Powstanie Styczniowe - uczestnicy

Z Zagórza. Terminator ciesielski, stanu wolnego, 15 lat. W kwietniu 1864 roku skazany przez sąd wojenny w Złoczowie na 6 dni aresztu w sztokhauzie za przekroczenia przeciw obwieszczeniom (zapewne za udział w powstaniu).

Z Dzikowa, stanu wolnego, 29 lat, dzierżawca dóbr, już raz karany za przestępstwo z obwieszczenia z 28 lutego 1863 karą pieniężną w wysokości 25 zł. W sierpniu 1864 sądzony przez sąd wojenny w Tarnowie, za zbrodnię zaburzenia spokojności publicznej (zapewne w związku działaniami powstańczymi), skazany na 5 miesięcy więzienia.

Z Dzikowa. Dzierżawca, stanu wolnego, 29 lat .W kwietniu 1864 roku skazany przez sąd wojenny w Tarnowie za przekroczenie obwieszczenia (zapewne w związku z powstaniem). Wyrok zamieniono na karę pieniężną w wysokości 25zł.

Ur. 1818, proboszcz opatowski. Organizator uroczystości patriotycznych, m.in. odpustowych 14 IX 1861 na Św. Krzyżu, za co został zesłany do Guberni Jenisejskiej (wschodnia Syberia) w 1861. Ze względu na stan zdrowia przewieziono go do europejskiej części Rosji (do Saratowa), tam zmarł na pocz. stycznia 1863 r.

Z Krakowa, 30 lat, obrz.łac., stanu wolnego, słuchacz medycyny. W 1864/5 sądzony przez Sąd Wojenny w Krakowie, za zbrodnię zaburzenia spokojności publicznej, zapewne w związku z wydarzeniami powstańczymi. Skazany na 14 dni więzienia.

Urodził się na Wołyniu w Zozulińcach wsi położonej w konstantynowskim powiecie, w parę lat po upadku listopadowego powstania. Sprawa Szymona Konarskiego napełniająca patriotami więzienia, szubienice stawiane w Kijowie, męki i wygnanie nie jednego z ludzi szanowanych w rodzicielskim domu, to były pierwsze wrażenia któremi karmiła się dusza dziecięcia; przez całe też życie . gorąca miłość Polski była główną jego namiętnością. Wszedłszy do uniwersytetu w Kijowie, należał tam do nielicznego zrazu grona młodzieży, które cel narodowy za główną podstawę kształcenia się obrało, a które wzrastając ciągle, stanowczy wpływ w końcu na całą młodzież Rusi wywarło. Ukończywszy nauki medyczne w 1858 roku, osiadł jako lekarz na Wolyniu, i umiał w okolicy swojej zjednać miłość i szacunek. Wyjechawszy w rok poźniej za granicę dla dalszego kształcenia się w medycynie i zapobieżenia rozwijaniu się suchot, których zarody czuł w piersiach, wrócił stamtąd z sercem rozgrzaném nadziejami jakie budziła w imię narodowości prowadzona wojna włoska. Nastały wypadki 1861 roku, i szybko po nich rozwijająca się wewnętrzna narodowa organizacja ; oddał się Jan tym pracom wyłącznie, myśląc i marząc już tylko o przyszłej walce. Rozważniejszym co go wstrzymywać chcieli, powtarzał : "Eiada temu, kto daje Ojczyznie pół duszy" Z jego też strony było to oddanie się zupełnie bezinteresowném; chory i stan swój znający doskonale, niczego dla siebie nie chciał, nie szukał - resztki życia i sił oddając tam skąd wierzył że wyjdzie zbawienie ojczyzny. Na pierwszy odgłos wybuchu 1863 roku, choć coraz mocniej chory, pośpieszył do Krakowa, aby się jako lekarz do oddziału powstańczego zaciągnąć - siły go zawiodły, musiał pozostać w Krakowie, gdzie się stał jednym z najezynniejszych członków Rady lekarskiej. Lato całe zeszło mu na opatrywaniu rannych przybywających z pola walki. Z nadejściem jesieni choroba wzmagać się zaczęła, wyjechał więc do Konstantynopola, z wysyłanym tam wtenczas ajentem Rządu narodowego, myśląc, że spędzona na południu zima pozwoli mu na wiosnę wejść do legjonu który w księstwach naddunajskich spodziewano się sformować, przeznaczając go na Ruś. Nadzieje wszystkie zawiodły upadek sprawy, której był całą duszą oddany, strawił resztę sił. W Sierpniu 1864 roku już prawie umierający przybył do Florencji, ostatnie też tygodnie jakie tam spędził były tylko długiém boleśnem konaniem, ale duch jego prawdziwie wyanielał. Widząc zgon bliski i ze ścisłością lekarza oceniając postępy choroby, spokojnie i z uśmiechem patrzał w wieczność, coraz goręcej garnąc się do Boga. Miał koło siebie kilku przyjaciół, a dał mu Pan Bóg, że i niewieście polskie serca znalazły się przy jego łożu. Ostatnie dni były budujące dla wszystkich, pogodą, jasnością, podniesieniem religijném. Parę dni przed skonaniem opatrzony wszystkiemi sakramentami, gdy czuł już ostatnią zbliżającą się chwilę, prosił przytomnych aby głośno modlitwę za konających odmówić chcieli, i powtarzając ją za niemi, z wyrazem modlitwy na ustach ducha Bogu oddał, dnia 17 Pażdziernika 1864 roku w 31 roku życia. Należał do tych ludzi czynnych, a gotowość poświęcenia łączących z zupelném zaprzaniem się siebie, którzy czystością swego ducha opromienili ostatnie nieszczęśliwe usiłowania narodu.

cukiernik z Warszawy, internowany w Telcz w Morawii, wyglądając oknem, został postrzelony przez stojącego na warcie żołnierza 14 Września 1864 r. Kula wyrwała mu szczękę dolną i pół języka, naruszywszy czaszkę i ucho, wkrótce niewyleczony z tych ran, umarł.

ur. 1840 na Kowieńszczyźnie, mieszczanin, handlowiec. Za udział w powstaniu (pobyt w oddziale Mackiewicza?) zosta! pozbawiony praw stanu i wysłany z pow. wiłkomierskiego do gub. ołonieckiej na osiedlenie (?). Od września 1 863 mieszka! w Powieńcu. Po jakimś czasie został zaliczony do stanu mieszczan powienieckich i podjął pracę w tartaku kupca Bielajewa, który wkrótce powierzy! mu stanowisko dyrektora w swoich zakładach drzewnych na północy, nad Morzem Białym. Jak pisze inny zesłaniec, Adolf Kamiński (zob.), Zalewski „był nieżonaty i bogaty". Prawdopodobnie pozostał w Rosji. Zmarł w 1918 w Kazaniu.

Z Grzymałowa. 17 lat, stanu wolnego, dyurnista. W kwietniu 1864 roku skazany (powtórnie) przez sąd wojenny w Przemyślu na 2 miesiące więzienia za zbrodnię zaburzenia spokojności publicznej (zapewne za udział w powstaniu).

zamieszkały w Krakowie przy ul. Karmelickiej 40. Urodził się 8 grudnia 1838 roku w Iwoniczu. W oświadczeniu o przystąpieniu do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego 1863/64 r. podał, iż jest stanu wolnego, wyznania rzymskokatolickiego. Nie podał, czym zajmował się przed powstaniem. W powstaniu walczył jako szeregowiec, na polu bitwy otrzymał za odwagę i męstwo mianowanie na porucznika, dokument ten zaginął, jednakże poświadczyć fakt ten mógł dowódca oddziału Józef Miniewski. Walczył w oddziale mazowieckim, pod Pilszem (?), Krzykawką i Chęchłowem. W bitwie pod Krzykawką został ranny. Zobowiązał się do wpłacenia wpisowego w wysokości 1 złotego i składki rocznej w wysokości 3 złotych. Oświadczenie podpisał w Krakowie 3 grudnia 1894 roku.

Z Buszcza, 20 lat, stanu wolnego, kmieć W kwietniu 1865 sądzony przez Sąd Wojenny w Tarnopolu pod zarzutem przestępstwa przeciw zarządzeniom publicznym (zapewne w związku z działalnością powstańczą). Skazany na 14-21 dni więzienia, uwolniony z braku dowodów.

hr., pracował w organiz. Sąd wojenny skazał go na pozbawienie wszelkich praw stanu i na ośm lat ciężkich robót w Syberyi, oraz konfiskatę majątku. Karę tę nieco złagodzono i wywieziono go do Pawłowska w gub. Woroneżskiej, zkącl po kilku latach powrócił do kraju. Umarł w Krakowie r. 1881.

hr., syn Andrzeja, należał do najgorętszych i najzacniejszych patriotów. W wypadkach 1861 r. do 1863 r. żywy brał udział. W r. 1861 i 62 Władysław Zamojski stał wraz z innymi na czele organizacji obywatelskiej, czyli tak zwanej białej i zasiadał w jej głównym komitecie. Po wybuchu powstania gorliwie popierał powstanie i posiadał tyle ufności, że w Warszawie obrać go chciano na bardzo niebezpieczne, a ważne stanowisko naczelnika miasta. Na emigracji używał także powszechnego zaufania i w r. 1864 i 65 należał do małego kółka ludzi, które komunikując się z cesarzem Napoleonem III usiłowało utrzymać sprawę polską na porządku spraw europejskich. Zmarł w Paryżu 10 listopada 1873 r.

Ze Lwowa, lat 40, stanu wolnego stróż. W kwietniu 1864 sądzony przez lwowski sąd wojenny, pod zarzutem zbrodni zaburzenia spokojności publicznej (zapewne w związku z udziałem w działaniach powstańczych). Skazany, z wliczeniem 6-tygodniowego aresztu na 6 tygodni więzienia.

(1834 - 1881) - syn Andrzeja, aresztowany w związku z wrześniowym zamachem (1863) na namiestnika Berga i skazany za rzekomy w nim udział na 8 lat ciężkich robót z pozbawieniem tytułu i praw stanu, zmienione na pobyt w guberni permskiej, a następnie woroneskiej. Prawdopodobnie w drodze na zesłanie zatrzymał się jakiś czas w Niżnym Nowgorodzie

syn Augusta, szlachcic gub. Wileńskiej, pow. Lidzkiego, okolicy Szemiak. Skazany na mocy konfirmacji Wojennego Naczelnika Wiłkomierza i powiatu pułkownika Moliera. Powieszony w Wiłkornierzu 1-go sierpnia 1863 roku za przebywanie w oddziale powstańczym, branie udziału w powieszeniu "piatisotskago" Lebiediewa, zniszczenie pisemnych aktów Naczelnika Ziemskiej Policji (Stanowoj) w m. Szyrwintach, w zrabowaniu jego majętności i Zarządu Gminnego i w zrabowaniu 4-ch telegraficznych słupów.

ur. r. 1837 w Zarembach ślepych, {{rządca}} w Piątnicy, był dowódcą żandarm, naród w gub. Augustowskiej i Łomżyńskiej. Będąc z oddz. żandarm, naród, w lasach piątnickich ostrzeżony został, że 2 sotnie kozaków zbliżają się do Piątnicy: wysłał więc szwagra swego Ksawerego (Kordeckiego, na jego żądanie, na zwiady. Ten wpada w ręce kozaków, którzy nie wiedząc o żandarmeryi ukrytej w lesie, prowadzą Ksawerego pomiędzy dwoma końmi, okładając nahajami, do Piątnicy. Salwą strzałów przywitani w lesie idą w rozsypkę, zostawiając nieszczęśliwego w stanie nieprzytomnym na drodze. Jan Zaremba odstawia szwagra do Piątnicy i po jego śmierci bierze urlop, aby się zająć pogrzebem. Powiadomieni moskale o jego w domu pobycie, wysełają objeżczyków, którzy otaczają dwór, lecz Janowi udaje się ujść z tej zasadzki, a kozacy przez zemstę dwór cały rabują i palą, przy czem żona Jana pada ofiarą rzezi, a dwutygodniowe dziecko ratuje tylko niańka, ukrywszy w chacie wieśniaka.

Żardski opuścił Kowno 5-go marca i na czele 24 osób przebywał lasy boptowskie i wysokodworskie. W miejscowości zwanej Poszilska Buda, między Czekiszkami i Poniewieźykiem o małą milę od Wysokiego Dworu stanął obozem. Uzbrojenie ich składało się z trzech dubeltówek, kilku pistoletów, dwóch kos nieoprawnych i dwóch sztyletów. 8-go marca stanęli na miejscu, Kołyszko zaś przybył 9-go z gronem miejscowej młodzieży i objął dowództwo nad 70-ciu ludźmi.

Autor . 10.2. Brał udział w egzekucji kolonisty skazanego na rozstrzelanie. Uczestnik oddziału broniącego 11.2. klasztor i wzgórze od zachodu. Ranny w nogę. "[i]Tegoż dnia rano, stosownie do rozkazu, cały oddział w porządku wojskowym na placu egzekucji stanął jedną połową po stronie lewej a drugą na wprost skazanego, kawalerja zaś zajęła stronę tylko strona północna była wolną, ale tu wykopany był grób dla skazanego zbrodniarza. Bataljon majora Czachowskiego zajął stronę placu na wprost tego grobu. Do wykonania egzekucji wyznaczono pluton, w którym ja służyłem. Że zaś major nie wiedział, któremu z nas pod względem celności strzałów zaufaćby można, wy bór też dziesięciu strzelców nam samym zostawił. Zarządzenie to nie okazało się praktycznem, bo chociaż każdy był ochotnikiem powstania. przecież na ochotnika egzekucji nie tak nam łatwo zdecydować się było. Tem samem nikt nie odważył się pierwszy przed front z szeregu wystąpić, pomimo nalegań majora. Przez chwilę, przebywszy moralną walkę z niemiłem uczuciem własnem, wystąpiłem z szeregu, a po streszczeniu kolegom winy delikwenta i po przedstawieniu, że każdy z nas, będąc narodowym żołnierzem, nie może w podobnych wypadkach krępować się uczuciami, ale rozkazom swej władzy posłuszny być winien, a nadto przypomniawszy obozową przysięgę wykonaną w Wąchocku - rozstrzygnąłem chwiejność kolegów. Skutkiem czego niebawem i innych dziewięciu obok mnie stanęło. Wszyscy dziesięciu byliśmy dawni myśliwi, a więc jako strzelcy zawodowi umówiliśmy się o miejsca do jakiego każdy z nas ma mierzyć, żeby śmierć skazanego była pewną i szybką. Wprowadzonego kolonistę postawiono nad grobem, zwróconego piersiami ku nam. Komisja wojskowo-sądowa zajęła miejsce przed kawalerją. Porucznik Lionard wystąpiwszy naprzód, głosem donośnym i dźwięcznym odczytał streszczenie całej sprawy i wydany wyrok, poczem ks. kapelan oddziału ubrany w komżę i stułę podszedł do skazanego wysłuchał go spowiedzi, a przedstawiwszy, iż wkrótce na sądzie Bożym ma stanąć, do przyznania się do winy pobudzał. Zawzięty Niemiec wszystkie te przedstawienia kapłańskie i widok swego grobu, bez wrażenia przyjmował. Mimo tego szlachetny ksiądz-Polak o darowanie mu życia prosił, ale odmówił tej prośbie. Podczas zawiązywania białą chustką oczów klęczącego kolonisty, który jeszcze przed wprowadzeniem miał związane ręce w łokciach, oznajmiono nam, że za trzecim powiewem chustki przez por. Lionarda, wszyscy dziesięciu mamy jednocześnie strzelić. Za chwilę rozległ się odgłos dziewięciu wystrzałów i trup kolonisty w głębi swego rowu runął. Ja, chociaż innych zachęcałem do przyjęcia udziału w tej egzekucji, sam jednak nie strzeliłem. Z rozdrażnienia zapomniałem nawet odwieść kurków sztućca. (...) Tegoż dnia, na usilne przedstawienia wyż pomienionych członków rządu narodowego, ażeby większą baczność i ostrożność także od strony Kielc zarządzić, Langiewicz wysłał do klasztoru pół plutonu czyli 36 strzelców i tyleż kosynierjów, ale zarazem oznajmił, że załoga wysłaną została więcej dla pilnowania, ażeby nikt z obozu bez specjalnego pozwolenia w klasztorze nie bawił, aniżeli dla strzeżenia drogi przed przyjściem Moskali. Do załogi tej i ja należałem, a dowodził nią podporucznik Gudziński, były sekretarz administracji zakładu. (...) W nocy nagle budzi mnie gospodarz, mówiąc, że przyszedł chłop z wiadomością, iż moskale maszerują na klasztor i że są już blisko. Wiadomość ta wydała mi się z razu się prawdziwą, zerwawszy się jednak z posłania, podążyłem na odwach, a po krótkiem i pospiesznem porozumieniu się z kolegami, pobiegłem do pikiety. Zaledwie zbliżyłem się do niej, a strzelec nasz dał ognia do awangardy kozackiej. Kozacy, nie spodziewając się w tem miejscu powstańców, po odpowiedzeniu strzałami, szybko cofnęli się ku swoim, a my we dwóch do klasztoru wrócili. W obec grożącego niebezpieczeństwa por. Gudziński zajął się ukryciem swej rodziny. Ja zaś w chwilowem jego zastępstwie kazałem bezzwłocznie główne drzwi wchodowe zamknąć, a postawiwszy przy nich kosynjerów, poleciłem, nikogo ani wpuszczać, ani nie wypuszczać. Wyjątek tylko zrobiłem dla Uzłowskiego, który zażądał pozwolenie wyjścia celem zawiadomienia Langiewicza o nadejściu Moskali. Było to około godziny 6. rano, dnia 11. lutego 1863 r. (...) Po powrocie moim z pikietą do klasztoru, dobry kwadrans upłynął zanim piechota moskiewska kolumną wysunęła się z lasu i naprzeciw okien naszego odwachu stanęła. Dzieląca nas przestrzeń wynosiła 60 kroków. W tejże chwili strzelcy z dubeltówek po dwakroć dali do nich ognia, co zapewnie bezskutecznem nie było, bo Moskale zaraz po tem rozsypali się w tyraljerkę. Ja, podczas tych strzałów będąc w odwachu, byłem świadkiem, jak kula moskiewska rozbiła w kawałki refektarzowy zegar, wiszący poza głowami naszych strzelców. Gdyby Moskale wiedzieli, że nas w klasztorze tylko garstka była, to i przez drzwi na rozwież otwarte: a które z odwachu na plac bitwy wiodły, mogli się byli wprost do nas dostać. O zamknięciu tych drzwi zapomnieli wszyscy, gdy więc to spostrzegłem mimowolnie na ganeczek zewnątrz klasztoru wyszedłem, aby drzwi pierwsze od muru odczepić, a następnie i drzwi od wewnątrz na dwie zasuwy zamknąć. Moskale to widząc, nie skąpili kul do mnie, ale tylko drzwi w kilku miejscach przedziurawione zostały. W odwachu były trzy okna, a więc nasi w tyleż ustawiwszy się kupek, strzelali na przemian. Dość ciasno im było, przeto zabrawszy dwóch z karabinami, udałem się z nimi do miejscowej kuchni mającej dwa okna i ztąd znowu strzelaninę rozpocząłem. Za nami przyszło do tej kuchni jeszcze paru naszych, którzy żadnej broni nie mieli. Strzały padały bez przerwy, dwaj bowiem koledzy nabijali, a ja po kolei ze wszystkich trzech karabinów strzelałem. Jakkolwiek pruszący śnieg i cień lasu utrudniały mi celowanie, jednak mającemu wzrok dobry i wprawę myśliwską, zdaje się, dość pomyślnie mi się wiodło, skoro Moskale chroniąc się przed mojemi kulami zwinęli w tem miejscu front, a natomiast jeden za drugim „gęsiego" za drzewami stanęli. Ta ich ostrożność i moją taktykę zmieniła, bo odtąd strzelałem tylko, gdy się który z po za drzewa wychylił, lub też do krzaku z po za którego błysk, albo dym ich strzału spostrzegłem. Po długiem w ten sposób wzajemnem strzelaniu, część Moskali znowu rozwinęła się frontem i skrzydłem lewem zaczęła się rozsuwać w łańcuch dla otoczenia klasztoru. Żeby to otaczanie utrudnić pobiegłem do celi zaraz po za kuchnią będącej, zkąd po kilku strzałach do celi następnej i tak aż do celi ostatniej zabiegając - strzelałem. Skoro Moskale już wszystkie okna minęli, bezzwłocznie do drzwi głównych się udałem, żeby wraz z kosynierami wejścia do klasztoru bronić. Byłem bowiem pewny, że już wkrótce dobywać się do nich zaczną, a tem samem, że dla nas wszystkich będących w klasztorze ostatnia chwila życia nadeszła. Przebiegając obok odwachu, słyszałem jak nasi strzelali bez przerwy, lecz zdaje się, że o działaniach moich żaden z nich nie wiedział, bo nie mieli czasu ich widzieć. Przy drzwiach zastałem kosynjerów w porządku. O spodziewanem dobijaniu się Moskali nie mówiąc, zapytałem tylko czy czasem kto nie puka. Po nadsłuchiwaniu doszedł nas odgłos strzałów i ze strony lewej czyli z cmentarza. Że zaś Moskale z prawej strony strzelali, więc zaczęliśmy odgadywać, że to chyba nasi z pomocą nam przybywają. Dla przekonania się o tem, kazałem drzwi otworzyć i rzeczywiście tak było. Z uciechy serdecznej pobiegłem powitać kolegów, bez uwagi nawet, że trzeba było pod strzałami stron obydwóch tę przestrzeń przebyć. Przede wszystkiem zażądali koledzy przyniesienia im z klasztoru ładunków, a gdy je przyniosłem, znowu o kapiszony prosili. Przy ponownen moim na cmentarz powrocie, zabrałem z sobą kolegę Lemego, inni zaś na swych stanowiskach zostali w klasztorze. (...) Przybyły na górę oddział, zajął cały cmentarz klasztorny, ale główną linją bitwy były okna klasztoru, oraz ta strona cmentarza, którą Czachowski zajmował. Ze strzelców na cmentarzu tylko dwa pierwsze szeregi czynne być mogły, następne zaś służyły tylko do zmiany. Ja stałem w trzecim szeregu, nie było mi więc wolno strzelać, koledzy bowiem przedemną stojący, tworzyli bardzo ściśnięty szereg. Gdy jednak podczas tego spostrzegłem Moskala, przesuwającego się od jednego drzewa ku drugiemu, bez namysłu wsunąłem karabin między głowy kolegów, stojących przedemną i do niego strzeliłem. Czy Moskal się przewrócił, nie wiem, ale strzał ten wzniecił między pierwszemi szeregami obawę, Czachowski zaś poradził mi, bym się udał do swego plutonu. Rada ta skutkowała o tyle, że, aby być zupełnie niezależnym i swobodnym w strzelaniu, a także i bliżej być Moskali, skierowałem swe kroki na dziedziniec. Czachowski, widząc niebezpieczeństwo, na jakie się narażam, zawołał głośno: „Nie idź tam, bo pamiętaj, że nie wrócisz“; lecz ja, odpowiedziawszy: „Kto ma wisieć nie utonie“, poszedłem naprzód, na razie zatrzymując się na rogu klasztoru, zkąd dość długo strzelałem. Następnie posunąłem się aż ku klasztornej stajni i wozowni, a dostawszy się tam, zaledwie 40 kroków miałem od siebie Moskali. Początkowo zadowolony byłem z tego miejsca, bliskość Moskali dawała mi bowiem możność tem celniejszych strzałów. Moskale za często jednak do mnie strzelali a konie na uzdzienicach rwały się z przerażenia. Czułem, że stanowisko to jest niebezpieczne, na wypadek bowiem otrzymania rany nietylko, iż nikt z kolegów nie przyszedłby mi w pomoc, ale i konie mogły mnie stratować. Znowu więc na dawne miejsce pod mur klasztorny wróciłem, a mając jeszcze w zapasie dość ładunków, nie oszczędzałem ich wcale. Skutkiem ciągłego strzelania karabin mój po kilkakroć chłodzić musiałem śniegiem. Í w chwili właśnie, gdy pewnego razu z pod muru dla wzięcia śniegu wysunąłem się, upadłem. Zrazu zdawało mi się, że się tylko pośliznąłem, niebawem atoli przekonałem się, i straciłem władzę w prawej nodze, że zostałem ranny. Leżąc wznak, kiwałem ręką, ażeby zwrócić na siebie uwagę kolegów, daremnie jednak, byli oni zajęci bitwą - lecz skoro Moskale w celu zabrania mnie poczęli się wysuwać pojedynczo z swych szeregów, wówczas Czachowski, spostrzegłszy mnie, kazał dać do Moskali ognia, a sam z kilku strzelcami podbiegłszy, zaniósł mnie do drzwi klasztornych. Oddano mnie w ręce kosynjerów, których rano przy tych drzwiach postawiłem na straży. Tak się zakończył mój czynny udział w 9godzinnej bitwie Śt .- Krzyskiej dnia 11. lutego 1863 roku we wtorek około godziny trzeciej po południu. (...) Dopiero po oddaniu mnie kosynierom przekonałem się, że rana moja była ciężką. Koledzy zanieśli mnie do pierwszej celi, a zastawszy tu księdza, który żegnając nas krzyczał „uciekajcie djabły“ i „vade satanas“, zostawili mnie, powracając sami na pole bitwy. Ksiądz pochwycił krucyfiks i ponawiając żegnania oraz wezwania, wsunął się ze żelazne łóżko i począł je sunąć, aby mnie do ucieczki zmusić. W tej dopiero chwili przypomniałem sobie obłąkanego, który nie chciał opuścić klasztoru. Z obawy, aby nie najechał na mnie łóżkiem, lub nie zabił, począłem wołać kosynierów celem przeniesienia mnie do innej celi, co się też nareszcie stało. Wkrótce odwiedził mnie p. Józef Janowski i major Leonard Lepkowicz celem udzielenia pierwszego ratunku. Że zaś dr. Uzłowski do klasztoru nie wrócił, a felczerzy nie wiedzieli co robić, więc major L. sam się zabrał do udzielenia mi pomocy. W czasie operacji straciłem przytomność a następnie zasnąłem i gdy w kilka godzin później obudziłem się, chociaż słyszałem dolatującą mnie rozmowę kolegów na korytarzu, nie siliłem się nawet na zdanie sobie sprawy z tego co zaszło. Ze niespodziewana wizyta dwóch Polek, ubranych po zakonnemu w towarzystwie majora Ł. i kolegę Zagrodzkiego, a że od dnia bitwy żadnych kobiet w obozie nie było, zdziwiłem się przeto ich widokiem nie mało. Po przywitaniu, oznajmiły, iż przybywają z Warszawy dla niesienia pomocy i pociechy rannym. Odświeżały mą twarz wodą kolońską. a pomarańczą łagodziły pragnienie, przy tem obdarzyły mnie szarpiami i bandażami, których u nas był brak zupełny. W kilka dni po tem zostawszy jako ranny, przewieziony do pewnego domu obywatelskiego, dowiedziałem się, że była to pani Mazaraki i panna Jadwiga N. z Warszawy, że do tegoż domu przybyły podczas naszej bitwy i że po przebraniu się w suknie zakonne, podążyły na górę bocznemi ścieżkami przez śnieżne zaspy celem niesienia ulgi cierpiącym. Odwiedziny te były mi przyjemne, bo serdeczne słowa pociechy pani M. i przypomnienie mi miasta rodzinnego, kochanej Warszawy, łagodziły cierpienia i bole. Po półgodzinnej rozmowie znowu samotny zostałem, ale już zająłem się myślą o przykrym losie. Po pewnym czasie powrócił Ł. z wiadomością, że oddział nasz klasztor opuszcza, że mnie zabrać z sobą nie może, więc mam pozostać. Oznajmienie to dotknęło mnie boleśnie, samo już bowiem rozdzielenie się z obozem, w którym żyć lub zginąć postanowiłem, obojętnem mi nie było. Z myślą samotnego pozostania w klasztorze także w żaden sposób pogodzić się nie mogłem, prosiłem tedy, aby mnie zastrzelono. Nie uwzględniono toli tej prośby i po naradzie z Langiewiczem przeniesiono mnie do Starej Słupi. Do przetransportowania mnie przeznaczył Langiewicz 12 strzelców i tyluż kosynierów oraz majora Czachowskiego. (...) Doszliśmy do Słupi. Tu opuszczono mnie i odtąd choć przestałem być żołnierzem oddziału, uczuciem i myślą towarzyszyłem mu wszędzie, serdecznie życząc osiągnięcia celu, w jakim dnia 22. stycznia 1863 roku zbrojnie wystąpiliśmy[/i]".

Z Przecławia, lat 18, stanu wolnego, czeladnik stolarski. W sierpniu 1864 sądzony przez sąd wojenny w Tarnowie, za zbrodnię zaburzenia spokojności publicznej (zapewne w związku działaniami powstańczymi), skazany na 2 miesiące więzienia.

syn Karola, dymisjonowany sztabs - kapitan, «ze szlachty gub. Grodzieńskiej, pow. Wołkowyskiego. Skazany na mocy konfirmacji Dowódcy Wojsk Wileńskiego Okręgu Wojennego z dn. 4-go lipca 1863 r. pod Nr. 1054. Rozstrzelany w Wołkowysku 10-go lipca 1863 roku za wstąpienie do powstania i dowództwo w oddziale powstańczym osobną częścią.

Z Czormny, lat 29, stanu wolnego, właściciel dóbr i były c.k. porucznik przy sztabie inżynierów. W sierpniu 1864 sądzony przez sąd wojenny w Tarnowie, za zbrodnię zaburzenia spokojności publicznej (zapewne w związku działaniami powstańczymi), skazany na 5 miesięcy więzienia.

"Zbijewski Franciszek sędzia pokoju z Kaliskiego zm. w Zawodzie Piotrowskiem w lipcu 1864 r.." /-/ Kolumna, 1,177: "Właściciel dóbr Chorzewa, sędzia pokoju w Radomskiem. Zmarł 11 sierpnia 1864 r." /-/ Rocznik Urzędowy na rok 1862, s. 282: sędzia pokoju w Sądzie Okręgowym w Radomsku, Z. F. /-/ 45 lat (w 1863 r.), ziemianin ze wsi Chorzew (pow. wieluński). Oskarżony o "szczególne współdziałanie" w rozprzestrzenianiu powstania. Sądzony w Audytoriacie Polowym. Pozbawiony praw stanu, zesłany na ciężkie roboty w twierdzach na lat 10. Wysłany 28 X 1863 r. AGAD, ZGP 3/121.

Z Marianki. Uczeń gimnazjum, 20 lat, stanu wolnego. W kwietniu 1864 roku skazany przez sąd wojenny w Przemyślu na 3 miesiące więzienia za zbrodnię zaburzenia spokojności publicznej (zapewne za udział w powstaniu). Został obciążony przestępstwem przeciw publicznym zarządzeniom i posiadanie cudzych dokumentów legitymacyjnych.

pseud. Adam Topór (1818 - 1896) - komisarz obwodu rzeszowskiego w 1863, więzień stanu. Po powstaniu poseł na sejm i do Rady Państwa, adwokat, wieloletni burmistrz Rzeszowa i działacz społeczny. Zmarł w Rzeszowie w grudniu

Wiktor Adam Zbyszewski h. Topór (1818-1896), dr praw, adwokat, komisarz wojenny obwodu rzeszowskiego powstania z 1863 r., więzień stanu 1863 r., syndyk i radca prawny m. Rzeszowa, długoletni radny i burmistrz m. Rzeszowa, członek Rady Powiatowej Rzeszowskiej, poseł do Sejmu Krajowego we Lwowie i Rady Państwa w Wiedniu, współzałożyciel (razem z Roderykiem Alsem) Koła Prawników w Rzeszowie, członek Izby Adwokackiej i przewodniczący Izby Adwokackiej w Krakowie, założyciel i członek Rady Nadzorczej Garbarni Miejskiej, współzałożyciel i pierwszy prezes Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, przewodniczący Wydziału Okręgowego Towarzystw Sokolich, organizator i przewodniczący Koła Towarzystwa Szkół Ludowych w Rzeszowie, prezes Towarzystwa Kasynowego i Towarzystwa Opieki nad Dziećmi, przewodniczący Komitetu Budowy Pomnika Powstańców z 1863 r., a także Komitetów Budowy Pomników Adama Mickiewicza i Tadeusza Kościuszki, współzałożyciel „Kuriera Rzeszowskiego”, honorowy obywatel m. Rzeszowa, (Pochowany Rzeszów, Stary Cmentarz kw. VII)

( 09.06.1818 Zatwarnica - 27.12.1896 Rzeszów) - Powstaniec Styczniowy pochowany w Rzeszowie, herbu Topór [5] Urodzony 9 czerwca 1818 r. [2] w Zatwarnicy [4] na Podkarpaciu. "komisarz wojenny obwodu rzeszowskiego, w r. 1863 więzień stanu, dr praw, adwokat krajowy, b. poseł na Sejm i do Rady państwa, b. współdyrektor banku włościańskiego i b. współwłaściciel Dziennika Polskiego, honorowy obywatel i b. burmistrz miasta Rzeszowa, prezes kasy oszczędności, prezes "Sokoła" itd urodzony w r. 1818 , po krótkiej a ciężkiej chorobie zmarł w Rzeszowie 27 bm o g. 5 popołudniu. Eksportacja zwłok do miejscowego kościoła farnego odbędzie się dziś 29 br. o g. 9 rano, zkąd po odbytem nabożeństwie przeniesione zostaną na miejsce wiecznego spoczynku" [1] "W r. 1863 był ś.p. Zbyszewski komisarze wojennym na obwód rzeszowski. Jak przestępca polityczny został skazany na kilkomiesięczny areszt, za który też odsiedział razem z Floryanem Ziemiałkowskim w tutejszych [rzeszowskich] aresztach. Wyrok ogłoszono skazanemu przy odgłosie bębnów "Nigdy" - opowiadał nieboszczyk - "nie wiedziałam dlaczego mnie skazano, gdyż przy hałasie jakie bicie w bębny sprawiało, trudno było choćby słowo usłyszeć" [2] Pochowany na Starym Cmentarzu w Rzeszowie, grób nadal (2023 r. ) istnieje. [2]

z zawodu publicysta, zamieszkały w Nicei we Francji, a od 4ch miesięcy w Krakowie przy ul. Szewskiej 25. Urodził się 26 lutego 1839 w Zdanówce pod Staszowem (woj. Sandomierskie). Stanu szlacheckiego. Wyznania katolickie. Stosunki z rodziną w Królestwie zerwał od roku 1880 z powodu publikacji w prasie francuskiej o organizacji Policji tajnej rosyjskiej we Francji i innych artykułów przeciwko Moskwie. Przed powstaniem podaje szkołę wojskową, w czasie powstania posiadał stopień porucznika Kosynierów, a następnie strzelców. W czasie powstania walczył w oddziale Cieszkowskiego, z Jeziorańskim i Langiewiczem pod Małogoszczem, z oddziałem Mierosławskiego pod Igołomią komenderował kompanią przeznaczoną dla zasłaniania odwrotu w zastępstwie kapitana Szeligiewicza poległego. W dwóch potyczkach w Hrubieszowskiem z oddziałem Alladara w okolicy Podladonia? i w Ciałuszy w Zamojskiem ze Swidzińskim. Został raniony kulą w ramię pod cmentarzem w Skale. Kulą w nogę pod Igołomią, i 22 ran od lanc i pałaszy pod Ciałuszą. Jego dokumenty z powstania pozostały w Nicei. Powołuje się na Stanisława Królikowskiego, lekarza towarzysza lat dziecinnych – Księdza Drohojewskiego, kolegi ze szkół gimn. W Lublinie –Stachurskiego, Uziębłę i Ludwińskiego kolegów z powstania – Adama Asnyka, znajomego jeszcze przed powstaniem z Heidelberga – Józefa Męcińskiego z Partyzna?, kolegi szkolnego – również na Amborskiego we Lwowie. Zadeklarował zapłatę wpisowego 1zł, oraz składkę roczną w wysokości 1 zł. Na oświadczeniu nie figuruje data ani podpis.

Właściciel ziemski ze wsi Kroczyce, powiatu olkuskiego. Należał do oddziału Kurowskiego. Z jego polecenia prowadził działalność powstańczą w Zagłębiu dotyczącą przede wszystkim zaopatrzenia oddziału w żywność. Zabrał z kasy urzędu w Żarkach pieniądze na potrzeby powstania. Skazany na 12 lat zesłania.

Ur. w 1841r. Jako student uniwersytetu w Moskwie, czynny w organizacji cywilnej powstania. Dostarczał broń do oddziałów. Broń tę sporządzał u siebie w domu. Na skutek poczynionej przez władze rosyjskie rewizji, znaleziono u niego w domu przyrządy do lania kul, rewolwery, pieczęcie z orłem polskim, paszport na wyjazd do Austrii. Znalezione przedmioty niezbicie stwierdziły, że był czynny w powstaniu. Wyrokiem sądowym skazany na zesłanie na Syberię po pozbawieniu szlachectwa i wszystkich praw stanu.

stała na czele Komitetu Niewiast w Jaśle

porucznik. 6-tej Artyleryjskiej Brygady, ze szlachty gub. Augustowskiej. Skazany na mocy konfirmacji Tymczasowego Wojennągo Gubernatora gub. Mińskiej, gen.-lejtnanta Zabołockiego z 19-go lipca 1863 r. pod Nr. 47. Rozstrzelany w Borysowie, gub. Mińskiej, 24-go czerwca 1863 roku za ucieczką ze służby, wstąpienie do szeregów" po-; wstańców, dowództwo ich oddziałem, sformowanie oddziału i pobudzenie ludności | do powstania przez rozsiewanie pomiędzy i niej podburzających wezwań.

wieku lat 40, sołtys ze wsi Żędziany w powiecie Łomżyńskim, czynny niezmiernie w organizacyi narodowej, patryota wywierający wpływ na lud całej okolicy, wiele się przyczynił do zorganizowania oddziałów, zakupując od żołnierzy moskiewskich z Białegostoku: broń, ołów, proch i t. d. Gdy hasło po« wstania rozeszło się po kraju, wstąpił do oddziału Wilkoszeyrskiego i flr pierwszej potyczce pod Mężeninem w Łomżyńskiem, 25 Stycznia 1863 r. zginął, zostawiając żonę i kilkoro dzieci. Źochowski Wład, lub Stanisł, p. w dodatku w końcu dzieła,

wieku lat około 50, rodem z Płocka, adwokat rządowy trybunału płockiego. Na dane hasło powstania zorganizował oddziałek z 50 ludzi złożony i na jego czele z 22 na 23 stycznia 1863 r. napadł na Moskali stojących mieście Płocku i nabawiwszy ich nie małej trwogi ucierał się z nimi zawzięcie. Z małą jednak siłą nie mógł oprzeć się załodze moskiewskiej. Odparty zakradł się do jednego z domów, broniąc się do upadłego. Gdy wojsko zdobyło dom Zegrzda ratując się ucieczką zdążał ku swemu domowi, lecz otoczony ścigającym żołdactwem, nie chcąc się dostać do niewoli, wystrzałem z rewolweru życie sobie odebrał.

Żelechowski Ignacy, wieku lat trzydzieści kilka, syn Kwiryna oficera armii z nad Berezyny, zesłanego na Syberyą i Genowefy z Zarębów; wnuk naczelnika konfederacyi wielkopolskiej. Już od pierwszej młodości oddychał gorącym patryotyzmem, który lubo się objawiał tylko zamiłowaniem czytania polskich książek, ściągnął na niego prześladowanie nauczycieli galicyjskich gimnazyów, upatrujących wówczas najwyższą mądrość w wytępianiu wszystkiego, co choćby cień polskości na sobie nosiło. Z tych przyczyn Ignacy przymuszonym był do opuszczenia szkół publicznych, lecz w domu gorliwie nad wzbogaceniem umyslu swego pracował, pilnie śledząc w wypadkach politycznych zwrotu na korzyść Polski mogącego wpłynąć zbawiennie. nok 184G zastał go jeszcze zbyt młodym i do czynu nieprzygotowanym, lecz za to 1i r. 11:$48 pospieszył do legionu polskiego na Węgry, i tam raniony w potyczce, wzięty został do niewoli przez Moskali i wydany władzom austryackim. Skazany wskutek tego do kompanii karnej, w drodze na miejsce swego przeznaczenia prowadzony, uszedł do Prus, i tam podając się za poddanego pruskicgo wstąpił do wojska, i dosłużył się stopnia oficera artyleryi. otrzymawszy dymisyę powrócił do domu i od samego początku ostatnich wypadków czynny w nich brał udział. Rozważny i niedowierzający lada komu, był do prowadzenia sprawy rewolucyjnej jedynym. - Organizacya narodowa przeznaczyła go do prowadzenia artyleryi powstańczej, która w województwie Krakowskiem przeciw Moskwie użytą być miała. Wyruszył tedy z oddziałem Miniewskiego 5 maja 1863 r. prowadząc dwa działa na wozach. Na placu boju pod Krzykawką mógł dopiero dobrze obejrzeć armaty i urządzić. Nadspodziewanie jednak znalazł w nich tyle niedostatków, iż się w dniu owym użyć nie dały. Schował więc dziala, a sam stanął w szeregach piechoty, walcząc mężnie i zagrzewając drugich do walki, lecz ugodzony kulą w głowę padł na miejscu. Był to człowiek rzadkich przymiotów i szlachetnego charakteru. Pobożny, skromny a gotowy zawsze do poświęcenia, poczytanym był od każdego, kto się z nim zetknąć miał sposobność, za wzr Polaka i poczciwego człowieka.

Wieku lat 30, syn Kwiryna, oficera armii znad Berezyny, zesłanego na Syberię i Genowefy z Zarembów, wnuk naczelnika konfederacji wielkopolskiej. W 1848 r. pośpieszył do legionu polskiego na Węgrzech. Raniony w potyczce wzięty został do niewoli przez Moskali i wydany Austriakom. Skazany do kompani karnej, uszedł do Prus i udając się za tamtejszego poddanego wstąpił do wojska pruskiego i dosłużył się stopnia oficera artylerii. W 1863 r. organizacja narodowa przeznaczyła go do prowadzenia artylerii powstańczej, która w województwie krakowskim użytą być miała. Wyruszył wtedy z oddziałem Miniewskiego 5 maja prowadząc 2 działa na wozach. Na placu boju pod mógł dopiero obejrzeć armaty, w których znalazł tyle niedostatków, że się w owym dniu użyć nie dały. Stanął więc w szeregach piechoty, walcząc mężnie i zagrzewając drugich do walki, lecz ugodzony kulą w głowę, padł na miejscu.