Zarejestruj się lub Zaloguj się

Portal w rozbudowie, prosimy o wsparcie.

Uratujmy wspólnie polską tożsamość i pamięć o naszych przodkach.

Zbiórka przez Pomagam.pl

Powstanie Styczniowe - uczestnicy

Największa baza Powstańców Styczniowych.
Leksykon i katalog informacji źródłowej o osobach związanych z ruchem niepodległościowym w latach (1861) 1863-1865 (1866)

UWAGA
* Jedna osoba może mieć wiele podobnych rekordów (to są wypisy źródłowe)
* Rekordy mogą mieć błędy (źródłowe), ale literówki, lub błędy OCR należy zgłaszać do poprawy.
* Biogramy opracowane i zweryfikowane mają zielony znaczek GP

=> Powstanie 1863 - strona główna
=> Szlak 1863 - mapa mogił i miejsc
=> Bitwy Powstania Styczniowego
=> Pomoc - jak zredagować nowy wpis
=> Prosimy - przekaż wsparcie. Dziękujemy

Szukanie zaawansowane

Imię

Nazwisko

Opis

Źródło

Nadawca

Uwagi

Ze zdjęciem

Tryb wyszukiwania

Wyniki wyszukiwania. Ilość: 1147

Strona z 29 < Poprzednia Następna >

Józef Leniecki

Józef Leniecki h. Jelita. (Czasem zapisywany Leniewski, Liniewski) Ur. 17.3.1839 Warszawa, zm. 5.1.1909 Tustanowice. Syn Kajetana Dominika Onufrego (geometry gubernialnego) i Walentyny Julii Molsdorf Oficer wojsk rosyjskich. Organizator powstania w rawskim, opoczyński i łowickim z rozkazu Zygmunta Padlewskiego. Pierwszą bitwę stoczył pod Bolimowem. W powstaniu 1863 odbył całą kampanię z Jeziorańskim włączając to udział w całej organizacji Langiewicza - m.in. walcząc w bitwach pod Małogoszczą Skałą, Pieskową Skałą, Chrobrzem i Grochowiskami. Dowodził oddziałem kawalerii kozackiej. Był też w bitwie pod Kobylanką. Z polecenia Waligórskiego sformował własny oddział z którym walczył na Lubelszczyźnie i na Podlasiu. W szczytowym momencie dowodził nawet 1200 ludźmi. Walczył pod Turobinem, Chełmem, Kockiem, Krzywdą, Pakuszewem, Lubartowem a na końcu pod Gołębiem. Awansował do stopnia podpułkownika. Na polu walki działał aż do lutego/marca 1864 kiedy to przeszedł do Galicji. Tu został podczas organizacji kolejnego oddziału, podczas wyjazdu po broń do Krakowa został zaaresztowany i osadzony w Ołomuńcu. Udało mu się zbiec. Przebywał na emigracji we Francji w Paryżu oraz w Belgii gdzie ukończył École des Mines. Zajmował się pracą w belgijskich kopalniach. Prowadził poszukiwania naftowe w Rumunii, Iraku i Turcji a także w Galicji gdzie osiadł w 1883 roku. Był tu dyrektorem kopalni ropy naftowej w Berehach Dolnych, pomagał w zakładaniu kopalni w Borysławiu, mieszkając w sąsiednich Tustanowicach. Był jednym z założycieli Towarzystwa Techników Naftowych i przewodniczącym Towarzystwa Politechnicznego w Borysławiu. Został pochowany we Lwowie. Żona Waleria Podoska (ślub 1877). Dzieci: Paweł, Barbara (zam. Gliński), Walentyna Józefa ( ur. 1884 Sambor, zm. 1936, zam. Mieczysław Longchamps de Bérier, syn powstańca ).

Józef Leniecki

ur. w Warszawie 1839, oficer wojsk rosyj. Z rozkazu Zygm. Padlewskiego, wyjechał zorganizować powstanie w Rawskiem. Opoczyńskiem. i Łowickiem. Pierwszą bitwę stoczył pod Bolinowem, później połączył się z oddz. Jeziorańskiego, następnie z Langiewiczem i brał czynny udział w bitwach pod Małogoszczą Skałą, Pieskową Skałą, Chrobrzem i Grochowiskami, Po odjeździe Langiewicza jako dowodzący piechotą pod jen. Smiechowskim po trzech dniach przeszedł granicę dla braku amunicji. Następnie pod Jeziorańskim znajdował się w bitwie pod Kobylanką. Z polecenia Waligórskiego sformował oddział, z którym z różnym szczęściem przebywał w Lubelskiem i Podlaskiem do końca marca r. 1864. Główniejsze bitwy pod Turobinem, Chełmem, Kockiem, Krzywdą, Pakuszewem, Lubartowem a ostatnia pod Gołębiem, po której przeszedł do Galicji i zameldował się naczeln. okręg. Wiktorowi Zbyszewskiem a. Cztery oddziały miały wyjść pod dowódz. Sawy (Rudnickiego), czwartym miał dowodzić Leniecki Gdy pojechał do Krakowa po broń i rynsztunki? został aresztowany i wywieziony do Ołomuńca. Z Ołomuńca uciekł, pozostawał pierwotnie w Paryżu, później w Turcji a po 20-tu latach przybył do G-alicji, gdzie pracuje w przemyśle naftowym. Rannym był kilkakrotnie.

Władysław Lenkiewicz

Władysław Ipohorski Lenkiewicz. Ur. 27.6.1843 Ustrzyki Dolne, zm. 6.11.1907 Lwów. Syn Zefiryna, właściciel majątku Teleśnica Oszwarowa Górna i organizatorów pomocy dla powstania. Przerwał studia i przyłączył się do powstania. Walczył w oddziałach Langiewicza i Czechowskiego. Był na liście podejrzanych przez władze austriackie o udział w Powstaniu. Został ciężko ranny w bitwie pod Hutą Krzeszowską. Po powstaniu osiadł w rodzinnym majątku. Opracował i wydał podręcznik dotyczący upraw rolnych. Zajmował się m.in- hodowlą koni dla wojska. Nierzetelność zarządcy i pożar zmusiły go do sprzedaży majątku. Przeniósł się do Cezarówki na Podolu. Został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim. Żona: Janina Mazur

Lionard (zapewne Leonard). Porucznik, który 10 lutego w oddziale pod Św. Krzyżem przeprowadził egzekucję więźnia skazanego na rozstrzelanie.

Leonard Lepkowicz

Major w oddziale na św. Krzyżu.

Stanisław Lesiński

ur. r. 1831 w Warszawie, kapit. wojsk rosyj., służył jako major w oddz. Jeziorańskiego, Langiewicza, zaś jako pułkownik, dowódca żuawów w korpusie mazowieckim pod Miniewskim? w wyprawie krakowskiej i wołyńskiej. Walczył pod Małogoszczą, Stopnicą, Chrobrzą Grochowiskami, Czernichowem, w lasach Olkuskich, pod i Chechłami. Po powst. prywatysta.

Żołnierz w oddziale Langiewicza.

Jan (1) Leśniewski

Jan Leśniewski, ur. 1829, syn Błażeja i Brygidy Garolikowskiej.[2][3] 1847 ukończył Gimnazjum Gubernialne w Radomiu i zdał egzamin nauczyciela w Komitecie Egzaminacyjnym. Nauczyciel Arytmetyki, geometrii. 1854-7 uczył w szkole powiatowej w Pułtusku, następnie w Szkole Realnej przy Gimnazjum W Lublinie. "Ojciec mój, Jan Leśniewski, był początkowo profesorem matematyki w szkołach rządowych średnich, lecz porzucił ten zawód, a wstąpiwszy do Szkoły Głównej Warszawskiej, ukończył wydział medyczny i został lekarzem na prowincji. Praktykę zaczął w miasteczku Iłża, poczem przeniósł się w roku 1871 do Radomia i tutaj życia dokonał. Bystrym swoim umysłem przewidział, że powstanie udać się nie może, to też na zgromadzeniach akademickich - studentów Szkoły Głównej - z Kurzyną, adjutantem Mierosławskiego, gwałtownym agitatorem wśród młodzieży, stawiał się mu przeciw, dopóki nie doszło do wybuchu, a kiedy to się stało, nie zawahał się ani na chwilę z przystąpieniem do aktu. (...) /W 1863/ udał się, jako sanitarjusz, jak się dzisiaj mówi, do partji Langiewicza, był pod Małogoszczą, a po żadnej walce nie spoczął, dopóki ostatni z rannych nie został opatrzony, co go ostatecznie tak wyczerpało, że z trudów zemdlał, pomimo że był silny i wytrwały. Ojciec mój był człowiekiem niepospolitym. Twardy co do zasad i przekonań, niezłomny, nieugięty, nie uznający żadnych kompromisów, niekiedy stawał się bezwzględny. (...) Gorący patrjota, przez całe swoje życie walczył z przedstawicielami systemu rusyfikacyjnego rosyjskiego rządu bez względu na to, iż każdej chwili mógł zostać skazany sposobem administracyjnym na wywiezienie na Sybir, pozostawiając żonę i czworo dzieci w nędzy."[1] Żona: Hilaria Billewicz (ślub: 31.5.1852 Bierwce) [2]

Kazimierz Ligęza

ur. r. 1842 w Kaliszu, słuchacz uniwers., pracował w organiz., później służył jako kapit. kosynierów w oddz. Langiewicza (Czachowskiego) i walczył we wszystkich tegoż bitwach. Po powst. właśc. ziemski.

ur. w Łowiczu r. 1840. prakt. gospod., służył od 23/1 1863 pod Jeziorańskim i Langiewiczem. Był dwa razy ranny, z tego raz ciężko w głowę. Po powst. wyjechał do Paryża, ukończył w Nancy szkołę leśniczą i w r. 1873 przybył do Gralicji dla objęcia zarządu lasów Władysł. ks. Czartoryskiego.

Antoni Lipczyński

Artykuł | ur. 1808, poległ 1863, Oficer jazdy Krakusów z 1831, powstaniec z 1846, więzień austriacki, następnie żołnierz Garibaldiego. Przed powstanie 1863 członek Rady Głównej Krakowiej, a po jego wybuchu dowodził jazdą w partii Kurowskiego, w partii awansował do stopnia podpułkownika. Poległ jako pułkownik pod Radziwiłłowem (2.7), pochowany we Lwowie.

Antoni Lipczyński

(1808 - 1863) - oficer jazdy Krakusów z 1831, powstaniec z 1846 i więzień austriacki, następnie żołnierz Garibaldiego. Przed powstaniem 1863 członek Rady Głównej Krakowskiej, a po jego wybuchu dowodził jazdą w partii Kurowskiego, w partii awansował do stopnia podpułkownika. Poległ jako pułkownik pod Radziwiłłowem (2 VII), pochowany został we Lwowie

Aleksander Julian Lisowicz

ur. r. 1845 w Olkuszu, dozorca aresztów, pracował w organiz. i kontroli paszportów przy komorze celnej w Granicy. Wraz z oddz. Kurowskiego, który przybył do granicy i zabrał kasę celną, wyruszył do powstania i służył w oddz. Kurowskiego, Langiewicza i Miniewskiego, walcząc we wszystkich bitwach. Następnie pracował w tajnej policji w Krakowie. Po powst. uwięziony, został odesłany do Iglawy, skąd do Ołomuńca i Kóniggratzu, następnie do Meksyku.

Z Kongresówki służył w oddziale , zginął pod Grochowiskami 1863 r.

malarz pokojowy, urodzony 1838.03.30, Mielec, od 1847 zamieszkały w Jaśle, żonaty – żona chora od pól roku na nogę, utrzymują się z zasiłków, córka w Ameryce, syn – lokaj w Jaśle. W oświadczeniu o przystąpieniu do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego 1863/64 r. podał, iż przed powstaniem był malarzem pokojowym w Wiedniu. W trakcie powstania żołnierz-strzelec, sierżant plutonu pod kapitanem Bagusiewiczem. Walczył pod dowództwem Czachowskiego w dwóch bitwach: 21 października 1863 roku pod Rybnica i 22 pod Turkowicami, a wcześniej walczył pod Langiewiczem pod Psia Skałą. Ranny pod Turkowcem w prawą rękę i w głowę. Dokumentów żadnych nie posiadał, świadkowie udziału w Powstaniu – Biesiadecki, Kuśkiewicz Piotr – stolarz obaj z Jasła oraz Antoni Lisowiecki właściciel dóbr Niegłowice poczta Jasło.

Władysław Listopad

Żołnierz w oddziale Langiewicza w pułku Żuawów Rochebruna. Nauczyciel z Piotrkowa. Na postojach często intonował śpiew.

Władysław Listopad

(1838 - ?) - ur. w Królestwie; przed powstaniem był nauczycielem w Piotrkowie. Służył pod rozkazami Antoniego Jeziorańskiego, , Józefa Miniewskiego i Komorowskiego i awansował do stopnia majora. Sugestie autora pamiętnika, jakoby Listopad miał polec, nie potwierdzają się

Władysław Listopad

ur. r. 1838 w Król. Polsk prywat., nauczyciel, służył jako sierżant, oficer, major, dowódca saperów w oddz. Śmiechowskiego, Jeziorańskiego, Langiewicza, Miniewskiego i Komorowskiego. Walczył we wszystkich bitwach stoczonych przez wymienionych dowódców.

Władysław Listopad

Urodzony 1838 roku. Nauczyciel. Służył od sierżanta do majora dowódcy saperów, w oddziałach , Jeziorańskiego, Komorowskiego.

Syn właściciela Głobikowej koło Pilzna, ur. ok. 1838. Walczył w oddziale Langiewicza. Po powstaniu pracował jako maszynista kolejowy. Po przejściu na emeryturę zamieszkał w Marchegg na Węgrzech.

Stanisław Loewenhardt

Stanisław Lewenhard, franc. Stanislas Henri Loewenhard (13 września 1838 w Korytnicy, zm. 28 listopada 1915 w Chatillon sous Bagneux (dep. Seine)) – polski lekarz, przyrodnik, powstaniec styczniowy, członek korespondent Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu od 1895 roku. Syn Maurycego i Franciszki (Fanny) z d. Reichman właścicieli Korytnicy, brat Kazimierza Zygmunta Loewenhardta (1834-1896), powstańca styczniowego i emigranta. Ukończył szkołę średnią i studia medyczne rozpoczął w Warszawie. W powstaniu styczniowym służył w oddziale gen. Mariana Langiewicza, w którym poznał swoją przyszłą żonę Annę Pustowojtównę. Po upadku powstania przebywał we Francji, gdzie zaliczał się do znaczniejszych postaci polskiej emigracji, od miejsca zamieszkania części z nich (Battignoles) zwanych batiniolczykami. 20 lipca 1873 (8 sierpnia 1873) roku poślubił Annę Pustowojtównę, mieli czwórkę dzieci: Helena, Mania (1875 - 1882), Henryk franc. Henri (1877 - 1943) lekarz. Jego siostra, Natalia (1836-1880) była żoną Leonarda Rettla, pisarza, poety, historyka, belwederczyka i powstańca listopadowego. Po śmierci siostry Natalii Rettel (2 maja 1880) zaopiekowawał się wraz z żoną dwojgiem jej dzieci.

ur. w Krakowie r. 1838, szewc, służył jako szereg, w oddz. Kurowskiego, Jeziorańskiego. Langiewicza, i Topora i walczył w wszystkich bitwach. Ranny był kulą w lewą nogę i kontuzyowany w głowę.

Ur. 15.02.1838r., Kraków. Czeladnik szewski z Krakowa, wdowiec, bezdzietny, wyznania rzymsko-katolickiego. W oświadczeniu o przystąpieniu do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego 1863/64r. podał, iż przed powstaniem był czeladnikiem szewskim, natomiast w czasie powstania szeregowcem. Służył w oddziale Kurowskiego i walczył pod Miechowem, następnie u Jeziorańskiego i Langiewicza we wszystkich bitwach, później pod Rozenbahem i Toporem – bitwy oprócz innych pod Opatowem i Sandomierzem. Kontuzjowany w głowę i postrzelony kulą w lewą nogę. Deklarację podpisał 29.10.1890r.

Andrzej Łopacki

Ur. Poręba. Dyrektor Powiatowej Kasy Oszczędności, zamieszkały w Bochni, właściciel dóbr, żonaty, katolik. W oświadczeniu o przystąpieniu do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego 1863/64r. podał, iż w czasie powstania był majorem naczelnikiem oddziału. Walczył pod Miechowem u Langiewicza. Był ranny pod Stefankowem. Deklarację podpisał 12.04.1899r.

Jan Lubieniecki

żołnierz Langiewicza. Ranny w bitwie dn. 24.II.1863 r. pod Małogoszczem, uwięziony, po 5 latach zesłania powrócił. Wprowadzony do Imiennego Wykazu Weteranów Powstań Narodowych i odznaczony Medalem Niepodległości.

Jan Lubieniecki

Towarzysz broni Ludwika Jurkowskiego z czego złożył pisemne, poświadczone notarialnie oświadczenie w 1929r. Walczył prawd. pod Langiewiczem w okolicach Miechowa i na terenie kielecczyzny.

Włodzimierz Lubieniecki

Włodzimierz hr. Lubieniecki z Lubieńca h. Rola, ur. 1844 Balice w kieleckim, zm. 23.11.1912 Kielce. Syn Hipolita i Jadwigi Łempickiej. Prawnuk Adama Lubienieckiego - generała wojsk koronnych, po matce wnuk senatora-kasztelana Królestwa Kongresowego Ludwika Łempickiego, pana na Plantach koło Iwanisk w Sandomierskim. Ojciec Hipolit, oprócz rozległych Balic oszacowanych na około 85.000 rubli rosyjskich, był właścicielem trzech dalszych dóbr Bogorii i Zimnowody w Sandomierskim /50.000 r.s./ oraz Soboszowa w Skalbmierskim /21.000 r.s./. Brał udział w Powstaniu Listopadowym walczył jako adiutant sztabowy przy boku generała Samuela Różyckiego pod Pińczowem i Iłżą. Został kapitanem i przyłączony do Prezesa Rządu Narodowego, księcia Adama Czartoryskiego. Po upadku powstania listopadowego wyemigrował na parę lat na Węgry i do Galicji, zanim amnestia pozwoliła mu powrót do rodzinnych Balic, gdzie zmarł 29 maja 1864 roku. Włodzimierz Lubieniecki urodził się jako piąte z dziewięciu dzieci. Siostra Teresa tak wspominała: ""[6] Studiował w Instytucie Szlacheckim w Warszawie. Tam został zaprzysiężony do tajnej organizacji a w chwili wybuchu powstania przystąpił do oddziału.[3] Wnuk Gustaw pisał o udziale dziadka w tajnych organizacjach i powstaniu: ""[7] Zakończenie powstania wspomniał brat Włodzimierza - Jan: ""[8] Dwukrotnie żonaty: z Felicją Drużbacką h. Gierszt i Jadwigą Rostworowską h. Nałęcz. Jest pochowany w Kielcach na Starym Cmentarzu (między kwaterami 4B i 6B). Jego córka z 1. małżeństwa - Maria była matką majora Henryka "Hubala" Dobrzańskiego. Wnuk Włodzimierza - Gustaw tak opisywał wydarzenia po śmierci dziadka: ""[7]

Bogusław Łubieński

(1825 — 1885), właśc. ziemski z Poznańskiego, członek stronnictwa białych, brał udział w organizowaniu dyktatury Langiewicza, komisarz pełn. RN w Krakowie i Galicji Zach. z ramienia Langiewicza

Jan Tadeusz Lubomirski

(1826—1908), książę, właśc. ziemski, działacz społeczny i dobroczynny. W 1863 r. miał objąć tekę spraw zagranicznych w Rządzie dyktatora Langiewicza. Następnie zorganizował tzw. Komisję Kodyfikacyjną przy Wydziale Spraw Wewnętrznych RN

uczeń szkoły Genueńskiej, następnie żołnierzstrzelców, potem podporucznik pod dowództwem jenerała Langiewicza, ciężko ranny pod Grochowiskami, wkrótce zmarł w miesiącu Marcu 1863 roku.

uczeń szkoły genueńskiej, następnie żołnierz strzelców, potem podporucznik pod dowództwem generała Langiewicza, ciężko ranny pod Grochowiskami, wkrótce zmarł w miesiącu marcu 1863 r.

Adam Maciejowski

sędzia pokoju. Urodzony w 1845 roku w Warszawie. Walczył pod rozkazami Langiewicza. Brał udział w bitwach pod: Szydłowcem, Wąchockiem i Świetym Krzyżem.

Ur. 12.02.1842r., Polichno. Cukiernik ze Lwowa, szlachcic, katolik, wdowiec, 5 dzieci. W oświadczeniu o przystąpieniu do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego 1863/64r. podał, iż przed powstaniem pracował jako subiekt cukierniczy w Warszawie, natomiast w czasie powstania na początku jako żołnierz, a później mianowany przez Rząd Narodowy jako oficer instruktor i wysłany do Rawska. Na początku powstania służył w oddziale Grekowicza, brał udział w napadzie na Radomsko, w napadzie na stację D.Z.W. Wiedeńskiej w Zawierciu, rozbrojeniu i wzięciu do niewoli żandarmów wraz z oficerem. Był w oddziale Kurowskiego w bitwie pod Miechowem. W oddziale Langiewicza w oddziale Czachowskiego 3 bat. w bitwie pod Chrobrzem i pod Grochowiskami. W oddziale Miniewskiego , w którym był dowódcą generał Nullo w bitwie pod Krzykawką. Po przegranej wzięty przez wojska austriackie do niewoli i odstawiony do Chrzanowa, a potem do Ołomuńca, a po nieudanej ucieczce do Iglawy. Udało mu się uciec do Krakowa. Był w oddziale kawalerii Popiela i ostatecznie służył u Sangajły. Deklarację podpisał 06.02.1893r.

ur. Polichnie r. 184.2, cukiernik, służył jako szeregów, później oficer instruktor w oddz. Grekowicza, pod Zawierciem, Kurowskiego, pod Miechowem, Langiewicza, pod Chrobrzą i Grochowiskami, Miniewskiego, pod . Wzięty przez austr. wojsko i odstawiony do Chrzanowa, został wywieziony do Ołomuńca a po nieudałej ucieczce do Iglawy. Z Iglawy uciekł na Pragę do Krakowa i wstąpił do oddz. Popiela. Ostatecznie służył w oddz. Sangajły

wieku lat 30 wyrobnik z Warszawy, w samych początkach powstania wziął w nióm udział, służąc w oddziale Jankowskiego, brał udział we wszystkich bitwach jakie ten oddział stoczył z nieprzyjacielem, potem służył w oddziale Lelewela i Langiewicza, w końcu w oddziale Broniewskiego, poległ w bitwie pod Niegorzewem d. 3 Czerwca 1863 r.

Antoni Majewski

Ksiądz, kapelan powstańczy. Powstaniec z oddziału Langiewicza. Zasieczony przez Moskali szablami pod Grochowiskami 18.3.1863, podczas udzielania ostatniej posługi konającemu powstańcowi. Pochowany w zbiorowej mogile powstańczej w Busku Zdroju.

Stanisław Majewski

ur. r. 1841 w Dębiu, handlowiec, pracował w organiz. i służył jako ułan szereg, w oddz. Langiewicza, biorąc udział w bitwach począwszy od Wąchocka. Po powst. był więziony w Ołomuńcu i Iglawie.

Żołnierz w oddziale na św. Krzyżu. Szeregowiec. W bitwie 11.02. odznaczył się odwagą i celnością strzałów. Został później oficerem.

Uczeń, ze skończoną praktyką w aptece Strużyńskiego w Opatowie, pochodził z Radomia. Zginął w pierwszych dniach powstania pod Wąchockiem w oddziale Langiewicza,

Ignacy Makomaski

Ur. 01.02.1843r., Kraków. Adiunkt gazowni miejskiej zamieszkały w Krakowie przy ul. Grodzkiej 32, żonaty, 3 dzieci, wyznania rzymsko-katolickiego. W oświadczeniu o przystąpieniu do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego 1863/64r. podał, iż przed powstaniem był drukarzem, natomiast w czasie powstania podoficerem II kompanii strzelców. Służył w oddziałach Kurowskiego, Langiewicza i walczył pod Skałą, Pieskową Skałą i Małogoszczem. Z powodu choroby wrócił do Krakowa i został aresztowany i oddany do wojska austriackiego. Deklarację podpisał w 1890r.

Strona z 29 < Poprzednia Następna >