klasa retoryki

Wyższy stopień nauki w gimnazjach - czyli szkolnictwie średnim na ziemiach polskich od XVI do XIX wieku. (Artykuł o szkolnictwie gimnazjalnym).
Wiek uczniów w tej klasie to ok 16-17 lat, z rozpiętością 15-20 retoryki. Etap był poprzedzony zazwyczaj 3-letnim okresem gramatyki i rocznym poetyki.

Celem nauki w klasie retoryki była elokwencja i własna umiejętność budowy tekstów, sztuka mówienia i pisania zarówno użytecznego, jak i pięknego. Obejmowała dwa działy: oratorski (pierwszeństwo) i poetycki. Studiowano zaawansowane dzieła: retoryki Cycerona, Arystotelesa (Retoryka i Poetyka), Kwintyliana, pełne mowy, historyków i poetów. Uczono pięciu kanonów retoryki (wynalezienie, układ, styl, pamięć, wygłoszenie), figur, argumentacji, kompozycji mów. Ćwiczenia polegały na pisaniu i publicznym wygłaszaniu mów, deklamacjach, dysputach, panegirykach.
Był to etap praktyczny i twórczy. Uczeń miał stać się elokwentnym mówcą i pisarzem, potrafiącym przekonywać i ozdabiać mowę.⁠