Miejsca - Litwa

Szyrwinty powstały w połowie XVI . KOściół św. Michała Archanioła wybud. w latach 1855-1860 w miejscu w którym już istniała wcześniej świątynia.
W latach 1922-1939 miasto znajdowało się kilka kilometrów od granicy z Polską,

Szyłele - Šilalė – położone w zachodniej części Litwy, w okręgu tauroskim, 30 km na północ od Taurogów. Miasto jest wzmiankowane w dokumentach od początku XVI wieku. Od 1522 odbywał się targ, w 1533 był postawiony pierwszy kościół (spłonął w 1769). W 1660 otrzymało przywileje handlowe

Szyłokarczma -Šilutė , niem. Heydekrug – nad granicą z obwodem kalinigradzkim i kilkanaście kilometrów od Zalewu Kurońskiego. w okręgu klajpedzkim siedziba rejonu.
Szyłokarczma została założona w 1511 w połowie drogi między Kłajpedą, a Tylżą. W 1550 zbudowano tam pierwszy kościół, a osada zaczęła rozwijać się intensywniej.
W XVI w prężny ośrodek handlowy. Zamieszkiwali tu szkoccy uchodźcy religijni. W XVIII r niemal cala okolica wymarła wskutek zarazy i wtedy zjechali się tutaj osadnicy niemieccy. Miasteczko odzyskało swoje znaczenie powstał tu port. Pomimo tego ze względu na bliskość silniejszych ośrodków, miejscowość nie posiadała praw miejskich aż do 1941.
Zachował się dwór z 1816 r. do którego w XX w. dobudowano wschodni korpus. Ostatnim właścicielem był dr Hugo Scheu, który zgromadził bogate zbiory dot. Małej Litwy i urządził prywatne muzeum. Obecnie część jego zbiorów znajduje się w muzeum etnograficznym na tej samej ulicy co dwór.
W mieście przetrwało sporo budynków z XIX i początku XX w.W mieście jest kościół katolicki p.w. Świętego Krzyża i kościół luterański z 50 m wieżą z 1926.
Szyłokarczma słynęła z targu rybnego, który odbywał się przez bez mała 500 lat.
• Od czerwca 1943 do lipca 1944 – Stalag Luft VI Heydekrug – niemiecki obóz jeniecki lotników angloamerykańskich. Ewakuowany drogą morską do Stalagu Luft IV Groß Tychow (dziś Tychowo).

Szyły-. Šilai – na Litwie, położone w okręgu poniewieskim i w rejonie poniewieskim. 8 km na południe od Raguva, 1 km od autostrady A2 Wilno-Poniewież. Należały do Kulwieciów potem do w 1779 do Frankiewiczów który ufundował tutaj drewniany kościół w 1779 r . Kościół został konsekrowany w 1914 roku, nowa plebania została zbudowana w 1924 roku, Kościół nowo odrestaurowany w 1940 roku.
Obecny kościół zbudowany z cegły w 1909 roku.

kapłani kościoła : Joseph Stonis, Anton Žakevičius, Paul Lewy, Anton Beneševičius, Masilionis, Anton Mykonos, Benedykt miejskich, Anton Zakros, Joseph Balciunasem, Juozas Giedraitis, Baron Kazimierz Vidmantas Kareckas (od 2008).

Taurogi Tauragė w regionie etnograficznym Litwy Mniejszej nad rzeką Jurą.. Sa stolicą okręgu tauroskiego .W mieście kościół katolicki św. Trójcy. I kościół ewangelicki Martynasa Mažvydasa

Tauroginy - Tauragnai – Litwie, położone w okr. uciańskim w rej. uciańskim, 17 km na południowy wschód od Uciany w Auksztockim Parku Narodowym, Tauragnai – jest bardzo starą osadą z czasów Mendoga w trzynastym wieku. Należała do biskupów wileńskich. Pierwszy kościół drewniany był tu w 1498 r wielokrotnie przebudowywany z powodu pożarów. Obecny kościół katolicki p.w. Św. Jerzego zbudowano w 1969 r na miejscu kościoła który się spalił. Cmentarna kaplica zastępowała parafianom kościół w latach 1967-1969. Dzisiaj Tauroginy są siedzibą starostwa

Towiany -Taujenai - na Litwie w okręgu wileńskim, w rejonie wiłkomierskim, w gminie Towiany Majątek ziemski był własnością kolejno Nonhardtów, Massalskich, Paców, w 1790 r. kupili go Morykoniowie, w ręce Radziwiłłów trafiły w pocz. XIX w. należały do nich do 1940 r. Pałac na przełomie XVIII-XIX w.w. wzniósł wielki pisarz litewski Benedykt Morykoni, autorem projektu był architekt Piotr de Rossi. Kościół towiański pw. Podwyższenia Krzyża Św., klasycystyczny, fundowany przez właścicieli majątku (rozpoczął hrabia Benedykt Morykoni, a skończył Konstanty Radziwiłł). W otoczeniu kościoła jest dzwonnica zbudowana w poł. XIX w.

Traszkuny – Troškūnai w okręgu uciańskim, w rejonie oniksztańskim na Litwie.. Kościół p.w. św. Trójcy i klasztor bernardynów ufundowany był w 1689 r. przez Władysława Sokołowskiego. Początkowo był drewniany, po pożarze w 1770 r. wzniesiono murowany w stylu barokowo klasycystycznym. W r. 1787 r. zakupiono organy . Dzwonnica mająca 43 m. wysokości zbudowano w z 1803 r. Klasztor został zamknięty przez władze carskie w 1864 r. Na cmentarzy drewniana kaplica z 1790 r.

Troki na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie trockim. Pierwsze wzmianki o Trokach pochodzą z drugiej. poł. XIV w., były drugą stolicą Litwy. Początkowo siedziba władcy znajdowała się w Starych Trokach, później przeniesiono ją do Nowych Trok ze względów strategicznych. Pod koniec XIV w. do Trok zostali sprowadzeni z Krymu Karaimowie mający stanowić straż księcia Witolda. W mieście odbywały się posiedzenia Najwyższego Trybunału Litewskiego. W XVI w. Troki dotknęła epidemia dżumy, miasto zostało spalone i zniszczone. Zamek na jeziorze Galve - jedyny w Europie Wschodniej położonym na wyspie - odgrywał ważną rolę obronną podczas walk z Krzyżakami. Był ulubioną siedzibą księcia Witolda a także siedzibą kolejnych wielkich książąt litewskich. W swej historii było tu m.in. więzienie polityczne. W czasie wojny z Moskwą w XVII w. został doszczętnie zniszczony. Odrestaurowano go dopiero w XX w.

Troupie- Traupis - na Litwie, na Auksztocie, w okręgu uciańskim, w rejonie oniksztyńskim, 11 km na południowy zachód od Traszkun i ok. 25 km na zachód od Onikszt; przy drodze Kavarskas - Traupe -LevaniŠkiŲ. Przez Traupie przepływa rzeka Nemezis/ Niewiażą, Kościół w stylu neoklasycznym p.w. św. Anny z 30 m wieżą zbudowany w1892 r, Dzisiaj Traupie są siedzibą gminy.

Trusków - Truskava nad rzeczką Linkówką na Litwie, położony w okręgu kowieńskim i w rejonie kiejdańskim, nad rzeką. W miejscowości jest kościół p.w. Św. Ducha odbudowany na murach kościoła z 1794 ufundowanego przez Truskawskiego. Na miejscowym cmentarzu jest kaplica z 1860 r fundacji ks. Przyjałowskiego i są jeszcze stare groby z polską transkrypcją

Tryszki . -Tryškiai - położone w okręgu telszańskim i w rejonie telszańskim, nad rzeką Wyrwitą.. Dawniej znajdowały się tutaj dobra hr. Wiktora Platera.Pisemne źródła wskazuja że Tryškiai po raz pierwszy wspomniano w 1538., Choć jest prawdopodobne, że osada tutaj była już XV wieku. W 1537. wspomniano Tryškiai dwór i wokół miasta rozszerzony. W 1792 roku. 15 maja. Stanisław August Poniatowski przyznał prawa miejskie. . Posiadało prawo cotygodniowych targów..Miasteczko rosło co było bezpośrednio związane z rozwojem handlu i osiedlaniem się tutaj Żydów.W Tryszkach w 1853 urodziła się Maria Witkiewiczowa - polska nauczycielka muzyki, żona Stanisława Witkiewicza, matka Stanisława Ignacego Witkiewicza

Turgiele -Turgeliai na Litwie położone w rejonie solecznikowskim w okręgu wileńskim nad Mereczanką.W dokumentach historycznych pojawiły się w XVII w. Do tego czasu figurowały jako Merecz Mongirdów (Mały Merecz). Wacław i Aleksander Mongirdowicze, Wiktor Gabriałowicz i Mikołaj Michniewicz byli fundatorami pierwszego kościoła. W 1501 roku król Aleksander Jagiellończyk nadał Turgielom przywilej organizowania targu i prowadzenia 2 karczem na terytorium majątku. Nowy drewniany kościół p.w. Wniebowzięcia N. M. P. po spaleniu się poprzedniego w 1722. -zbudowano w 1722-29 za sprawą ks. Stanisława Kurczbacha.
Budowę nowego kościoła po stu latach ukończono w 1837 r dzięki Józefowi Kobylińskiemu dziedzicowi Pawłowa. Obecnie istniejący murowany kościół Wniebowzięcia NMP wzniesiono (1897-1909) . Parafianie sami opodatkowali się na ten cel i pomagali przy budowie. W połowie XIX wieku na cmentarzu parafialnym wybudowano murowaną kaplicę rodową św. Feliksa (1848-50), fundacji Józefa i Katarzyny z Pusłowskich Kobylińskich

Twery - Tverai położone w zachodniej części Litwy na Żmudi , w okręgu Telszewskim w rejonie retowskim. Tverai w źródłach pisanych po raz pierwszy wymieniono w 1251 m. Pierwszy kościół zbudowano tutaj w 1600 r. W 1640 r. Król Władysław Waza wydał prawo do cotygodniowego targu i trzech jarmarków. W 1780 m. Król Stanisław August przyznane uprzednio przywileje potwierdził.

Tyrkszle (lit. Tirkšliai) - Litwie, położone w okręgu telszańskim, w rejonie możejskim, 7 km na południowy zachód od Możejek. Miejscowość załozona w 1569 r. Nawiedzana przez wojny i epidemie. W wyniku powstańczego buntu w 1863r wielu mieszkańców wywieziono na Syberię.
Pierwszy kościół ufundował Wielki książę litewski Zygmunt III Waza, w późniejszych wiekach przebudowywany a w r 1.750 założono tu szkołę parafialną. Obecny kościół p.w. Chrystusa Króla. wybudowany został w 1937 - 1939 staraniem kapłana Antoniego Kieli, którego portret i pamiątkowa talica znajduje się w kościele.

Uciana Utena położona przy drodze z Wiłkomierza do Dyneburga, Oszmiany i Święcian .Wspomniana po raz pierwszy (1261) w liście litewskiego króla Mendoga. Według legendy zamek w ucianie zbudował na początku XII wieku legendarny książę litewski Utenes (Utenis). Uciana jest jednym z najstarszych litewskich miast. Według legendy założył je książę Utenis. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1261 r. Pierwszy kościół zbudowano w 1416 r. W 1655 r. miasto najechały rosyjskie wojska. W 1812 r. ucierpiało ono od wojsk napoleońskich. Pod miastem toczono bitwy w czasie powstań listopadowego i styczniowego. Miasto leżało na szlaku drogowym z Warszawy do Petersburga i to wpływało na jego rozwój. W 1879 r. pożar miasto zniszczył niemal doszczętnie.Po II wojnie światowej w okolicach miasta działali partyzanci walczący z radziecką okupacją.

Upita - Upytė – wieś w rejonie i okręgu poniewieskim Litwy, stanowiła niegdyś starostwo grodowe i była siedzibą powiatu. Pierwsze wzmianki o ziemi upickiej pochodzą z XIII w. Stał tu warowny zamek zbudowany w latach 1353 - 1379 rozbudowywany w późniejszych wiekach. Znaczenie Upity zmalało gdy siedzibę starostwa przeniesiono do Poniewieża. Upita to teren archeologicznych ciekawych odkryć.
Dzisiaj w Upicie jest kościół św. Karola Boromeuszka (zbudowany w 1878 roku na fundamentach wcześniejszego kościoła z 1742

Upniki - Upninkai. Litwa wies połozona na lewym brzegu rzeki Świeta w rejonie Jonava. Nazwa wzmiankowana po raz pierwszy w 1442 z woli Krystyna Ościka z Kiernowa który był pierwszym znanym władcą ziem Upninkai. Jego syn Radziwiłł Ościkowicz zbudowł pierwszy kościół przed 1477 roku. Kościół był protestancki do 1650 roku . W 17 wieku, Upninkai konkurowały o wpływy z Wiłkomierzem W 1842 roku spłonęły i już nie odzyskały swojej świetności. Obecny neoklasycystyczny rzymskokatolicki kościoł Michała Archanioła otoczony jest kamiennym ogrodzeniem. Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica.

Uzugośćie- Užuguostis– na Litwie w rejonie preńskim w okręgu kowieńskim. Pierwszy drewniany kościół. zbudowany w 1495 r W drugiej połowie XVI wieku. Był tu Kościoł Ewangelicko-Reformowany.
Wiadomo że w 1747 r .Ludwik Pac zbudował nowy drewniany kościół. I utworzona zostala szkoła parafialna. Po tym jak w 1898 r. Kościół został spalony. W latach 1899 - 1.902 r. parafiani zbudowali z kamienia i cegły obecny kościół p.w. Kościół St. Piotra i Pawła neogotycki , z fragmentami baroku zbudowany na planie prostokąta, z 2 wieżami.

Użpol Užpaliai lub Uszpole – na Litwie, w okręgu uciańskimw rejonie uciańskim, siedziba starostwa Użpol, 17 km na północ od Uciany, na lewym brzegu rzeki Šventoji.
Jest tu kościół katolicki z XIX wieku i cerkiew św. Mikołaja

Vente - Ventės niem. Windenburger, przylądek na Litwie w rejonie szyłokarczemskim nad Zalewem Kurońskim na południe od wsi Ventė. W 1360 roku na półwyspie krzyżacy postawili kościół oraz zamek Windenburg, który został później zniszczony przez fale zalewu. Kamienie z zamku zostały wykorzystane do budowy murowanego kościoła. W 1700 roku zawalił się także nowy kościół, z którego budulec pięć lat później wywieziono do położonych nieopodal Kint, tam wykorzystany do budowy miejscowego kościoła Na przylądku zachowanła się jedenastometrowa pruska latarnia morska pochodząca z 1863 roku. W 1929 roku z inicjatywy profesora Tadasa Ivanauskasa w okolicy przylądka powstała jedna z pierwszych w Europie stacji obrączkowania ptaków. Ośrodek nadal jest czynny. W latach 1975–1986 przebudowano brzegi półwyspu. Jego brzegi zostały wzmocnione poprzez wyłożenie ich kamieniami. Wybudowano także 250-metrowe molo. Celem tych prac było zabezpieczenie przylądka i stacji przed zimowymi sztormam.

Verpena - Verpenos – na Litwie w okr. szawelskim w rej. kielmskim 1,5 km na północ od Kelme , w pobliżu drogi A12 Ryga - Siauliai - Taurogi - Kaliningrad. Drewniany Kościół p.w. św Anny był już w 1775 r. Obecny piękny drewniany kościół zbudowano 1901 - 1908 r.

Vilūnai –Litwa. Miejscowość położona w okręgu kowieńskim w rejonie koszedarskim
5 km na południe od Kronie , przy drodze Antakalnis -Jieznas - Alytus - Merkinė .
Kościół p.w. św. Piotra i Pawła zbudowany w 1810 r