81910: Jan Worotyński

Jan Worotyński, ur. 1829, par. Obytoki-Horbaczewo, pow. połocki, obw. witebski, zm. 18.06.1908 Tobolsk. Syn Tomasza.

Pochodził najpewniej z miejscowej szlachty h. Prus, choć w dokumentach określany bywał zarówno włościaninem, mieszczaninem, jak i szlachcicem (w spisie ludności 1897 r. „dworianin”[1]). Przed wybuchem powstania styczniowego pracował jako pisarz urzędowy w Obytokach powiatu połockiego.

W czasie powstania został zaaresztowany pod zarzutem kontaktów z powstańcami Aleksandrem i Wincentym Olszewskimi. Sprawą zajęła się Wojenna Komisja Śledcza, która 13 listopada 1863 r. przekazała materiały śledztwa gubernatorowi guberni witebskiej. Na początku 1864 r. J. Worotyński został skazany na osiedlenie na Syberii oraz konfiskatę majątku.[2]

Jan Worotyński przybył do guberni tobolskiej 13.04.1864 r. Na początku został skierowany na osiedlenie do wsi Kugajewskoje, okręgu tobolskiego. Za mężem, po jakimś czasie, na zesłanie podążyła żona Emiliaz trzema córkami i najprawdopodobniej najstarszym synem.[3] Na Syberii rodzina powiększyła się, łącznie Worotyńscy mieli co najmniej jedenaścioro dzieci,

Rodzina znajdowała się na zesłaniu w trudnej sytuacji materialnej. W latach 1866-1873 Jan próbował bezskutecznie drogą administracyjną dokonać windykacji długu od kupców połockich. W korespondencji urzędowej wspominał wówczas, że w celu utrzymania rodziny jest zmuszony nieomal do żebractwa.[5] Po wielu latach starań Worotyńskim udało się uzyskać zgodę na przeniesienie do miasta Tobolska, gdzie Jan zatrudnił się jako kancelarzysta w jednym z urzędów państwowych w Tobolsku,[6] wg niektórych źródeł w komendzie policji miejskiej.[7].

Worotyńscy nie doczekali wolnej Polski, w roku 1905 r. zmarła Emilia Worotyńska,[8] zaś trzy lata później w Tobolsku odszedł Jan Worotyński, który spoczął obok żony na miejscowym Cmentarzu Zawalnym.[9]

W międzywojennej Polsce pamięć o Janie kultywowała wnuczka Eleonora Głębska. Kiedy w 1933 r. Towarzystwo Przyjaciół Powstańców 1863 r. zainicjowało utworzenie kwatery Powstańców Styczniowych na cmentarzu wojskowym na Powązkach w Warszawie, zadbała ona, by na murze pamięci znalazły się tabliczki upamiętniające dziadka Jana Worotyńskiego oraz jej ojca Józefa Zieniewicza (również powstańca).

Małżeństwo
Emilia Iwanowska (Janowska)

Dzieci

1. Malwina, zam. Józef Paweł Zieniewicz - powstaniec 1863, zm. 1933, poch. Warszawa, Powązki Wojskowe kw. B19-1-26 – wróciła do kraju, wraz z córką Eleonorą, zam. Głębską
   
2. Olga – jej potomkowie mieszkają dziś na Syberii
   
3. Bronisław
   
4. Leontyna
   
5. Dominika
   
6. Helena
   
7. Maria Elżbieta
   
8. Zofia Anna, 1937 aresztowana przez NKW, oskarżona o współpracę z Polską Organizacją Wojskową za co otrzymała wyrok śmierci wykonany w 1938 w Tobolsku
   
9. Julia + Apolinary Tupolew, daleki krewny konstruktora lotniczego
   
10. Adela (zmarła w wieku 18 lat)[4]
    
11. Jan (zmarł w dzieciństwie)
    
12. Bronisław, zm. 1924 Symferopol, Krym, znany rosyjski psychiatra, założył i kierował Katedrą Psychologii na Uniwersytecie Taurydzkim (Tawrijski Uniwersytet Narodowy im. Władimira Wiernadskiego).[9]