Etymologia nazwisk (2)

Ze znaczeniem nazwiska to baaardzo skońplikowana sprawa szanowny kolego.
Za punkt analizy wziąłem dwa słowa mogące być protoplastą nazwiska Nowakowski: "nowak" - z małej litery i "nowy".
Razem wyszperałem około dziesięciu, jak się za chwilę okaże zaskakujących znaczeń, w tym dwa, które moim zdaniem mają zasadnicze znaczenie w utworzeniu nazwiska.

Zacznijmy od "nowy":
1. rodzaj podatku cła wywozowego w okolicach "złotego wieku".
2. neofita, albo nowicjusz - to w obszarze religii.
3. świeży.
4. kolejny.
5. tegoroczny, latosi, nowalijka.
6. dzisi, dzisiejszy, młody, obecny, teraźni, teraźniejszy
7. iny, inszy, niezwyczajny, niezwykły.

Przejdźmy do "nowak", "nowic":
1. nieokrzesaniec, nieobyty.
2. świeżo przybyły.
3. rolnik pracujący na dzierżawie albo tzw "nowinie, nowoci, nowiźnie"
4. czeladnik, uczeń u rzemieślnika.

Całość zaczerpnięta ze "Słownika polszczyzny 16 wieku. tom 18".

Witam, bardzo proszę o przebliżenie mi początków, powstanie, występowanie i znaczenie nazwisk SYTEK oraz Świtlik. Dziekuje i pozdrawaim Andrzej

Sytek -pochodzi od: syty tj. nakarmiony, napojony, wystarczający.
Świtlik - pochodzi od: światło lub od świetlik.

Moim zdaniem nazwisko ma korzenie niemieckie. Wstępnie, bo teraz nie mam czasu na rozwinięcie myśli pochodzi od 'Sitec' = Cichy. Tych źródłosłowów jest więcej: Kolorowy, pstry, papuga. Ostatnie pochodzi od greckiego 'psittakos'. W zapisie metrykalnym po łacinie takie nazwisko polski skryba zapisałby Zytek, albo Sytek. Więcej jednak podpiszę w tym samym miejscu późnym wieczorem.

Z kolei nazwisko Świtlik też moim zdaniem od nieco innych spraw pochodzi. Mianowicie od Świtek, Świtka = wiązka, małe naręcze czegoś np siana, wikliny. A świtlik to ten, który takie wiązki np na potrzeby tzw targów siennych (handlujących tylko paszą, sianem dla koni w miasteczkach) przygotowywał. Podobne pochodzenie może mieć licha setka nazwisk z rdzeniem 'Świąt'... . W zapisie łacińskim polska głoska 'i' zapisywana była jako 'ie'. Czyli Świtkowski zapisany bywał jako Świetkowski, a dźwięczność i oboczność 'ę' i 'ą' to tylko kwestia czasu. Ale to również dokładnie muszę posprawdzać - wieczorem.

Witam!

Występowanie wspomnianych nazwisk współcześnie w Polsce.

Sytek:

http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/sytek.html

Świtlik:

http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/%25C5%259Bwitlik.html

Jurek

Wracając do nazwiska Sytek. Słownik starego niemieckiego podaje następujące znaczenia słowa "Sitek",
wszystkie przymiotnikowe w nhd. i mhd.: sittig, ruhig, bescheiden, anständig, zahm, zutraulich, beherrscht, sittsam, anstellig = odpowiednio: dyskretny, cichy, skromny, przyzwoity, łagodny, ufny, kontrolowane, skromny, zręczny.

Odnośnie nazwiska Świtek. Pominąłem najbardziej oczywiste znaczenie słowa, niemal krzyżówkowe. Świtka i świtek to nazwa sukmany, inaczej siermięga.

Sprawdziłem jeszcze u Rymuta. U niego wszystkie nazwiska, a jest ich sporo zaczynające się na 'świt... wyprowadzone są od brzasku i światła.

Witam, pomoże mi Pani z nazwiskiem: Giziewski?

Z góry dziękuję i pozdrawiam.

Witam !
Czy o nazwisku: Łopatowski mógłbym się czegoś dowiedzieć ??

Dziękuję i pozdrawiam

U Rymuta czytamy króciutko:

Łopatowski - od łopata tj. narzędzia służącego do kopania.

Jakoś nauczony pewnym obieganiem, jeśli chodzi o zakres znaczeń słów, o których 'jesteśmy pewni', że wiemy co znaczą zajrzałem do słownika starpolskiego.
Narzędzie do kopania to w żadnym wypadku nie jest "łopata"! Słowo "łopata" we wszystkich podanych kontekstach jest związane z żywnością, ze zbożem, z chlebem. Do kopania ziemi, gleby służyły rydle.

Konkretnie:
1. Łopata chlebna, chlebowa: płaska deska do wsuwania i wyciągania chleba z pieca chlebowego.
2. Łopata ogniowa: płaska, jak wyżej, ale do wybierania ognia z pieca chlebowego.
3. Łopata wiejalna, żytna: płaska łopata do odwiania tj posortowania na wietrze ziaren zbóż

I teraz najlepsze. Synonimy słowa 'łopata': siedleczka, wiejaczka, wiejadło, wiejatka, szufla. Szufla z kolei to łopata też tylko do przerzucania zboża.

Wnioski. Moje, prywatne. Łopatowski, Łopata, we wszystkich możliwych formach obok znaczenia potocznego przezwiska-imioniska, które przylgnęło jako nazwisko, ma zasadnicze znaczenie związane z produkcją narzędzi do obróbki zbóż, albo z pracą za pomocą tego narzędzia przy młynie czy piekarni, albo, jeśli jest baaardzo stare z funkcją jaką ktoś wykonywał tj. odwiewaniem zbóż celem oddzielenia od zbóż trucizn w postaci sporyszu, kąkolu i przy okazji plew.

To ostatnie znaczenie jest zasadnicze i bardzo dobrze udokumentowane w 'setce' żywotów świętych z obszaru oddziaływania technicznych wynalazków pochodzenia cluniackiego: w Polsce to cystersi i benedyktyni, ale także krzyżacy, templariusze. Posługujący się łopatą to zawód specjalnego znaczenia, decydujący o zdrowiu całej lokalnej społeczności. To nie byli przypadkowi ludzie.

Opracowane na podstawie znajomości elementów gwary podlaskiej i kujawskiej, na podstawie słownika polszczyzny 16 wieku i na podstawie kilkunastu wybranych żywotów świętych benedyktyńskich doby ekspansji tzw reformy cluniackiej.

Dzień Dobry.
Jeśli to możliwe prosiłbym o informacje o nazwisku Kreński ?
Przy okazji chciałbym spytać gdzie można szukać informacji na temat swoich korzeni, pochodzenia nazwiska, herbu itp. ?

Pozdrawiam
Bartosz.

Witam,interesuje mnie pochodzenie mojej rodziny. Z tego co wiem, w drugiej połowie XIX w. mieszkali w Zakrzewiu nad Pilicą, w pobliżu Warki. Podobno używali herbu Jastrzębiec. W niewyjaśnionych okolicznościach (po Powstaniu Styczniowym, a być może należąca do nich część wsi została przegrana w karty?) przenieśli się do Warszawy. Ich potomkowie, tzn. mój dziadek, ojciec i jego siostry są pochowani na Bródnie, kwatera G 10. I tyle wiem, bo ojciec ani jego siostry niechętnie mówili o historii rodziny, bo była komuna i lepiej, żebym nie wiedział nic o przodkach. Proszę o pomoc. Z poważaniem Jerzy Kucharski.

Ale to nie tu Panie Jurku. Tutaj zastanawiamy się tylko nad znaczeniem samych słów z których składa się nazwisko.
Proszę zajrzeć pod ten link: viewforum.php?f=5 i poczytać pierwsze trzy zamknięte tematy.

Dzień dobry,
proszę o sprawdzenie nazwiska Surowiecki.
Z góry serdecznie dziękuję.

Co mozecie powiedziec na temat nazwiska Ciszkowicz? Z gory dziekuje.
Marta

Co mozecie powiedziec na temat nazwiska Ciszkowicz? Z gory dziekuje.
Marta

Słownik Rymuta podaje krótko:
Ciszkowicz pochodzi od ciszyć, uciszyć, cichy.

Jednak możliwa jest jeszcze jedna etymologia. Otóż w zapisie łacińskim "i" zapisywano najczęściej jako "ie". Na nieszczęście tak samo zapisywano samo "ie". Posłużę się przykładem z moich okolic. W aktach chrztu czytam nazwę miejscowości "Świszewy" jako "Swieszewy", ale Wietrzychowice również jako Wietrzychowice. To jednak nie koniec: podobnie w słowach "tłumaczonych" na łacinę z polskiego zapisywano literę/głoskę "c" dodając do niej literę/głoskę "z" (Stąd Milcarek stał się Mielczarkiem). Czy możliwe zatem, aby podobne zjawisko zaszło w przypadku zapisu nazwiska o którym piszemy i skryba zapisał Cichockiego jako Ciechockiego, albo Cieszkowica jako Cieszkowicza?. Moim zdaniem jest to możliwe i być może następnie nazwisko zostało błędnie "przetłumaczone" z łaciny na polski i w ten sposób z Cieszkowicza powstał Ciszkowicz.

Gdyby to było prawdą - zaznaczam, że jest to jedynie moja spekulacja - to nazwisko Ciszkowicz/Cieszkowicz zupełnie co innego znaczy.
Przede wszystkim jest niesamowicie stare. Po raz pierwszy zanotowane w 1424 roku, a pochodzi od imienia złożonego Cieszko = Cieszybor, Cieszymir i oznacza dosłownie "syn Cieszka" tj. jeszcze dosłowniej: "syn tego, którego cieszy walka".

Ale pani "namieszałem"!
Pozdrawiam pięknie.

Tarnogrodzki

Tarnogrodzki

Od Tarnogrodu, tj. miejscowości na Zamojszczyźnie. [Za Rymutem] Sam Tarnogród z kolei oznacza dosłownie "gród obrosły cierniami".

Pozdrawiam pięknie.

Dzień dobry chciał bym się dowiedzieć o znaczeniu nazwisk Szemiot- Połoczański i skond się wywodzą