Określenie spotykane w księgach metrykalnych mogło oznaczać: 1. Osadnika, kogoś pozyskanego do obsadzenia mniej używanego areału ziemi w danej wsi - np. koloniści niemieccy, czescy - zob. olędry 2. Włościanina, po reformie uwłaszczeniowej w XIX wieku, który przeszedł na dzierżawę. Zazwyczaj dysponował zwartym areałem w przeciwieństwie do rozproszonych upraw reszty wsi.
Półkolonista, ćwierćkolonista - oznaczało stosunek dzierżawy do własność (w połowie dzierżawca).