Pochodzenie nazw miast i gmin

Witam,

Czy mógłbym prosić o informacje na temat etymologii nazw Żuromin i Żeromin?
Z góry za wszystko dziękuję.

Pozdrawiam.

Serdecznie witam,
niestety, w moim Słowniku Rosponda nie ma Żeromina, jest tylko ŻUROMIN, ale za to:
- leży nad rzeką Przylepnicą
- pierwotnie zwany był Żerominem
- w 1436 występuje jako Żyromin (Szyromino)
- w 1578 r. wymieniony, jako Żeromino
Jest to nazwa dzierżawcza, utworzona od nazwy osobowej 'Żyroma'
- podstawa antroponimiczna 'żyr' miała znaczenie dostojne, gdyż np. staropolski 'żyrzec', nawiązujący do ofiarnika pogańskiego - oznaczał w tekstach biblijnych XV w. "szafarza weselnego"
- ginący wyraz 'żyr' i jego derywaty (wyrazy pochodne) skojarzono z wyrazistym 'żur' i tym tłumaczy się zmiana 'Żyromino', 'Żeromino' na 'Żuromin'.

Identyczną ewolucję językową przeszedł ŻUROMINEK w powiecie mławskim (też ' Żuromin Kapitulny'), notowany w 1578 r. jako ' Zeromino Capituli'

Bibliografia

Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Rospond St., Ossolineum, Wrocław 1984

Witam!

Mnie interesowało by pochodzenie nazw:

Wałbrzych, Bydgoszcz, Włodawa. Z góry dziękuję.

Wałbrzych:
1290 - ksiązę świdnicki Bolko I zbudował nowy gród obronny na szczycie Góry Zamkowej ( dzisiejsza dzielnica Wałbrzych-Podgórze)
1305 Waldenberc
1329 Waldenberg czyli 'zalesiona góra'

Spolszczenie niemieckiego 'Waldenburg' na 'Wałbrzych' pochodzi z XIX w.

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Bydgoszcz
Pierwotnie -
1239 - osada rybacka 'Bydgoszcza' - Bidgosciam
1279 - Bidgoscha
1558 - Bydgoszcza
czyli do XVI w. 'osada rybacka ewent. stanica, przynależna do Bydgosta'
Nie jest wykluczone, że miejscowość ta została wymieniona przez Ptolomeusza (II w. po Ch) jako 'Budorgis', tj. stanica leżąca, jak Kalisz - na szlaku bursztynowym

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Włodawa
miasto leży u ujścia rzeki Włodawki
w 1502 w zapisach ruskich wymienia się nazwę rzeki 'na vlodave'
w 1540 w żródłach polskich występuje list 'pisan w Włodawie'
Włodawę uważa się za nazwę dzierżawczą od imienia Włod, będącą skrótem imienia Włodzimierz
Może przyrostek -awa zamiast -owa związany jest z tzw. arkaniem wschodniosłowiańskim, czyli wymową nie akcentowanego o jako a na terenie pogranicznym polsko-ukraińskim (np. też 'Bychawa')

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Witam serdecznie:)

ja proszę o wyjaśnienie nazw: Mielec, Złotniki/Mielca, Chrząstów, Chorzelów.
z góry dziękuję:)

Mielec
leży na piaszczystej równinie nad rz. Wisłoką
1229 - w bulli papieża Grzegorza IX są wymienione włości klasztoru tynieckiego i w figuruje nazwa 'Mielec'
nazwa jest topograficzna, tj. pochodząca od ukształtowania i właściwości terenu:
podstawą jest 'miel', 'miela'= mielizna=ławica, miałkie miejsce w wodzie albo kaszubskie 'błoto rzadkie, woda mętna' (np.Mielno)
W miejscu, gdzie Wisłoka zagina się prawie pod kątem prostym, zmieniając swój bieg zachodni na północny, gdzie kiedyś stało obronne zamczysko, była piaszczysta 'mielizna', ułatwiająca przejście na drugi brzeg tej rzeki.
Od tego usytuowania topograficznego pochodzi nazwa MIELEC.

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Chrząstów
nie figuruje w Słowniku, ale inne podobne nazwy (np. Chrząstowice) wywodzone są od staropolskiej nazwy 'chrząst=chrząszcz'
A więc - albo od nazwiska z rdzeniem Chrząst-, albo od szczególnie licznych chrząszczy (może chrabąszcz majowy?), występujących na tym terenie?

Witam serdecznie:)

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Złotniki k/Mielca
nie ma, niestety, w Słowniku.
Sa jednak ciekawe inne informacje w odniesieniu do innych miejscowości, zawierających w nazwie 'złoto':
- słowa 'złoty' 'złoto' w nazwach nie należy zawsze łączyć ze znaczeniem złota w postaci kruszcu (występowanie na tym terenie i wydobycie)
- nieraz 'złoty'=czysty, jasny, urodzajny, szlachetny, szczególny itp. (np.Złoty Róg - greckie Chrysokeras- to opis obfitości ryb)
- często chodzi o nazwy służebne, czyli wytwórców przedmiotów ze złota, kosztowności itp.

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Chorzelów
niestety, nie ma w Słowniku -jest tylko miejscowość Chorzele n.Narwią

witam !!!
bardzo bym prosiła też o etymologie następujących miast/wsi

Krokowa
Karwieńskie Błota
Odargowo
Żarnowiec
Władysławowo

Krokowa k. Gdańska
od XIII w. 'Krokowo' czyli osiedle należące do Kroka. Jest to więc nazwa dzierżawcza.

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Karwieńskie Błota
ta nazwa nie występuje u Rosponda - nie była miastem ani gminą w PRL
drugi człon jest wyraźnie topograficzny (błota, których tam nie brak!)
na dodatek te błota znajdują się (należą?) do Karwi/Karwy
nazwy Karwia/Karwa też nie "trafiłam" u Rosponda
jak się coś wyjaśni z innego wiarygodnego źródła - będziemy uzupełniać tę wiedzę

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Odargowo
niestety, jak wyżej - nie było gminą ani miastem w PRL-u, to i w Słowniku nie występuje
czeka na opracowanie z innego źródła

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Żarnowiec n. Pilicą
dawna gmina w woj. katowickim
Domyślam się, że pytanie raczej dotyczyło Żarnowca k. Gdańska, ale Słownik tamten Żarnowiec pomija (nie był miastem ani gminą w PRL).

Opiszmy zatem ten "południowy" Żarnowiec:
leży na wzniesieniu, wśród podmokłych łąk, nad Pilicą
już w XI w. był tu kościół p.w. św. Wojciecha
przed 1117 wymieniony u Galla Anonima jako 'Sarnouecz'
w 1257 r Bolesaław ks. krakowski wymienia w dokumentach 'Sarnovech'
w 1259 występuje jako 'Sarnovec'
jest to nazwa dwuznaczna:
1. topograficzna od masowego występowania tu żarnowca (rośliny)
2. nazwa kulturowa od miejsca żarnego czyli wyżarzonego (wypalonego) lasu
Najmniej prawdopodobne jest wywodzenie tej nazwy od nazwy 'żarno/żarnowo' czyli kamienia młyńskiego.

Być może Żarnowiec k. Gdańska miał podobne pochodzenie?
Będziemy to uzupełniać w miarę zdobywania wiedzy na ten temat.

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Władysławowo
miasto n. M.Bałtyckim
w 1632 r. sejm elekcyjny uchwalił konieczność utworzenia przy Starej Wsi warowni nadbałtyckiej dla silniejszego obwarowania Pucka
"zlecenie" wykonał król Władysław IV, wystawiając do obrony Pucka dwa nowe porty:
- Władysławowo i
- Kazimierzów
Jest to więc nazwa pamiątkowa

Inne "Władysławowa" w Polsce (np. Władysławów k. Konina czy też wieś Władysławowo niedaleko Pniew k. Poznania - także noszą nazwy pamiątkowe ewent. dzierżawcze od imion swoich założycieli lub właścicieli

Bibliografia

Słownik etymologiczny...Rospond Stanisław , Ossolineum, Wrocław 1984

Czermno:
są w Polsce conajmniej cztery takie miejscowości. Proszę napisać, o którą chodzi - ta nazwa tu i ówdzie ewoluowała - tu i ówdzie jest dzierżawcza, podczas gdy gdzie indziej - topograficzna.Pozdrawiam.bkg