Etymologia nazwisk (2)

Sprawdziłem we wszystkich możliwych dostępnych mi źródłach i ... nico.

Wygląda mi to jednak na zniekształcone nazwisko Oprzyński/Opszyński. To z kolei pochodzi od przymiotnika "oprzały" = zjałowiały ale w niecodziennym znaczeniu. Oprzała może być gleba = nieurodzajna, płona. Oprzała może być skóra , która na skutek złego garbowania jest słaba i pleśniejąca.

Druga możliwa droga etymologiczna to zniekształcone nazwisko z grupy Oprych/Oprys/Opryszek i podobne. Te pochodzą od:
Opryczny = samodzielny, samotny, w oddaleniu ( w znaczeniu np o domu stojącym oddzielnie od koloni)
oprychać = naskoczyć na kogoś, okrzyczeć, ofukać.
opryczyńca = oprawca, siepacz, ścigający kogoś na polecenie np pana feudalnego (to nazwa poniekąd zawodu).

Pewności nie mam - jest to tylko sugestia co do poszukiwań.

Czy mam swój herb?
Mam na nazwisko Rytlewski

Wygląda na to, że cała rodzina nazwisk: Rytlak, Rytlik, Rytlicki, Rytliński, Rytlewski i całkiem sporo podobnych pochodzi od niemieckiego: "małe karczowisko" = Rüttel. Takie rozwiązanie podają "Nazwiska Polaków" - Rymuta.

No cóż Rymut ma zawsze rację. W przypadkach wątpliwych trzeba pomyśleć samemu.
- Rüttel to po prostu miętus (gatunek ryby) po ogólnoniemieckiemu zwany Aalquappe - słowo używane we wszystkich wschodnich regionach Niemiec od tysiąca lat z hakiem. Do tego kilkanaście znaczeń z grupy poniekąd podobnych zawsze związanych z wodą i błotem, grzebaniem w błocie, usuwaniem błota, mułu.
2. Rychla, rytla, rykla to bardzo stare polskie słowo = krosta; albo żarnica = odra, kur, pożarnica, ośpica: tzn czerwona wysypka, będąca skutkiem tej zakaźnej choroby.

Co do herbu: nie mam zielonego pojęcia, nie sugeruję niczego.
Pozdrawiam pięknie.

Gawroński co można powiedzieć o tym nazwisku Słyszałem że pochodzi od Gawry nory niedzwiedzia ale częsciej od ptaka .Czy to prawda?

Trafiłeś w samo sedno.
Książka Rymuta zawęża etymologię nazwiska jedynie do wywiedzenia go od nazw miejscowości nie przesądzając czy Gawroński wieś 'Gawrony', 'Gawronki', 'Gawronów' czy jak tam jeszcze inaczej, założył, czy też w niej jedynie się urodził, a migrując przybierał nazwisko od wsi urodzenia.

To wszystko być może w odniesieniu do części Gawrońskich, którzy tak się nazywać zaczęli. Jednak dobrze wiemy jako obydwaj Kujawiacy co znaczy słowo 'gawrun'. W każdej wsi, w każdym przysiółku, ba, w każdym domu z licznym rodzeństwem był jakiś 'gawrun'. Dla wyjaśnienia dodam, że owe słowo znaczy po kujawsku tyle co 'milczek'.

Zazwyczaj w tym miejscu kończy się inwencja jeśli chodzi o poszukiwania możliwego pochodzenia nazwiska. Ja poszedłem nieco inną drogą. Założyłem, że nazwisko powstało w dwa sposoby. Najpierw poświadczone kilkoma znakomitymi rodami szlacheckimi nazwisko Gawroński, herbu Rola i Panna na niedźwiedziu dało początek nazwom miejscowości typu 'Gawrony' i wtórnie ich mieszkańcy otrzymywali nazwiska odmiejscowe w wieku mniej więcej osiemnastym, kiedy większość tychże nazwisk powstało. Dodając do tego jeszcze 'ścieżkę, o której wspomniałem niejako przezwiskową.

Teza: słowo gawron w odniesieniu do czarnego ptaszydła jest młodsze niż pi razy oko 300 lat, a nazwisko kuupę starsze
Antyteza: gawron znaczyło co innego, pytanie co?
Hipoteza, a raczej dwie i obydwie mniej więcej rusińsko - białochorwackie: nazwisko pochodzi od imienia Gabriel w którym nastąpiła podmianka jednej litery, co jest zjawiskiem bardzo częstym; druga chodzi po prostu o gawrę niedźwiedzią. Używając hipotezy drugiej dość sprytnie można by powiązać herb Gawrońskich z nazwiskiem.

Możliwych etymologii nazwiska jest jeszcze kilka.
Jedna pachnąca niemieckim od słowa "gawer", "gawra" = elegant, paniczyk (to z niemieckiego der Gaffer)
Czarny byk, o czym mało kto wie, też zwany był w "połowie Polski" gawronem.
Gawryło to rusiński i chorwacki 'gapa', 'gapiszon.
Gawruk to również 'kresowy' stróż, starszy wioski a historycznie nam bliżej to po porostu... cieć.

Zbigniewie: pozwolę sobie zadać to samo pytanie z prośbą o szczegółową, rozbudowaną etymologię na zbliżonym tematycznie forum gdzie w dziale etymologii odpowiada zazwyczaj kilku pasjonatów tworząc niekiedy bardzo rozbudowane wywody.
Ciekaw jestem co na ten temat powiedzą obecni tutaj pasjonaci, a wiem, że kilku takich też jest

Pozdrawiam pięknie.

Etymologia nazwiska Marszk

Bardzo prosiłabym o sprawdzenie pochodzenie nazwiska Kwiecień.

...albo od czasownika kwiecić, tzn
1. mówić obrazowo, wyraziście, z emfazą.
2. być ładnym, urodziwym
3. wykonywać ozdobne elementy np do ołtarzy, ram obrazów, mebli itp.

Samo słowo kwiecień obok nazwy miesiąca i około 30 innych znaczeń oznacza mężczyznę 'hojnie obdarzonego przez naturę' To oczywiście żart. Serio jednak jest i taka definicja słowa.

Witam, proszę o opis nazwiska Majcherkiewicz, Ściążko, Banyś, Rapacz

Majcherkiewicz = Melchiorkiewicz = syn Melchiora. Dawniej imię
Melchior zapisywano: Majcher.

Ściążko to od zanikłego już chyba ze 200 lat temu słowa ścięgać tj podążać, zmierzać w jakimś kierunku, gromadzić się. To słowo funkcjonuje jeszcze w dokładnie takim znaczeniu w gwarach, m.in. mojej.

Banyś ma bardzo poplątane etymologie i trudno dociec od czego pochodzi.
Albo bardzo rdzennie słowiańska, by nie rzec prasłowiańska od słów 'bania', ,baniati' (łaźnia, kąpać się)
Albo od niemieckiego nazwiska Ban które pochodzi od niemieckiego rzeczownika Ban, a ten z kolei miał jak naliczyłem około 20 znaczeń na przestrzeni wieków, wśród nich najbardziej prawdopodobnym wydaje mi się znaczenie 'rekrut', 'poborowy', ewentualnie 'specjalny przywilej'.
Albo od kresowo-dzikopolskiego określenia "ban', które z turecka oznaczało dostojnika
Albo po prostu jest to nazwisko od przepoczwarzonego imienia Benedykt. Benek -> Benyś -> Banyś.

Reszta tj nazwisko Rapacz oddzielnie bo z nim jest chyba najwięcej kłopotu. Niby proste, ale wcale proste nie jest.

Jak to zatem z Rapaczem być może. Na początek suchy Rymut: od imienia Rafał, albo od rafy tj, rodzaju metalowej siatki albo obręczy nabijanej na drewniane koła wozów.

Zacznijmy od owej rafy. Tako rzeką słowniki:
Rafa = dzierglica, maszyna do obrywania nasion lnu przed jego międleniem.
- tzw 'zakładka' pozioma drabina nad końskimi żłobami, w której nakładano siano dla koni.
- rafa, albo arfa, narzędzie do oddzielania żwiru przesiewania rud
- rafa, raf - obręcz na kole
- rafa, inaczej sztaba, antaba służąca do zamykania pomieszczeń gospodarskich, np stajni, przed złodziejami.
- rafać, rafanie, czynność polegająca na obrywania nasion lnu.
- rafa, rafcęgi: specjalne narzędzie służące do ugięcia klepek przez bednarza przed nabiciem na nie obręczy.

- Rapa, Bielezna, Bielizna, Bieleń, Białoryb, Boleń, Bieluga, Chwat i kilka innych to nazwa jednej i tej samej ryby z rodziny karpiowatych.
- Rapa to również pomorska i nie tylko, bo również brandenburska i aż po Fryzję nazwa dużego gatunku śledzia.
- Pomorskie nazwisko Rzepka zgermanizowało się do postaci Rapa i powtórnie spolonizowało do postaci Rapacz, Rapacki.
- Rap, rapia, rapy, to maść konia = kruczoczarny, ale również gwarowe określenie człowieka mającego kruczoczarne włosy.
- Rapcie, rapacze to specjalne rzemienne uchwyty na szablę albo karabelę.
- Rapa to element meandrującej Wisły, tylko na Mazowszu, tj tylko w tamtejszej gwarze. Gdy zakole podmywało z jednej strony brzeg tworząc głębię, po drugiej stronie tegoż zakola tworzyła się płycizna czyli rapa.

Moim zdaniem nazwisko jednak najczęściej ma korzenie niemieckie i pochodzi od narzędzia bednarskiego czyli rafy, rafcęgów, albo korzenie pomorskie. Z kolei co znaczy słowo 'rzepka'? To nazwa gleby. Z opisów jedynie domyślam się że chodzi o lekką ale bardzo urodzajną .

nazwisko Królak, czy wiadomo skąd się wzięło? jakieś korzenie?

Bez zaglądania do Rymuta obstawiam, że będzie tam o niemieckim nazwisku Kroll, ewentualnie od słowa król.
Ha! Bingo. W istocie tak jest.

Tymczasem królaki, krulaki, kruloki, krule, króle hodowała cała Polska i kraje całej Europy od Lisbony po Moskwę. Tak. Wszyscy hodowali królaki, które z czasem zmieniły się w króliki.
Czy jeszcze coś nieoczekiwanego sławo 'królak' znaczy? Niech sprawdzę....

A to ciekawe. Nazwisko o czym w ogóle nie wiedziałem może być nazwą poniekąd zawodu. Krula to drewniany zachodzący na kark zwierzęcia element jarzma, a krulak to mógł być ktoś kto owe jarzma fasował i strugał.
Oprócz powyższego istniał jeszcze czasownik królić, mający dwa znaczenia: 1: marszczyć czoło, inaczej zasępić się; 2: kwiczeć z bólu, strachu ale w odniesieniu do ludzi.

Jeśli by uprzeć się przy etymologii odniemieckiej, to słowo kroll pochodzi zdaje się od starszego krouwel, mającego kilka wersji zapisu w różnych regionach niemczyzny: krouwel, kroul, krewel, krœl, Kräuel, Klaue, Kralle, Teufelskralle, kröuwel. Wszystkie one mają jedno i to samo precyzyjne znaczenie techniczne, tj. widły i kilku rogach zagiętych pod kątem ok 90 stopni służące do ściągania gnoju z wozów, którymi rozwożono je po polach. No dziękuję za taką etymologię.

Moja wersja pochodzenia nazwiska Królak

Nazwisko Królak pochodzi od nazwy osobowej Król, ta z kolei od tak samo brzmiącego rzeczownika. Miał on następujące znaczenia: 1. najwyższy zwierzchnik państwa, panujący, monarcha, 2. kochany, drogi, 3. ten, co otrzymał pierwszeństwo w jakimś obrzędzie lub zabawie, 4. pan młody, 5. figura w kartach, 6. figura w szachach, 7. rodzaj gry, 8. królik, wyraz pochodzi od imienia Karol (Wielki), zob. tzw. Słownik warszawski, t. II, s. 567. Nazwę osobową Królak odnotowano już w 1669 roku, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 1999, t. I, s. 468.

w/g opracowania dr hab. Alina Naruszewicz-Duchlińska – profesor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Szanowna Pani Ewo,
Może by Pani miała czas, możliwość i chęć powiedzieć coś o nazwisku "Dubiniewicz"
Są w Rodzinie różne legendy i mity, ale brakuje dokumentów.

dziękuję z góry

Witam. Interesuje mnie etymologia mojego nazwiska (Rabcewicz). Dziękuję i pozdrawiam.

Witam. Interesuje mnie etymologia mojego nazwiska (Rabcewicz). Dziękuję i pozdrawiam.

Rabcewicz - w grupie nazwisk pochodzących dawnego rab ‘niewolnik’, rabi ‘honorowy tytuł nauczyciela żydowskiego’, od niemieckiego Rabe ‘kruk’, też od gwarowego raby ‘ospowaty’.

opracowanie etymologii nazwisk - Ewa Szczodruch
główne źródła:Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1999

Potencjalne podstawy etymologiczne nazwiska to: I. rab ‘niewolnik, poddany’, 2. rabi ‘nauczyciel żydowski’, III. Raby ‘ospowaty’. Nazwisko można też potraktować jako pochodzące od niemieckiego przezwiska Rabe, Raabe ‘ktoś czarnowłosy’, ze średniowysokoniemieckiego Rabe ‘kruk’,

Według opracowania dr hab. Alina Naruszewicz-Duchlińska – profesor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego