wełny: wodą utlenioną z amoniakiem;
szminka
-benzyną;
-nawilżyć gliceryną i uprać.
szpinak
-surowym ziemniakiem i wyprać w ciepłej wodzie z mydłem.
tłuszcz
-posypać mąką lub talkiem żeby wchłonęły tłuszcz;
-położyć na bibułce, plamę zwilżyć benzyną, nałożyć drugą bibułkę i przeprasować;
-wodą gazowaną (ze swetrów);
-stare plamy namoczyć płynem do mycia naczyń;
-z jedwabiu: nałożyć papkę z mąki ziemniaczanej i benzyny i pozostawić do wyschnięcia.
trawa
-alkoholem z dodatkiem wody z solą;
-4 łyżki wody utlenionej i 1 łyżka amoniaku;
-można próbować namoczyć spirytusem.
truskawki
-przed praniem namoczyć w wodzi z octem;
tusz
-do oczu: kwasem octowym, albo gliceryną;
-kreślarski: moczyć w mleku, stare w spirytusie z sokiem z cytryny.
wino czerwone
-posypać solą i spłukać wodą mineralną lub wódką;
-świeże białym winem albo szampanem - reszta zejdzie w praniu;
-stare ciepłą wodą z mydłem i amoniakiem;
-natrzeć kremem do golenia;
-prać w kwaśnym mleku;
-z wełny: wodą utlenioną z amoniakiem;
-z jedwabiu: sokiem z cytryny lub spirytusem, następnie uprać w mydle.
woda na jedwabiu
-szybko wytrzeć do sucha;
wosk
-przeprasować przez bibułkę, która wchłonie wosk;
-benzyną;
-przebarwienia po kolorowych woskach: benzyną.
żywica
-zwilżyć terpentyną lub benzyną;
-posmarować masłem a po godzinie zmyć solą z amoniakiem i przeprać;
-nałożyć żółtko utarte z terpentyną, a po wyschnięciu skruszyć i spłukać gorącą wodą.

Plaster

odkleić bezboleśnie
-posmarować olejem i poczekać parę minut.

Pluskwy
usuwanie
-nie lubią zapachu amoniaku, świeżych liści piołunu, marzymięty grzebieniastej, ostróżeczki polnej.
-myć meble, obrazy, podłogi wodą z ałunem, esencją octową lub terpentyną.
-skupiska i zagrożone miejsca nacierać spirytusem - szczególnie tapicerkę.
-pamiętać o dezynsekcji sąsiednich pomieszczeń, nawet jeśli nie ma tam pluskiew.

Pocenie nóg
-moczyć nogi w wodzie z octem lub odrobiną formaliny (trucizna).
-okłady lub moczenie w wywarze z kory dębu lub z bluszczu.
-codziennie płukać nogi w zimnej wodzie.
-codziennie zakładać świeże skarpetki.

Podłoga
lakierowany parkiet
czyścić i odnawiać można podsuszonymi fusami z kawy i herbaty. W ten sposób usuwa się zniekształcenia lakieru i plamy.
aby nie skrzypiała
wsypać w szczeliny trochę talku.
smugi z obuwia
ściera się je terpentyną albo gumką do ołówka.

Politura
czyszczenie
czyści się ciastem z mąki i oliwy. (1928)

Pot
na poty
pić wodę zimną, barszcz ciepły i kwiat lipowy.(1928)
przeciw nadmiernemu poceniu nóg
-moczyć nogi w wodzie z odrobiną formaliny (uwaga trucizna!).
-moczenie nóg w odwarze kory dębowej i rumianku.

Pranie
kolorowy jedwab i wełna
Kwarta czystej wódki, funt szarego mydło i trzy łyżki przaśnego miodu wymieszać. Materiał czyścić na stole miękką szczoteczką namoczoną w owym roztworze. Następnie da razy przeprać w chłodnej wodzie, wymaglować i wyprasować. (Kalendarz krakowski 1834)

Przyprawy
do znalezienia w lesie
-bylica pospolita.

Ramy złocone
czyszczenie
przekrojoną na pół cebulą.

Rany
źle gojące się
-krwawnik - okłady.
-babka lancetowata - okłady.

Reumatyzm
usuwanie
sporządzić nalewkę z pokrzyw na spirytusie (pół na pół), pozostawiając zalewę na 1 tydzień. Otrzymanym płynem nacierać chore miejsca. (lud.)
uśmierzanie
przykładać pięciornik gęsi.

Rośliny pokojowe
nawożenie
-wodą z gotowania jajek albo ziemniaków;
-fusami z kawy, herbaty;
-wodą z akwarium;
-drożdże;
-skorupkami jajek.

Rybiki
uciekają
przed zapachem lizolu lub liści paproci.

Ryby
usuwanie zapachu
-posypać ręce, deseczkę, solą i spłukać letnią wodą.
-zjeść jabłko.
-rozgryźć w ustach ziarnko kawy.
przewożenie żywych w zimie
-rybę włożyć do torby i wsypać tam śnieg, ryba odrtwieje ale będzie żywa (Kalendarz krakowski 1834)

Ser
aby odświeżyć żółty ser
należy włożyć go na chwile do mleka.

Skaj
czyszczenie
białą wazeliną kosmetyczną.

Skórzane przedmioty
czyszczenie
-ciemne - przecierać tamponem z denaturatem (potem pastą).
-jasne - przecierać mlekiem.

Słonina
aby nie zgorzkniała
przez 15 dni trzymać w soli a potem schować w siano (1834)

Sól

plamy na butach
przetrzeć roztworem octu.

Srebro
czyszczenie
włożyć sztućce czy monety na pół godziny do kwaśnego mleka, wypłukać i wypolerować.
nie czyścić
wbrew popularnej opinii nie powinno się czyścić srebra kredą lub pastą do zębów z octem. Drobinki wapnia pozostawiają na srebrze drobne rysy, co widać pod światło. ochrona
nie należy używać srebra do jedzenia jajek, bo czernieje.
niebezpieczeństwo
nie wolno używać srebra do potraw kwaśnych, octowych czy sałatek winnych, gdyż zawarta tam miedź śniedzieje błyskawicznie, a śniedź jest trucizną.

Stal
czyszczenie przedmiotów
przecierać solą zwilżoną octem.

Sweter
usuwanie sfilcowania
wyprać w wodzie z szamponem i dobrze wypłukać. Następnie włożyć na 3-4 godziny do zimnej wody z surowym mlekiem (0,5 szklanki na litr). Odcisnąć w ręczniku i rozłożyć do suszenia. W czasie suszenia kilka razy strzepnąć i rozciągnąć. (1985)

Szczury
odstraszanie szczury nie lubią zapachu dziewanny, ruty lub dzikiego bagna (pod ochroną).

Szklanki
hartowanie
włożyć do garnka z osoloną wodą. Taki garnek stawia się na ogniu, a po wrzeniu odczekać do ostygnięcia. (1928)
ochrona przed pęknięciem
gdy chce się wlać gorący płyn, dobrze jest postawić szklankę czy miskę na mokrej ścierce.

Szyba
oblodzenie
przemyć ciepłym roztworem solnym (5 łyżeczek na litr wody), można też dodać trochę szamponu. Skuteczne do kilku stopni poniżej zera.

Ścierka do kurzu
lepsze zbieranie kurzu
przy praniu dodać trochę gliceryny.

Ślimaki
odstraszanie
Funt niegaszonego wapna, funt siarki zalać w żelaznym garnku 4-6 funtami wody i zagotować. Ślimaki, gąsienice i owady uciekają od miejsc pokropionych (1834)

Śruby
lepiej trzymają
nasmarować przed wkręceniem klejem.
obluzowana
okręcić drutem lub nicią posmarowaną w kleju.
aby nie rdzewiała
nasmarować olejem ze sproszkowanym grafitem.

Ukąszenia
usuwanie bólu
natrzeć bolące miejsce kawałkiem selera.(1887)
opatrunek
przykładać zamoczony i zmiażdżony liść babki lancetowatej lub podagrycznika pospolitego.
ukąszenia żmii
okładać nawłocią pospolitą (i oczywiście do lekarza) lub żmijowcem pospolitym.

Wanna
żółty osad
usunąć go można szorując roztworem soli z terpentyną.

Wędlina
jeśli jest zbyt wyschnięta
pokroić w cienkie plasterki, zalać mlekiem, a po 10 min oczyścić i podać na stół. (1928)

Wiklina
czyszczenie
do konserwacji i czyszczenia powinno stosować się wodą z solą.

Woda
na pustyni
wykopać dół, na środku położyć garnek, dół przykryć czarną folią i na środku położyć kamyk. Grunt paruje, więc woda skropli się na folii i skapie do garnka.

Wołki
wypędzanie
rozsypać gdzieniegdzie nasiona konopi.(1928)
nie lubią zapachu
świeżo skoszonego siana.

Wszy
nie lubią zapachu
-ostróżeczki polnej - głównie nasion.

Zamsz
czyszczenie
zamsz należy czyścić gumową szczoteczką.
wyświecone miejsca
przed szczotkowaniem trzymać nad naczyniem z gorącą wodą.
usuwanie tłustych plam
posypać na kilka godzin talkiem.

Zapachy
ładne zapachy w kuchni
-rzucić na gorącą płytę trochę kawy, skórkę pomarańczy.
-zagotować wodę z cynamonem - bez przykrycia.

Zapalenie skóry
działanie uśmierzające
przykładać gwiazdnicę pospolitą.

Zatrucia
przeciwdziałanie w lekkich wypadkach
zjeść dużo białego sera z gorczycą (musztarda), chrzanem, czosnkiem lub cebulą.

Złocenia
czyszczenie
przekrojoną na pół cebulą.

Złoto

czyszczenie
-proszek do pieczenia.
-popiół z papierosów.
nadawanie połysku
sok z cebuli, nasmarować i zetrzeć po paru godzinach.

Zmęczenie nóg
zapobieganie
zapobiegawczo i odświeżająco działa ziele bylicy pospolitej włożone do butów (lepsze krążenie).

Zupa
gdy jest przesolona
należy dodać białko albo dwa i następnie przecedzić ścięte. Można też wrzucić dwa surowe ziemniaki, które podczas gotowania wchłoną nadmiar soli.
klarowny rosół
do gotowania dodaj skorupkę od jajka.
ładny kolor rosołu
do gotowania wrzuć przyrumienioną połówkę cebuli lub kawałek suchego żółtego sera.

Żelazko
Usuwanie brązowych plam na stopce
rozgrzać żelazko, wyjąć z prądu, przetrzeć szmatką nasączoną w occie a następnie przeprasować sól rozsypaną na desce lub papierze. Szmatka musi być mocno namoczona. Jeśli to jest nieskuteczne to na rozsypaną sól nalać trochę octu, przeprasować i wycierać szmatką. (UWAGA: nie stosować do stopek teflonowych)

Żółtaczka
łagodzenie choroby
podawać korę berberysu (wewnętrzną część) moczoną w mocnym winie.(1857)

Żywność
Do znalezienia w lesie
-owoce lub kwiaty bzu czarnego, kwiatostany w całości smażyć w panierce, owoce jako dżem.
korzeń cykorii podróżnik przysmażony na maśle.
-liście cykorii - sałatka.
-jasnota biała - sałatka, do zup, do smażenia, jak szpinak.
-komosa biała, strzałkowata - jak szpinak.
-pięciornik gęsi - zupa, jak szpinak.
-pokrzywa - młode listki - zupa, sałatka, jak szpinak (przestaje parzyć po zanurzeniu we wrzątku).
-wewnętrzna kora brzozy, osiki, wierzby, świerka i jodły nadaje się do jedzenia nawet na surowo albo jako spaghetti. Można też ją sproszkować i używać jak mąkę.
-wszystkie trawy morskie są jadalne. Nadają się do sałatek i zup o korzennym zapachu. Mają dużo jodu i witaminy C.
-w korze brzóz i klonów należy wyżłobić rowek głęboki na centymetr, a długi na 30 i na dole przymocować kubek. Po jednym - kilku dniach zbierze się sok, który po wygotowaniu jest bardzo słodki. (Rany się zabliźnią, jeśli się zrobi nie więcej niż jedną).
-korzeń cykorii albo mniszka lekarskiego, suszony, przypalony na patelni i zmielony wytwarza dobrą kawę.
mniszek lekarski na sałatkę jest nieco gorzki, ale traci gorycz, gdy się go zagotuje, odwar wyleje i ponownie zagotuje.
-wszystkie orzechy są jadalne (mają je świerki, buki, dęby, kasztany) Trzeba je przed jedzeniem uprażyć w ogniu. Żołędzie trzeba najpierw dwie godziny gotować, wodę wylać, a następnie przez 3 dni moczyć w zimnej wodzi, którą często zmieniać. Następnie suszy się je i mieli. Dawniej w latach klęski wypiekano z takiej mąki chleb. Kasztany po obraniu ugotować i utłuc jak ziemniaki.
-paproć - korzenie upala się i obdziera ze skóry, młode pędy gotuje lub dusi jak szparagi.
-lilia, lilia wodna - ich bulwy są jadalne na surowo i po przegotowaniu.
"Ateista - to ktoś wierzący w brak wiary, i twierdzący że wierzenie jest bez sensu"
Avatar użytkownika
Marcin
Administrator
Administrator
Lokalizacja: Kraków
Medale: 1
Pomoc techniczna (1)
Imię i nazwisko: Marcin Niewalda

Odp: Stare i nowe porady domowe - plamy, czyszczenie, chorob

Postprzez Marcin » 01.03.2018

Łyskowski Ignacy, Gospodarz, 1868 r.

Lakier na drzewo. Na węglach w garnku rozpuść kalafonią, potem odstawiwszy dolćj tyle terpentyny aż cały ptyn po dobrćm wymieszaniu i wystudzeniu nabierze płynności firnisu. Farbę wedle upodobania można z tym płynem mięszać i na kamieniu trzeć jak olejną. W czasie powietrza ciepłego i pogodnego pociągnij tym lakierem drzewo dwa razy.
Inny lakier na drzewo. Potaszu funt, kalafonii 3 funty, wody tyle aż płyn po rozgotowaniu ma gęstość śmie-tany; stósowne kolory mogą być dodane domięszaniem farby. Ten lakier jest jeszcze tańszy od poprzedniego ale mniej trwały i stosowny raczej na drzewo nie wystawione na wpływ powietrza.
Ruska farba na drzewo. W 50 funtach wody rozgotuj 3 funty witryolu żelaza (Gifenbftrat), 2 funty sproszkowanej biatćj żywicy (albo kalafonii), 8 funtów oleju lnianego; mięszając ciągle dosyp potrosze 4 funty źytniej mąki i 4 funty kredy malarski 4. Chcesz mieć brunatną farbę dosyp podczas gotowania 8 funtów braunroth utartego, do zielonej zaś farby grynszpanu 4 funty. Gotować i mięszać należy tak długo, aż na powierzchni żadne oczko olejne nie wystąpi. Użyć tćj farby należy zaraz po ugotowaniu; smaruj dwa razy przy ciepłem suchem powietrzu.
Froter na podłogę. Wosku pół funta, potaszu pół funta, kleju stolarskiego za 6 groszy, orleanu (farba) ćwierć funta. Wszystko rozdrobniwszy gotuj w 3 kwartach miękkiej wody i mieszaj aż się wszystko nietylko rozpuści ale tak połączy że wosk nie występuje na wierzch; potem dolej drugie 3 kwarty ciepłej i miękkiej wody i należycie wymię- szaj. Tym płynem wysmaruj podłogę czystą i suchą dwa razy; nazajutrz, skoro już dobrze uschło, szczotką wytrzyj.
Przeciw wilgoci w podłogach niezawodny środek, posmarować deski od dołu sola kuchenna rozpuszczona w wodzie
Najlepsza dylówka w stajniach jest z kłopci. Drzewo jalne masz, im jędrniejsze tóm lepsze, odziera się z kory j rznie piłka (żagą) na kłopeie (klocki) 6—8 cali wysokie, niezważająe na grubość. W stajni zrównaj ziemię z małą pochyłością kn rynnie i ubij ziemię; potem kładź na spód trochę rozdrobnionej gliny a na to stawiaj kłopeie jeden obok drugiego, rozhipiwszy te które się z ścianą stajni stykają, aby szczelnie przyległy do ściany. W końcu wypełnij pozostałe szpary mniejszemi kłopciami, ubijając drewnianym młotem a w końcu zalej wszystko wapnem rozrobionym z grantem (piaskiem). Dylowka taka jest tania, bo każdy kawałek drzewa do tego przydatny, nie jest ślizga, szczury niemaja przystępu a reparacya łatwa i tania.
Do chędozenia metali jest najlepsza sól palona i sproszkowana; cyna nabiera koloru srebra.
Farba na drzewo i murowane ściany 3 mleka i z wapna. Na wapno niegaszone nalej czystego świeżego mleka i wcale nie miesza wszy daj stać spokojnie przez 24 godzin. Potem dolćj znowu świeżego mleka tyle aż wszystko po doskonalem wymieszaniu mieć będzie płynność gęstej śmietany. Chcąc dodać jakiegobądź koloru, wymięszaj farbę z mlekiem, które następnie dolałeś. Chcąc tę farbę uczynić jeszcze wytrwalszą, utrzyj z farbą świeżego sera, dolewając mleka. Ta farba po dwukrotnem posmarowaniu w czasie suchego i pogodnego powietrza, wytrzyma wpływ powietrza równie jak olejna i nie puści, choćbyś ciepłą wodą zmywał.
Krochmal do bielizny. W mączkę wmięszaj kawałek czystego stery nu a bielizna tóm krochmalona nabierze blasku i dlużej opiera się brudowi.
Zaprawa szynki. Na dużą szynkę weźrn 2 funty soli, 1,1/2 lóta saletry, półkwarty cyropu, pół kwarty piwa; wszystko zgotuj i tym warem nalej szynkę w naczyniu ciasnem. Potem przez trzy tygodnie nacieraj codzień dobrze tym płynem szynkę i eodzień przewróć. W końcn wmocz szynkę na pól dnia w zimną wodę, poczern wymyi, osusz i powieś wr wędzarni.
Szynki, słoninę i wszelkie wędliny najlepiej przechowasz w skrzynce szczelnie zamkniętej, przesławszy od dołu, boków i góry każdą sztukę sieczką z siana dobrego pachnącego. "Wędliny w takiem zachowaniu przez lato nie zgorżkną i miły smak zachowują.
Kiedy wędliny w lecie pleśń dostaną, weźm funt twardych sadzy z komina, gdzie drzewem palono i gotuj w 8 kwartach wody tak długo aż się polowa wygotuje. Gdy ostygnie i się ustoi, zlej aby gręzy oddalić a w czysty ten dekokt wsyp trzy garście soli; skoro się sól roztopiła, zmyj doskonale tym płynem wędliny, potem ususz na powietrzu i znowu schowaj — ale tym razem juz w sieczkę z siana. Tym dekoktem można na prędce mięsu lub kiełbasom dać smakę wędliny, mocząc w nim kiełbasy godzinę, większe sztuki kilka godzin a szynkę przez 20 godzin. Kiełbasy muszą w tym celu po zrobieniu najpierw obeschnąć w przewiewnem miejsca a potem dopiero w tym dekokcie moczyć je można; szynki zaś i połcie muszą być poprzednio jak do wędzenia przygotowane.
Na myszy i szczury. Smarowidło do wozów rozrzedź w tranie, umocz w tćm kilka żywych myszy lub szczurów i puść je; same zamoczą się wściekłem lataniem niemogąc znieść tego swędu, a reszta myszy lub szczurów wynosi się, również wściekle uciekając. Są także niektóre rośliny, których zapachu szczury i myszy znieść nie mogą a te są: psi Język (cynoglosum oflieinale) rośnie na łąkach i w rowach; wrzos leśny; świnie bagno; dziewanna (verbascum Uiapsus); z kwiatem i /, korzeniem trzeba te rośliny w Maju lub Czerwcu pozakładać w świeżym stanie, w miejsca gdzie szczury i myszy przesiadują. W sąsieki u stodół głównie można pod zboże nakłaść wrzosu i dziewannę, o które wcale nie trudno.
Na muchy, aby nie siadały na obrazy, lustra i t. p. wytrzyj te przedmioty lakiem bobkowym (Soetfidetlacf).
Kit do zalepianiu szpar w piecach. Popiół drewniany, glinę i trochę soli wygnieć z wodą i kituj tćin kiedy piec zimny.
Kit do zalepiania szpar u okien. Wapno niegaszone i mąkę żytnią wygnieć z wodą i tym kitem szpary Zasili a ruj.
Aby uchronić gołębnik od tchórza lub kony zawieś psią skórę przed otworem do wylatywania.
Chcąc myć szkła w oknach, obrazach, w lustrach, wlej w mięką wodę trochę spirytusu salmiaku.
Chleb z żyta wyrosłego będzie dobry jeżli na każdy fnnt mąki jeden łót soli dodasz, Nawet do zdrowćj mąkt należy tyleż soli domięszywać a będzie chleb pulchny, smaczny I lepićj się konserwuje.
Aby mleko dużo śmietany wydało. Przecedziwszy świeże mleko w naczynia, wlćj w każde naczynie łyżkę wody studziennej, a w 12 godzinach ustawa się już śmietana wszelka i więcej niż zwykle; a w 24 godzinach ta śmietana już kwaśnieje i można już masło robić.
Środek na krowy kopiące. Kawa! płótna mokrego połóż krowie na krzyż jeźli kopie przy dojeniu, a cicho stać będzie.
Na wygubienie pcheł to rozsadzie, weźm kaszy od pity, domięszaj garść siarki u tartej na proch i posyp tćm rozsadę. Albo: do wiadra wody wlój 4 łóty witryolu i mieszaj to (i — S razy przez dzień; po 24 godzinach woda się zakwasi i tćm polej rozsadę przed wschodem słońca.
Chcąc futra, ptaki wypchane i t. p. zabezpieczyć od molów, napuść je sproszkowanym koperwasem.
Chcąc stal zabezpieczyć od rdzy, wycieraj ją sproszkowanym wapnem niegaszonym.
Najlepsze smarowidło na boty i wszelkie skóry u powozów, fartuchów tak się preparuje: funt oleju lnianego, funt sadła skopowego, 6 łótów wosku, 3 łóty żywicy, 4 łóty terpentyny razem stopić i dodać trochę palonej kości słoniowćj i tem smarować — ale nie w gorącym stanie.
Rzeczy sukienne chędozyć; liście tabaki proatój suszone gotuj i tym warem za pomocą łaty sukiennećj wytrzyj suknie a wszystkie plamy puszczą i sukna nabierze blasku jak nowe.
Kwas żołądkowy, za pomocą którego słodkie mleko w twaróg obrócić można. Żołądek świeży cielęcy wymyj czysto, natrzyj dobrze solą i ususz na wietrze; gdy uschnie pokraj na małe kawałki, wsyp te kawałki w butelkę i nalćj czystą wodą. Im starsza ta woda, tem lepszy kwas. Tego kwasu wlej łyżkę w świeże mleko a zaraz bez grzania twaróg się zrobi i serwatkę za pomocą płóciennego worka odciągnąć można. Ważne to jest dla chorych, którzy mają serwatkę z słodkiego mleka pić.
Jak lnianym i konopianym wyrobom nadać trwałości. Potłócz korę dębową i rozmocz w wodzie. Zarazem rozpuść w 8 garncach wody dwa funty kleju stolarskiego i zamocz w tćm liny, sieci i t. p. Gdy dostatecznie namiękną przełóż je w naczynie z rozczynem powyższym dębowej kory. Po 48 godzinach wyjmij i wysusz na powietrzu. Garbnik złączył się z klejem i uczynił te wyroby jeszcze raz tak trwałemi.
Jeźli zaraza na drób w okolicy panuje ugotuj w solonej wodzie młodych szyszek sosnowych lub czubków od gałęzi sosnowych a skoro ostygnie daj to pić drobiowi.
Wódkę zwyczajna świeżą uczynić starą. Do kwarty wódki dodaj 10 kropli spirytusu salmiaku i dobrze zakłóć. W kilku dniach nabierze wódka niezwykłego smaku, jak gdyby kilka lat stara była; ów dodatek spirytusu salmiaku zaś jest wcale nieszkodliwy dla zdrowia.
Niezawodząca skazówka powietrza. Weźm 2 drachmy czystej saletry, '/, drachmy soli amoniakalnej, 1 drachmę kamfory; wszystko sproszkowawszy wsyp w 2 uncye dobrego spirytusu w buteleczkę podłużną w jakich się zwykle przedaje oliwa prowaneka lub wódka kolońska. Zakorkowawszy lekko, zawieś tę buteleczkę w oknie ocienionóm i zabezpieczonym od wiatru. — Jeźli płyn jest jasny i powyższe ingrendyencye spokojnie na dnie loża — zapowiada pogodę. Jeźli płyn się mąci i obłoczki do góry powstają — zapowiada deszcz; w zimie przybierają te obłoczki kształy śniegu, jeźli śnieg ma padać. Jeźli zaś męty przenoszą się z dna do góry — zapowiada wicher, nawałnicę.
Szukanie źródła. Jak waz nem jest znalezienie źródła i dowiedzenie się, jak głęboko takowe leży, każdy rolnik pojmuje; często są nawet przypadki, że ogromne sumy zakładanie studzien kosztowało a nakoniec wody w nich brakło. Pożądanym więc będzie przepis następujący:
Pięć łótów wapna niegaszonego, 5 łótów siarki, 5 łótów grynszpanu i 5 łótów białej miry utłucz miałko w moździerzu, zmięszaj dobrze, razem wsyp w polewany garnek i przykryj pięcia łótami wełny, która z owiec sama spadła. Garnek zaś przykryj pokrywką także polewaną.
Chcąc się dowiedzieć, czy na pewnem miejscu jest i jak głęboko leży źródło, kopie się dół na stopę głęboki, waży się skrupulatnie garnek z wszystkiem powyższem i stawia go się w ten dół. — Po 24 godzinach wyjmuje się ów garnek i znów go się waży. Jeżeli ubyło wagi, nie- masz źródła w tem miejscu i trzeba go gdzie indziój szukać i garnek wkopać; jeźli zaś garnek jest cięższy, dobry znak że woda się znajduje. Skoro przybyło dwa łóty, woda leży 75 stóp głęboko, przy 4 łótaeh na 50 stóp, przy 6 łótaeh na 37'4 stóp, przy 8 łótaeh na 25 stóp a przy 10 łótaeh na 12'/, stóp głęboko. (Ziemianin)-
Czworaki dla wieśniaków najpraktyczniejsze. Poniższy rysunek przedstawia rozkład czworaków, które ze względu na wygodę, ciepło i czystóść mieszkańców zasługują na upowszechnienie.
czworaki.jpg

Jeden szczyt stanowi tu front i powinien, jako przedstawiający się od ulicy czyli drogi, głównie być upiększony. Dach wystający i struktura zbliżona do szwajcarskiej nastręcza upiększenia, i chroni ściany przed słotą.
Uwaga I. Piec takiej konstrukcyi, iżby AV nim zarazem gotowano; takie piecie z żelazną platą są już bardzo rozpowszechnione; techniczną uwagę jeszcze dodam, że nową platę żelazną trzeba tłuszczem wysmarować przed pierwszem rozgrzaniem a zapobieży się, iżby nie pękła.
Uwaga II. Komora jest tylko deskami odgrodzona od izby i stanowi niby szafę w wielkości całej ściany, gdzie mieszkańcy sprzęty i odzież poniżej a na policach (półkach) wyższych wiktuały i statki jadalne ustawiać i chować mogą.
Pasza kiszona. Na podwórzu, w bliskości stajni bydlęcej każ wymurować tia wapno wądoły, okrągłe, 15 stóp głębokie, 8 stóp w średnicy mające, dno cegłami wyłożone i cementem wylane. Kto ma w podwórzu głęboki i nieprzepuszczalny pokład gliny, tak iż ani boki ani dno wody nie przepuści, może w miejscu murowanych na zwyczajnych przestać wądołach. W tych wądołach zakisza się dla bydła pasza zielona wprost tym samym sposobem jak kapusta. Można brać do tego wszystko cobądź, byle było zielone i świeże; łęciny kartoflane, wyka, lucerna, koniczyna, liście od kapusty, buraków, brukwi, marchwi, pasternaku — cobądź. powtarzam, byle niebyła trucizna a znajdowało się w stanie świeżym, niezwiędniałym i niezaparzonym. — Sposób zaprawiania, jak mówiłem, ten sam jak u kapusty. Warsztwami się kładzie, raz wraz ubija, przesypuje solą czerwoną (czerwoną bo tańsza jak biała) biorąc kilka garści na każdą warsztwę. Czem wyżej, tem sowiciej solić trzeba. Kto chce i tego kosztu oszczędzić, może wcale nie solić a dla tego kiszonka będzie dobra, byle warunki byty dopełnione, które już wskazałem i poniżój jeszcze wskażę. Aleć sól bydłu tak a tak się daje, więc nie należy skąpić trochę soli do zaprawy kiszonki.
Warunki niezbędne: Pasza musi być świeża; zwiędniata na gromadzie i zaparzona niezawodnie popsuje się w zakiszeniu; o tem każda baba wie z doświadczenia przy kapuście.
Pasza zwiędnięta i nawet na pół przesuszona jeszcze się uda w zakiszeniu, byle na gromadzie nie była zaparzona. Wszelkie zaparzenie uważać tu należy za zaród zgnilizny. — Biorąc paszę lub liście zwiędniałe lub na pół sucho do kiszonki, trzeba tu już koniecznie warsztwy solą przesypywać i wodą co warsztwę polać. Woda musi tu zastąpić wilgoć, którą pasza i liście w zielonym i świeżym stanic sama z siebie przez ubijanie wydaje i która jest niezbędnym warunkiem do nieprzypuszczenia pleśni. — Nawet biorąc zupełnie świeżą zieloną paszę do wądołu, można trochę wody co warsztwę dolać, przesypując solą. Dodaję to głównie z tego względu aby nie sądzono, że pasza i liście idące do wądołu muszą być pogodnie zbierane; przeciwnie, śród ulewnego deszczu można te robotę robić, byle błota nie wrzucano w wądół razem z paszą.
Dopełni wszy wądołu, narzuć natychmiast i bezpośrednio ziemi dwie stopy wysoko, ubij doskonale, aby odciąć wszelki przystęp powietrza. Gdzie powietrze przystąpi tam będzie pleśń. — Nazajutrz, pasza rozparzywszy się upadać będzie; szpary robie się będą skutkiem tego w ziemi narzuconej. Te szpary trzeba codzień równać i ubijać, narzucając jeszcze trochę ziemi, aby pokrywa była szczelna i nie przepuszczała powietrza a w zimie mrozu.
Dopełnienie wądołu i pokrycie ziemią musi się stać jednym dniem. Skoro u dołu wądoła pasza się grzać
zacznie a u góry przystęp powietrza jeszcze nie wzbroniony, zaczyn i się proces fermentacyjny, który z przystępem powietrza wszystko w zgniliznę obraca.
Mróz neutralizuje kwas; więc miej baczność, aby mróz nie doszedł do kiszonki. Paszenie kiszonką też z tego powodu dopiero, kiedy już tęgie mrozy nie są spodziewane, rozpocząć można, bo otworzywszy wądół zapuścisz mróz a o ile kiszonka mrozu dostanie o tylę nstąpią z niej kwas i gazy.
Biorąc łęciny kartoflanne do zakiszenia, zważ abyś zawześnie nie zrzynał, bo przez to ziemiaki ucierpią. Skoro łęcina już żółknie i zwiędniała ku ziemi się opuszcza, można ją brać; wtenczas każ je zsiec, natychmiast zbierać na wozy i zwozić do wądołów; nad wądołem każ te łęciny rznąć na długą sieczkę za pomocą kilku lad ręcznych chłopskich do sieczki i zaraz rzucać do wądołu. Tak samo z lucerną, koniczyną, wyką i t. d. robić trzeba, bo są za długie, aby je potem dla bydła z sieczką mięszać. Liście warzywne zakisza się w całkości.
Zwracam w końcu uwagę, że bydłu kwas bardzo służy i paszę kiszoną uważać należy nietylko jako doskonały surrogat, ale jako prezerwatywę i lekarstwo w głównych chorobach bydlęcych. Może kiszonka zapobieży księgosuszowi; wszakże w tej chorobie we wszystkie h przepisach lekarstw, kwas odgrywa główną role. Z tego powodu rozpisałem się nad kiszonką obszernie, aby polskim gospodarzym polecić kiszenie paszy, a wszystko co pisałem jest oparte na własnem i długoletniem doświadczeniu.
"Ateista - to ktoś wierzący w brak wiary, i twierdzący że wierzenie jest bez sensu"
Avatar użytkownika
Marcin
Administrator
Administrator
Lokalizacja: Kraków
Medale: 1
Pomoc techniczna (1)
Imię i nazwisko: Marcin Niewalda


Powrót do Przepisy kulinarne prababć, porady i zwyczaje