Powstanie Styczniowe - uczestnicy

Urodzony ok. 1819 prawdopodobnie w Osowcu k. Rzeczycy na Mińszczyźnie, w rodzinie ziemiańskiej herbu Lubicz, wywodzącej się z nowogródzkiego, jako najmłodszy z trzech synów Józefiny z Bonczewskich i Jana Lubiczankowskiego (ur. ok. 1772, zm. po 1833, doktora filozofii, dyrektora gimnazjów kolejno w Mohylewie, Mozyrzu i Nowogródku, członka Komisji Likwidacyjnej Uniwersytetu Wileńskiego Po ukończeniu gimnazjum w Mińsku, Bronisław podjął w 1837 studia w Akademii Medyko—Chirurgicznej w Wilnie, gdzie włączy! się w działalność tajnego Towarzystwa Demokratycznego kierowanego przez Franciszka Sawicza, które związane było z organizacją tworzoną przez Szymona Konarskiego. W maju 1840 został aresztowany i osadzony na blisko dwa lata w więzieniu. Po zwolnieniu, w listopadzie 1841, podjął w kwietniu następnego roku przerwane studia medyczne - ale już na uniwersytecie charkowskim, który ukończy! w 1845. W końcu lat czterdziestych rozpoczął praktykę lekarską, prawdopodobnie w Mińsku, gdzie poślubi! Leonildę z Sołtanów. W Mińsku przyszło na świat ich sześcioro dzieci. Bronisław pracował jako starszy lekarz w szpitalu miejskim i w zakładzie dobroczynności. Po wybuchu powstania, za przynależność do organizacji, został 15 lutego I 86 3 aresztowany, a następnie oddany pod dozór policji w miejscu zamieszkania. Jednakże w lipcu 1863, jako osoba „nieprawomyślna pod względem politycznym", został przewieziony wraz z rodziną do Wilna i z rozkazu Murawiowa zesłany na zamieszkanie pod dozorem policji w jednym z oddalonych powiatów guberni ołonieckiej. Zamieszkał wraz z rodziną w Ołońcu, gdzie jego dom stał się ośrodkiem życia towarzyskiego 1 kulturalnego wygnańców. W 1871 został zwolniony z dozoru policji. Już wcześniej podejmował różnorodne funkcje związane z zawodem lekarza, znajdując ogromne uznanie miejscowej ludności. Nie ominęły go jednak osobiste tragedie: śmierć czterech córek i pożar domu w Ołońcu. Po nieudanych próbach wyjazdu z guberni został lekarzem powiatowym — najpierw w Ołońcu, później w Łodejnym Polu. Zmarł w lipcu 1880 w Łodejnym Polu i został pochowany na miejscowym cmentarzu. Miał dwóch braci: Ottona, ur. ok. 1804, zm. przed 1869, lekarza, i Edwarda Józefa, ur. ok. 18l7.

książę, zmarł 13 kwietnia 1908 r. w Warszawie. Człowiekowi temu można by dać imię drugie: godności polskiej wcielenia.Tak jak go widywano z głową wysoko podniesioną, takim był tez na wewnątrz. Zesłany w 1863 r. do Niżnego Nowogrodu nie czynił nic, aby od kary się uwolnić. Później mieszkając w Warszawie trzymał się z dala od kół dworskich, nawet gdy całą sferę jego pociągały w tę stronę nadzieje związane z przybyciem cesarza. Człowiek o wielkim sercu znalazł pole działania w warszawskim Towarzystwie Dobroczynności, równocześnie pracując nad polepszeniem doli ludności rzemieślniczej. Z zamiłowania historyk, wspierał badania i prawce Pawińskiego, a jego samego Dwie chwile skarbowości w Polsce i szereg innych rozpraw są cennym przyczynkiem do historii Rzeczypospolitej. Inicjator Encyklopedii rolniczej i główny jej nakładca, rozumiał pracę realną u podstaw, której też wyrazem praktycznym była jego działalność społeczna.

ksiądz, ur. 18 17, wikary parafii Kopyl w pow. słuckim gub. mińskiej. Zesłany do gub. ołonieckiej w 1867 jako podejrzany o namawianie ludności do rozruchów politycznych. Nie wiemy, jak długo przebywał w guberni. Zwolniony z zesłania w l88l, nie mógł jednak powrócić w strony rodzinne. Po ukazaniu się manifestu z maja I 88 3 , który pozwalał pozostającym jeszcze na zesłaniu Polakom na powrót do kraju, wniósł podanie o zezwolenie na przyjazd na Litwę, nie uzyskał jednak zgody władz ze względu na - jak uzasadniał gubernator wileński „krańcowo szkodliwy jego wpływ i nietolerancję dla wszystkiego, co rosyjskie". Niemniej, wiadomo, że w 1888 ks. Ludowicz miał być przeniesiony z parafii w pow. oszmiańskin gub. wileńskiej do Janowa w pow. kobryńskim gub. grodzieńskiej. W 1892 był proboszczem parafii Sokolany w pow. sokolskim gub. grodzieńskiej za odprawienie uroczystego nabożeństwa w dniu św. Józefa został postawiony przed sądem.

syn Józefa, ur. ok. 1809, szlachcic z gub. wileńskiej. Za niedoniesienie władzom o powstańcach, na podstawie rozporządzania Murawiowa wysłany 19 marca 1864 do gub. ołonieckiej pod dozór policji. Początkowo przebywał w więzieniu w Pietrozawodzku (nie wiemy z jakiego powodu), następnie, od 3 lipca 1864 mieszkał w Kargopolu (zona 1 czworo dzieci prawdopodobnie w kraju). Na podstawie manifestu z maja I87I został zwolniony z dozoru. Wyjechał do gub. suwalskiej, w 1874 uzyskał zezwolenie na powrót w strony rodzinne.

urodzony na Wołyniu 1825 roku, syn obywatela rozległych włości. W 18 roku życia zmuszony służyć w wojsku rossyjskiem, odbył kampanią Węgierską i Turecką, dosłużywszy się stopnia rotmistrza ułanów, podał się do dymisyi, W 32 roku życia swego ożenił się z Józefą Regulską lecz nie długo używał szczęścia domowego, bo gdy powstanie wybuchło czuł się być obowiązkami Polaka powołany do walki za sprawę ojczyzny i w r. 1863 stanął w szeregach powstańczych, darowawszy wpierw grunta włościanom swej wioski. Brał czynny udział w wielu potyczkach, w ostatniej podobno bił się pod Salichą i za odznaczenie się posunięty został na stopień majora. Po upadku powstania schronił się za granicę, i ciężką pracą zarabiał na kawałek chleba, stęskniony za krajem przybył do Galicy i 1865 r. w Grudniu, gdzie przyjmował różne obowiązki, które mu zapewniały utrzymanie. Już od początku 1867 r. zwolna zapadał na wodną puchlinę, ona go też w Sierpniu rzuciła o łoże, z którego się już nigdy nie podniósł. Umieszczony w Szpitalu we Lwowie, zostawał pod troskliwą i szczególną opieką Sióstr miłosierdzia. W dniu 7 Października t. r. oddał ducha Bogu. Pochowany na cmentarzu miejscowym. (Obszerniej podaje Gaz. Narodowa m. Pażdziern. r. 1867.)

ksiądz, jeden z najgłośniejszyph partyzantów na Litwie, syn niezamożnych rodziców z okolic Cytowian, urodzony około r. 1828 (w rubryceli na r. 1853 wymienony jest w wieku lat 26, w rubr. na r. 1864— w wieku lat 36). Po ukończeniu nauk w Wilnie, wstąpił zrazu na uniwersytet w Kijowie, lecz, przejęty ideałami demokratycznemi, marząc o bliższem obcowaniu z ludem, opuścił niebawem uniwersytet i wstąpi,} do seminarium djecezalnego żmudzkiego w Worn,iach. W ruibryceli na r. 1853 wymieniony jest, jako alumn III r. seminarium. Według rubryceli na r. 1855 był wikariuszem krakinowskim, później — filjalistą w Podbrzeziu (parafji surwiliskiej). Na tem stanowisku, na którem cieszył się wielkim wpływem na lud, zaskoczyły go wypadki r. 1863. Na wiadomość o wybuchu, nie czekając, jak się zdaje, na niczyje rozkazy, nie dbając o to, co powie Komitet wileński, nie wiedząc wogóle, jak ma się Litwa zachować, — już w lutym (8 marca?) odczytali, podczas namiętnego kazania dekret Rządu tymczasowego o uwłaszczeniu i począł w puszczy Krakinowskiej formować partię. Brał później udział w wielu potyczkach (między innemi w bitwie pod Birżami) i przetrwał ze swoim oddziałem aż do zimy r. 1863. W grudniu (z 4 na 5) ujęty, stracony został w Kownie d. 16 (28) grudnia 1863 r. W niektórych życiorysach ks. A. M. nieściśle i niezgodnie z rubrycelami podawany jest termin pobytu jego w seminarium: miał się on w niem znajdować od 1846 r. do 1850. Tak mówi A. Giller (1. c. II, str. 319), Zygmunt Kolumna w „Pamiątce dla rodzin", a za nimi powtarzają inne opracowania (np. Mieczysławy Sieczkowskiej „Ksiądz Mackiewicz"). Charakterystykę ks. A. M. podaje Przyborowski (1. c. t. I, str. 24 i nast.). Por. broszurę o charakterze paszkwilowym A. Storożenki „Ksiendz Mackiewicz, predwoditid szajki miatieżnikow" (Wilno 1866), „Wilen. wiestn."—„Kurj. wileń." z 17 grudnia 1863 r. Nr 144.

Rudolf de Magocsy, majac 17 lat wstapił w szeregi wojsk powstanczych w 1863 r. Był szeregowcem, podoficerem a w końcu podporucznikiem. Brał udział w bitwach pod Czachowskim, Lelewelem, Jezioranskim, Krukiem, Komorowskim. Uczestniczył w walkach pod Hutą Krzeszowską, Biłgorajem, Kobylanką i Żyżynem, a na ostatku pod Poryckiem. Także brał udział w organizacji oddziału Sienkiewicz. W bitwach odniósł 12 ran. Ciężko ranny był w lewą pierś i rękę pod Kobylanką. Jako ciężko ranny, leżał w pałacu księżnej Sapieżyny przez 8 m-cy, przez którą był pielęgnowany. Towarzyszów broni miał: Ksawerego Gebhardta bez ręki, Studentowicza bez nogi, Tadeusza Romanowicza, księdza Lickendorfera, płk Bednarczyka, dr Jana Chadzyńskiego prymariusza Szpitala Powszechnego we Lwowie, Chmielowskiego, założyciela zakładu Braci Albertynów. Serdecznym jego przyjacielem był Teofil Bentkowski-Pindelski. Byl czynnym czlonkiem Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania z roku 1863/64 we Lwowie

Syn Jana, urodzony w 1838 r., ukończył gimnazjum warszawskie w 1857 r., zaś uniwersytet petersburski ze stopniem kandydata praw w 1861 r., poczem wstąpił do sądownictwa w Warszawie. W 1864 roku aresztowany, po dziesięciu miesiącach więzienia skazany został na śmierć przez powieszenie za udział w organizacji województwa lubelskiego, gdzie był pomocnikiem wojewody. Wyrok ten w konfirmacji zmieniony został na dziesięcioletnie ciężkie roboty. Dnia 1 czerwca 1865 r. wyruszył Majewski na Syberję wraz z dobrowolnie mu towarzyszącą żoną, Elżbietą z Pawłowskich. Podróż odbyli w ciągu pięciu miesięcy i tegoż roku w listopadzie stanęli w Usolu. Majewski nabył w miasteczku domek z ogrodem, gdzie uprawiał warzywa, miał dwie krowy i z tego się utrzymywał. Od rządu zaś dostawał, jak wszyscy, jednego rubla miesięcznie i dwa pudy żytniej razowej mąki. W roku 1867 stracili pierworodną córeczkę, pochowaną na miejscowym cmentarzu w części polskiej. Wkrótce przybył im w Usolu syn Adam, którego do chrztu trzymała moja żona. Korzystając z manifestów, przenieśli się Majewscy w lutym 1869 r. do Krasnojarska, gdzie założyli sklep towarów warszawskich. W marcu 1870 r. otrzymuje Majewski posadę w kopalniach złota Bazylewskiego i udaje się z rodziną do północnej części gub. jenisiejskiej do kopalni „Innocentego". Tam pracuje trzy lata, odpowiednio wynagradzany, w dobrem towarzystwie rodaków. Na mocy manifestu przenoszą się znowu w końcu 1873 roku do Tomska, a w następnym roku, odzyskawszy prawa stanu, do Rosji europejskiej, gdzie w miastach Spasku i Usmaniu tambowskiej gubernji mieszkają lat parę pod dozorem policji. Pod koniec 1876 roku powracają nareszcie do kraju z czworgiem dzieci, z których Adam urodził się w Usolu, Zofja w Krasnojarsku, Zygmunt w kopalni jenisiejskiej, Władysław w Tomsku. Osiedlają się nastałe w Lublinie, gdzie Majewski jest adwokatem przysięgłym i jednym z dyrektorów Towarzystwa Kredytowego Miejskiego, a wkrótce nabywa dom na własność. Z dzieci, na Syberji urodzonych, najstarszy syn Adam jest lekarzem w Lublinie praktykującym, Zygmunt mierniczym, Władysław ukończył wydział prawny, Zofia ma sklep własny w Lublinie; z tych zaś, co w kraju przybyli, córka jest wspólniczką szkoły froeblowskiej w Lublinie i syn w szkołach lubelskich.

z Bubiecka w Poznańskiem, syn obywatela, w bitwie pod Ignacewem ranny 8 Maja 1863 roku pozostał na placu boju, gdzie pomimo licznych ran, zdołał się jeszcze utrzymań przy życiu. Do pozostałego na placu, omdlałego z upływu krwi, przyskoczyło żołdactwo na czele z oficerem zadając 17 ran nieszczęśliwemu, dwie kule kartaczowe poszarpały mu nogę, w drugą zaś i brzuch pchnięty bagnetem, dwie rany otrzymał w głowę kolbą, kilka razy cięty w ramię szablą kozacką, dwa razy pchnięty piką kozacką w plecy i dwa żebra miał złamane od uderzenia kolbą, gdy go tak mordowali w przekonaniu że już nie żyje, odstąpili nieszczęśliwego, osoba miłosierna, która go w tym stanie na polu znalazła, kiedy jeszcze dawał znaki życia, odstawiła go do lazaretu polskiego w Kleczewie, skąd jednak po kilku miesiącach leczenia, zabrali go moskale i umieścili w swoim lazarecie w Koninie, tam aż do 8 Maja 1864 roku pozostawał, podczas tego ojciec po kilkakroć razy zgłaszał się i reklamował o wydanie syna ale bezskutecznie, dopiero wdanie się praskiego konsula pomyślny skutek osiągnęło, długo jeszcze w domu leczony był, czy wyszedł z tak wielkich i niebezpiecznych ran? nie wiadomo, osobisty jego przyjaciel podaje że w parę miesięcy zmarł, inni znajomi twierdzą, że wyjechał do wód we Francy i w drugiej połowie 1864 roku i tam gorzej zachorowawszy postanowił powrócić do domu, i w drodze miał umrzeć, i miał być pochowany na stacyi kolei żelaznej już na granicy pruskiej.

Więzień cytadeli warszawskiej. żołnierz, dezerter z pułku piechoty, ze Zbuczyna, pow. siedlecki, lat 41. Aresztowany 28 stycznia 1864 r. we wsi Zdany. "Wiedział o ukrywaniu broni przez buntowników i nie dał znać władzy". W więzieniu od 13 lutego 1864 r. 13 lipca skazany na osiedlenie na Syberii, 24 lipca odesłany do Warszawy. (M-6).

ur. w r. 1846. w Brodach, uczęszczał do gimnazyum Franc. Józefa we Lwowie, gdy wybuchło powstanie styczniowe. Wieść o niem pierwsza nieciła nadzwyczajny nastrój wśród młodzieży, w klasie zakotłowało, zapał i najpiękniejsze nadzieje zabłysły wszystkim. Młodzież odbywała ciągle narady, snuła plany na najbliższą przyszłość i rwała się do czynu. Jako pierwsi wstąpili się w szeregi Kamil Małkowski i Mieczysław Hirschler, koledzy z ławy szkolnej - zgłosili się w komitecie, który przyjąwszy ich zgłoszenie wydał zlecenie, by w każdej chwili byli gotowi do wyruszenia w pole. Porzucili tedy obaj szkołę, czynili niezbędne sprawunki a zakupione tornistry i naczynia zakopali na stokach Wysokiego Zamku. W oznaczonym dniu wybrali się wieczorem za miasto, gdzie za Żółkiewską rogatką zastali kilku towarzyszy i przygotowane podwody. Dniem i nocą dążono ku granicy, wstępywano do lezących po drodze dworów celem zmiany zaprzęgów, wreszcie zbliżyły się podwody do brzegów Bugu, przez który nowo zaciężni powstańcy mieli się przeprawić. Wśród drużyny było trzech teologów, ks. Korzeniowski, ks. Solecki i ks. Koncer, który później zginął pod Radziwiłłowem, dokąd wyruszył w oddziale Horodyńskiego. Pierwsze wozy przebyły szczęśliwie rzekę, dwa ostatnie utknęły tak, że trzeba było każdego małą czajką przewozić. Wiele czasu zabrał podobny przewóz a gdy stanęli wszyscy na przeciwległym brzegu wraz z nowemi podwodami, zjawili się żandarmi z urzędnikiem politycznym na czele i mnogą rzeszą włościaństwa, uzbrojonego w cepy, widły i łopaty. Komisarz oświadczył spieszącym do oddziału powstańcom, że są aresztowani i polecił odprowadzić wszystkich do budynku w pobliżu położonego, gdzie odbyło się przesłuchanie. Obaj towarzysze z ławy szkolnej tlómaczyli, iż wybrali się na wycieczkę w celu naukowym, by zbierać rośliny, ale straciwszy kierunek zbłądzili. Nie uwierzono zeznaniom i niebawem wszystkie podwody w towarzystwie lojalnej wsi ruszyły w stronę Kamionki Strumiłowej, gdzie dzięki wstawieniu się kolegi obu naszych studentów, Emila Van-Roy'a powodziło się powstańcom wcale dobrze. Z Kamionki odstawiono wszystkich do Lwowa pod silnym konwojem i oddano karnemu sądowi, który prowadził śledztwo o »zbrodnię zakłócenia porządku publicznego«. Wśród mitręgi więziennej, wśród zwykłych zbrodniarzy płynęły tygodnie, a gdy kilka już minęło, odstawiono Małkowskiego do policyi, która miała go szupasem odprowadzić do Zborowa. Dzięki staraniom Klemensa Malinowskiego cofnięto zarządzenie szupasowe a wydano tzw. »gebundene Route«, z którą miał się zgłosić u władzy politycznej w Zborowie bezwłocznie po przybyciu na miejsce przeznaczenia. Po przybyciu do Zborowa postanowił Małkowski wstąpić do oddziału, zwłaszcza że w okolicy organizowała się wyprawa na Radziwiłłów. Miejscowy poczmistrz, Antoni Matuszewski wyprawił tedy Małkowskiego i swego kuzyna Franciszka Nartowskiego, z którym Małkowski uczęszczał do ludowej szkoły brzeżańskiej do kwatery w Olejowie. Pospieszył z nimi Bronisław Sławiński, Antoni Hirschel, Edward Sobieraj, Andrzej Dutkiewicz, Adolf Ujazdowski. Gdy przybyli do Olejowa, gdzie już wielu było zebranych powstańców, z obawy przed rewizyą rozlokowano przybyłych po okolicznych dworach a Małkowskiego wysłano do dworu zacnego Izydora Białynia Chołodeckiego, znanego z patryotyzmu i szczodrobliwości, jak niemniej jego matki, znanej matrony Agnieszki z Górskich w Kudynowcach, w Zborowskim powiecie. Przez Perepelniki udał się Małkowski do Meteniowa, gdzie całymi dniami oddawał się mustrze w oddziale, pozostającym pod kierunkiem fachowych znawców. W oznaczonym dniu zgromadzili się wszyscy w lasach oleiowskich i w 400 wyruszyli do obozu. Przydzieleni byli do oddziału pułk. Horodyńskiego, przyczem Małkowski dostał się do czwartej kompanii strzelców. Oddział uzbrojony ruszył dalej, przyczem konno towarzyszył mu czas dłuższy Ada m ks. Sapieha. W dniu 1. iipca o wschodzie słońca oddział stanął pod Radziwiłłowem. Ze względu na znane opisy nie podaje Małkowski szczegółów nieszczęśliwej walki pod tą miejscowością, wspomina jednak o swych wrażeniach osobistych. Wszyscy uczestnicy tej walki dali żywy i przepiękny przykład wielkiej miłości ojczystej sprawy i ofiarności. Wódz działał, co mógł, podołać nie zdołał, gdyż dwa inne oddziały nie jawiły się. Na froncie przed nieprzyjacielem przy energicznem dowództwie nie czuł tej grozy, jaka zwykła ogarniać z chwilą, gdy zaczyna się cofać i gdy ciągle trapi myśl, że stać się można pastwą brutalnego i dzikiego żołdaka. Cofali się powstańcy gromadkami, jeden koń niósł po dwóch rannych. Wśród nadzwyczajnych trudów z Wincentym Bobrowskim z Manajowa przemyka się przez podwójny kordon graniczny i staje w końcu we wsi Nakwaszy po stronie galicyjskiej. Do szkoły wracać nie mógł, został bowiem z wszystkich w całej monarchii wykluczony, wstępuje zatem do urzędu pocztowego w Zborowie, przyjęty jako ekspedytor przez poczmistrza A. Matuszewskiego, narażonego na pewne szykany z powodu zatrudnienia u siebie »rebelanta«. W cztery lata po powstaniu uzyskał Małkowski amnestyę, pracował we Lwowie w charakterze manipulanta, następnie jako administrator poczty w Izdebniku, w Gorlicach, Bursztynie. Wzorowa praca przyświeca mu zawsze, zostaje urzędnikiem i sprawuje przez szereg lat naczelnictwo urzędów pocztowych w Husiatynie, w Złoczowie, wkońcu w Tarnopolu. Przyszedłszy w stan spoczynku przeniósł się do Lwowa, gdzie umarł w lipcu 1910.

( - 15.05.1896 Wybranówka pow. bóbrecki) – weteran Powstania Styczniowego [1] "Rodem z Kurozwęk w Królestwie, jako kandydat zawodu duchownego, brał on czynny i zaszczytny udział w ostatnim powstaniu i przebył kilka lat na Syberji, Dostawszy się następnie do Galicji, objął z ramienia gminy w m. Lwowie zarząd kamieniołomu tamtejszej gminy w Hucie sochodolskiej pod Wybranówką. Na tem skromnem stanowisku zaskarbił sobie cnotą obywatelską tyle, że na pogrzebie, który się wczoraj odbył, mnoga rzesza okolicznego włościaństwa, pospołu z reprezentatai tak zw, inteligencji stanęła przy trumnie, a gdy ks. Bożentowicz (towarzysz z wygnania syberyjskiego) przemówił o nieboszczyku nad mogiłą - nie było oka bez łez. - Małobęcki pozostawił wdowę i dzieci niezaopatrzone. [1] Zmarł 15 maja 1896 r. w m. Wybranówka [obecnie na Ukrainie] [1] parafia rz-kat Sokołówka. [2] na trasie linii kolejowej Lwów-Czzerniowce obówd lwowski, rejon stryjski.

Herbu Ślepowron, urodził się w Górnie (obecnie województwo podkarpackie) 1 września 1810 r. w zubożałej rodzinie szlacheckiej Tomasza Mareckiego i Reginy z domu Kowalskiej. Miał dwie siostry – Marię i Annę oraz brata Wawrzyńca. W wieku 23 lat ożenił się z Marianną, córką Józefa Marcińca. Mieli dzieci: Tomasza, urodzonego w 1834 r., który wkrótce po urodzeniu zmarł, córkę Ludwikę, urodzoną w 1837 r., syna Tomasza, urodzonego w 1839 r., który również zmarł zaraz po urodzeniu oraz Jakuba, urodzonego w 1844 r. Była to niezwykle barwna i zasłużona dla wielu krajów postać. Walczył na Węgrzech, w Turcji, na Krymie, Kaukazie, w legionie polskim po stronie Czerkiesów. Brał udział w obaleniu Burbonów w Neapolu i na Sycylii, walczył w Kalabrii i w Abruzzach przeciw brygantom, był w Rumunii, aż wreszcie na Lubelszczyźnie w powstaniu styczniowym. Można przypuszczać, że wydarzenia 1830 r., a zwłaszcza stacjonowanie w jego miejscowości i miejscowościach sąsiednich (Kamień) wojsk gen. Girolamo Ramorino, nie pozostały bez wpływu na jego dalsze losy. Zapoznał się wówczas z o cztery lata młodszym Józefem Sewerynem Liniewskim, przyszłym właścicielem dóbr Lejno, który nie jeden raz będzie dawał schronienie żołnierzom, powstańcom oddziału Mareckiego, przed Moskalami. Michał około 1848 r. opuścił rodzinne strony, zaciągnął się do wojska. Na wieść o wybuchu powstania (22/23 stycznia 1863 r.) Marecki wyruszył przez Rumunię do Polski, aby spełnić swe marzenia o życiu w wolnej Polsce. Po walkach z Rumunami pod Costangalą 15 lipca 1863 r. w oddziale pułkownika Zygmunta Miłkowskiego (Teodora Jeża), przedostał się wreszcie na Lubelszczyznę. W sierpniu 1863 r., koło Lubartowa rozpoczął formowanie oddziału powstańczego. Jak wynika z raportu kapitana Mareckiego do komisarza pełnomocnego Galicji Wschodniej, Izydora Kopernickiego, wysłanego 3 września tego roku z Kamionki, oprócz ludzi nie posiadał broni i amunicji. Prosił o pełnomocnictwa na odebranie broni z ukrytego magazynu. Ostatecznie udało mu się doposażyć ludzi w uzbrojenie. W październiku pułkownik Władysław Rucki powierzył mu dowództwo nad swoim oddziałem liczącym około 400 ludzi (dwie kompanie strzelców, jedna kompania kosynierów i 50 jeźdźców). Powierzono mu również pieczęcie i pełnomocnictwa dotyczące pełnienia obowiązków naczelnika sił zbrojnych województwa lubelskiego, do czasu wkroczenia gen. Waligórskiego. Według raportu komisarza pełnomocnego lubelskiego Ignacego Wysockiego do Rządu Narodowego o stanie organizacji w pow. lubelskim oddział Mareckiego liczył 800 ludzi i był na trzecim miejscu pod względem ilości żołnierzy. Według sprawozdania, oddziały dowodzone przez Mareckiego utrzymywały się przez siedem miesięcy. Późną jesienią Marecki współdziałał w akcjach wojennych z oddziałem majora Józefa Lenieckiego, w lasach na południe od Parczewa koło wsi Białka oraz między jeziorami: Piaseczno i Bikcze w pobliżu Kaniwoli. 17 listopada 1863 r. między jeziorami Piaseczno i Bikcze doszło do koncentracji oddziałów: mjr. Michała Mareckiego, mjr. Józefa Lenieckiego, ppłk. Józefa Jankowskiego-Szydłowskiego. Brał udział w starciu pod Puchaczowem, które należało do ważniejszych wydarzeń powstania styczniowego na ziemi łęczyńskiej. Była to bitwa zwycięska i dość nietypowa, jak na warunki powstania styczniowego. Toczyła się na otwartym polu i w zabudowaniach miasteczka Puchaczów. Decydującą rolę w zwycięstwie odegrał oddział mjr. Mareckiego. 10 grudnia 1863 r. w okolicy Korybutowej Woli skoncentrowało się kilka oddziałów powstańczych majorów Mareckiego, Lenieckiego, Etnera oraz piechota Kozłowskiego i Lutyńskiego. Rannych żołnierzy-powstańców, Marecki kierował do niedostępnych miejsc pod opiekę zaufanych ludzi. Jednym z nich był Józef Seweryn Liniewski, kolega z młodzieńczych lat. Waczył pod Markuszowem. Dnia 11 grudnia 1863 r. Rząd Narodowy rozkazem nr 12 potwierdził awans Michała vel Karola Mareckiego do rangi majora. 25 grudnia 1863 r. Michał Marecki wraz ze swoimi żołnierzami świętowali Boże Narodzenie w Łęcznej. W tym samym czasie kilkudziesięcioosobowy oddział dragonów moskiewskich penetrował okoliczny teren i wjechał do Łęcznej. 33 dragonów moskiewskich wpadło w ręce powstańców. Zabrano im konie i broń. Natomiast Święta Bożego Narodzenia według kalendarza prawosławnego powstańcy spędzili wśród unitów na Podlasiu. 14 stycznia 1864 r. major Marecki przebywał z oddziałem w okolicach Lubartowa. Jego oddział wzmocniły resztki żołnierzy Szydłowskiego. Po sześciogodzinnej walce niedaleko Skromowskiej Woli, napierane przez przeważające siły wroga, cofnęły się oddziały powstańcze w kierunku Pożarowa i Turkowic. Następnie oddziały Mareckiego wycofały się na południowy wschód. Według Andrzeja Dąbskiego i Tomasza Łazora, gospodarzy z Suchego Lipia, zgłaszających zgon do księdza w parafii, zgon Mareckiego nastąpił w południe 24 stycznia 1864 r. Michał Marecki w czasie trwania powstania styczniowego uczestniczył w wielu bitwach: pod Puchaczowem(18 listopada), Korybutową Wolą (3 grudnia), Markuszowem, Przybysławicami (19 grudnia), Skromowską Wolą (14 stycznia 1864), Chłaniowem (22 stycznia) i Suchem Lipiem (24 stycznia).

Karol. H. Bończa. Ur. 10.05.1837r., prywatny oficjalista zamieszkały we Lwowie, kawaler, wyznania rzymsko-katolickiego. W oświadczeniu o przystąpieniu do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego 1863/64r. podał, iż przed powstaniem był prywatnym oficjalistą, natomiast w czasie powstania żołnierzem. Służył w oddziale Zapałowicza, walczył pod Tyszowcami i Tuczępami. Po odwrocie był w kwaterze u hrabiego Włodzimierza Dzieduszyckiego przez 8-10 dni. Następnie pod dowództwem Wiśniewskiego walczył pod Korytnicą, gdzie został ranny. Po 4 dniach błąkania po Wołyniu powrócił do Sokala. Przeznaczono go do transportu wózkiem czterokonnym siodeł i przyrządów dla kawalerii. Został zatrzymany przez austriacką żandarmerię i odstawiony do Żółkwi pod eskortą żandarma i dwóch żołnierzy, gdzie po 2 dniach odstawiono go do Lwowa. Siedział 3 miesiące we Lwowie. Deklarację podpisał 01.07.1888r.

Ksawery Markowski, syn Bernarda, szlachcic herbu „Szeliga” urodził się w 1813r. w Zgierzu k. Łodzi w ówczesnym Królestwie Polskim. W wieku około 30 lat przybywa do Choroszczy do tworzonej prze Christiana Augusta Moesa fabryki sukna i kortu, późniejszej potęgi przemysłowej Choroszczy. Jako, że przybył ze Zgierza, miejscowości od lat związanej z przemysłem sukienniczym otrzymał posadę przy uruchamianiu i obsłudze maszyn. Po kilku latach zawiera związek małżeński z mieszczanką wyznania prawosławnego Marią Jakowlewną. W małżeństwie rodzi się 7-ro dzieci, dwie córki i pięciu synów. Osiedlają się w Uroczysku Dzikie, które wówczas należało do majątku Choroszcz i było własnością Grafini Honoraty de-Moni. Z chwilą pojawienia się ruchów niepodległościowych w okolicach Białegostoku, Ksawery Markowski tworzy partię powstańczą liczącą 31 osób pochodzących z Choroszczy i okolic. Jako 50-cio letni patriota osobiście dowodzi utworzonym oddziałem i ściśle współpracuje z grupami powstańczymi szczególnie z Jaworówki, Leńc, Dobrzyniewa i Pogorzałk. Jesienią 1863r. do Uroczyska Dzikie przybywa dwóch żołnierzy carskich – zapewne zwiadowców, pod pretekstem nabycia dla swojej stacjonującej w Białymstoku jednostki wojskowej kwaszonej kapusty. Ksawery Markowski obu tych żołnierzy, z których jeden był w stopniu oficera, zaprosił do swego dworku, łudząc ich nadzieją nabycia nawet większej ilości kapusty. Po cichu wysłał pracującego u niego przy tarciu drzewa robotnika, najprawdopodobniej o nazwisku Łotowski ze wsi Dzikie, do Jaworówki z zawiadomieniem o pobycie u niego dwóch żołnierzy rosyjskich. W rezultacie kilkunastu przybyłych z Jaworówki należących do powstańczego spisku mieszkańców tej wsi zlikwidowało obu żołnierzy carskich. W kilka dni później, idący tropem obu zaginionych żołnierzy, oddział wojsk carskich przybył do Uroczyska Dzikie i aresztował Ksawerego Markowskiego oraz wykorzystanego w charakterze gońca tracza, osadzając obu w więzieniu w Białymstoku. Obciążające zeznania złożyła służąca Ksawerego Markowskiego, która nawet wskazała ślady krwi na celowo niedbale umytej przez siebie podłodze. Na mocy Konfirmacji Dowódcy Wojsk Wileńskiego Okręgu Wojennego Ksawery Markowski zostaje skazany na śmierć przez rozstrzelanie. Powodem kary śmierci jest udział w powieszeniu 2-ch żołnierzy. Publiczna egzekucja zostaje wykonana w dniu 14/26.10.1863r. w Choroszczy. Po odczytaniu wyroku na rynku przed kościołem rozstrzelania dokonano na ogrodach za klasztorem Dominikanów. Ciało zakopano na miejscu kaźni, które później kozacy dla uniemożliwienia jego znalezienia i dokonania pochówku, dokładnie zatratowali kopytami swoich koni. Przez pewien okres miejsce to było dokładnie strzeżone przez oddziały kozackie aby uniemożliwić mieszkańcom jego uhonorowanie i doprowadzić do jak najszybszego zapomnienia

Pod Koniecpolem odznaczył się niejaki Marzniewski, mężczyzna olbrzymiego wzrostu i odpowiedniej siły. Stanąwszy na moście, znajdującym się na Pilicy, z niezwykłej wielkości garłacza, gdzie mieściła się prawie armatnia kula, jak drugi Kokles rzymski, walił raz poraź, a zawsze ze skutkiem. Tak strzelając z pół godziny, nie spostrzegł w swym zapale, że sam prawie został na moście, opuszczony od wszystkich, oddalony od nieprzyjaciela na paręset zaledwie kroków. Pomimo tego nie cofnął się; naraz zadrżał — zabójczy garłacz wypuścił z rąk — dwie kule uderzyły go prawie jednocześnie w piersi i prze cięły pasmo dni młodego bohatera. Moskale podniósłszy go z ziemi, dziwili się jego budowie i olbrzymiej broni, jakby umyślnie odlanej dla niego.

ur. 1836 r. Jako wik. par. Krzeszów, pow. biłg., gub. lubi, ksiądz S. M. jawnie współdziałał z projektującymi zbrojne powstanie, za co Audytorjat Polowy pod Nr. 347 postawił wniosek: pozbawić go godności kapłańskiej i wszystkich praw sta nu oraz zesłać go na osiedlenie do najbardziej oddalonej miejscowości na Syberję. Wyrok ten zatwierdził nmk Kr. P. 21 marca 1863 r.

właściciel realności w Tarnowie, ur. [b.d.], zam. Tarnów ul. Szewska 4, wyznanie rzymskokatolickie. W oświadczeniu o przystąpieniu do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego 1863/64 r. podał, iż przed powstaniem był dzierżawcą dóbr. W powstaniu zajmował się wszystkim, od 1.02.1864 był komisarzem Policji Narodowej, nie był w żadnym oddziale i nie walczył w bitwach, dokumenty i powołania: nominacja podpisana przez s.p. Erazma Darskiego, wie o tym notariusz w Tarnowie Chanusz oraz Dr Karkuwski [Skarkuwski?] we dworze, wpisowe 5 lwa, składka roczna 6 lwa, podpisane w Tarnowie 5.11.1895, pod tym odręczna notka z datą Tarnów 21.12.1895 informująca, iż znany jest w organizacji z czynnego uczestnictwa w powstaniu z prośbą o przyjęcie, pieczęć Tarnowskiego Oddziału wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego z r.1863/64 i podpis , deklaracja w charakterze członka [wspierającego – skreślone] czynnego.

Rotmistrz. Po ranny w ramię, kurowany w oficynie dworu w Wolic, własn. Dunin-Borkowskich. W opowiadaniu autorki: "Tymczasem w oficynie, drugi ranny, rotmistrz Mazewski, po bolesnych operacjach wyjmowania kuli i kości z ramienia, podczas krzyki jego dochodziły, trwożąc dzieci, zaczynał z wolna i mozolnie, przy ciągłych najtroskliwszych staraniach, wracać do zdrowia. Dnia jednego wtoczyła się na dziedziniec wielka, malowana w pejzaże kareta, z niej wysiadły dwie strojne panie i troje dzieci - rodzina Pana Mazewskiego. Dzieci nie posiadały się z radości. Zapoznanie z Leonkiem, Manią i Leonką odbyło się w sposób super prosty, trzy papierowe rogatywki nasadziło się im na głowy, dało do ręki trzy wystrugane na prędce szabelki i ten zwiększony zastęp ruszył w sad na nowe harce. (...) Pan Mazewski był przykry i wymagający. Stawiał siebie na jakimś piedestale wymagał hołdów i ciągłego schlebiania a dla dzieci surowy był i niechętny., nie znosił hałasu, drażniły go ich zabawy, toteż nie lubiliśmy go, choć nam powtarzali ciągle że on cierpiał za Ojczyznę". przeszedł granicę jako emigrant zabierając ze sobą Franciszka Rakowskiego oraz "stanowego pristawa" z Teofilpola - Lewickiego

Po rozproszeniu się oddziału gen. Langiewicza przebywał we dworze Dobrzyńskich w Partyni Po kilku miesiącach powrócił w powstańcze szeregi tym razem pod rozkazy płk. Dionizego Czachowskiego. W stopniu rotmistrza był jego adiutantem. Walcząc u jego boku, zapisał piękną powstańczą kartę w swoim życiorysie. W bitwie w Jaworze Soleckim na Mazowszu został ciężko ranny. W obronie swego dowódcy stracił lewą dłoń. Został szczęśliwie uratowany przez rosyjskiego dowódcę Asiejewa od zamordowania go przez kozaków, którzy szablami podcinali gardła rannym powstańcom. Będąc ciągle pod opieką Asiejewa, został wyleczony i z jego pomocą przedostał się do Galicji. W roku 1865 ożenił się z Heleną Dobrzyńską z Partyni. I tu dał się poznać jako rządny gospodarz i orędownik spraw publicznych. Przez czterdzieści lat piastował mandat posła do Sejmu Krajowego we Lwowie. Doczekał wolnej Polski. W roku 1920 został wpisany do imiennego wykazu weteranów powstań narodowych. Zmarł w kwietniu 1921 roku i już pośmiertnie Józef Piłsudski 5 sierpnia tegoż roku odznaczył go Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari 5 klasy.

Kaflarz zamieszkały 1863 w Krakowie na ul. św. Anny, gdzie miał w oficynie piec do wypalania kafli. Przechowywał powstańców ukrywając ich przed żandarmerią w razie potrzeby w owym piecu. W ten sposób m.in. schronił się Teofil Wielebnowski, Ferdynand Dziedzicki i Józef Rączka, przyprowadzi tu przez Antoniego Namysłowskiego.

ur. w r. 1846. w Borkach Wielkich, jako uczeń gimnazyalny wziął udział w powstaniu, walczył jako szeregowiec w oddziale jeziorańskiego i jako sierżant kawaleryi w oddziałach Lelewela i Krysińskiego. Walczył pod Kobylanką, Królową niwą, Kałuszynem, Chruśliną, Korytnicą, Różą, Parczewem, Włodawą, Wyrykami, Domaczewem, Sajówką, Kaniowolą, Żyżynem, Sosnowicami, Rudką i Fajsławicami, gdzie wzięto go do niewoli. Skazany został na karę śmierci, złagodzoną następnie na ośmioletnią katorgę na Sybirze. Rok styczniowego powstania zastał go na ławie szkolnei w Czerniowcach, gdzie ruch narodowy po wypadkach warszawskich silnem odezwał się echem. Zdała od ognisk narodowego życia na odległej ziemi bukowińskiej idea orężnej rozprawy z wrogiem znalazła szczerych zwolenników. W miarę zbliżania się wybuchu zbrojnego ruchu i zacieśniania coraz więcej więzów ze strony rządu rosyjskiego gorący nastrój dawał się odczuwać wśród bukowińskiej Polonii, rozpoczął się werbunek ochotników, zakupno i wysyłka broni za kordon. »Miałem - pisze nasz powstaniec w swym pamiętniku — rok siedmnasty, pochodziłem ze starej chociaż zubożałej szlachty byłem synem żołnierza wojsk polskich z r. 1831 i gwardzisty' z r. 1848., czułem się zdrów i silny, więc łatwo zrozumieć' iz m, nawet przez myśl nie przeszło siedzieć za piecem, kiedy mm krew za Ojczyznę przelewają lub choćby tylko czekać, jaki obrót weźmie sjjrawa«.* Mężyński zgłasza się zatem u komisarza, kierującego werbunkiem i z dwoma towarzyszami, Antonim Bulwińskim i Michałem Gródkim porozumiewa się w sprawie wymarszu na plac boju. W grupie z kilku towarzyszów złożonej przeprawia się przez Dniestr i po długim pochodzie dociera obok Narola, w cieszanowskim powiecie, do granicy Królestwa Polskiego. Z częścią rozbitego oddziału Lelewela z pod Borowca, liczącą około 40 powstańców, udaje się Mężyński podobnie jak jego bukowińscy towarzysze bez broni, zabranej przez żandarma koło Rawy Ruskiej — do obozu jeziorańskiego w dniu 28 kwietnia. Przydzielony do czwartej kompanii strzelców już w dniu 1. maja po raz pierwszy zagląda w oczy moskiewskiego żołdaka, chociaż w zwycięskiej bitwie udziału nie bierze, ustawiony wśród tyralierów tylnej straży. W kilka dni później gdy zawrzała bitwa powtórna pod Kobylanką w dniu 6. maja, bierze w niej czynny udział i przez 16 godzin nie schodzi z pola walki. W myśl rzuconej komendy: »kryj się za drzewa« rozsypali się powstańcy po lesie a że grubych drzew było mniej, więc kryło się za niemi po dwóch lub trzech. Towarzysz obok stojący pada martwy, nasz powstaniec przechodzi całą skalę uczuć od pewnej trwogi, trwającej mgnienie aż do zupełnej przytomności i zaciekłości we walce. Oddział po chwilowym odwrocie nad granicą austryacką zwycięża i zyskuje pochwałę gen. jeziorańskiego, który składając podziękę kompanii zaznaczył, że w ciągu dnia zwyciężono 22 roty piechoty i zabrano cztery armaty. Opuściwszy obóz, ostrzeliwani długo przez Moskali kierują się wzdłuż granicy austryackiej, prażeni ogniem na folwarku Huta Skrzyszowska. Ścigani i rozdzieleni zakopują broń i rozłączają się, Mężyński z kilku towarzyszami szuka wśród różnych przygód za nowo formującym się oddziałem, który powstaje w lasach Lubartowskich, gdzie też zaciąga się do kawaleryi. Mały oddział, złożony z 250 ludzi i 36 kawalerzystów, stacza bitwę z trzema rotami nieprzyjacielskiemi pod Chruśliną, zyskuje zwycięski plac boju, lecz cofać się później musi wobec nadciągającej odsieczy moskiewskiej. Pod Korytnicą atakuje oddział ów maszerujących szosą Moskali, 22. czerwca zyskuje zwycięską bitwę pod Kałuszynem, gdzie śmierć- żniwiarka czyni w oddziale znaczne szczerby. Po potyczce tej zostaje Mężyński mianowany podoficerem. Pod wsią Różą dalsze następują straty, kilkudziesięciu rannych, stracone furgony. Pod Krycińskim nowy formuje się oddział, w którym Mężyński w randze sierżanta przydzielony zostaje pod komendę rotmistrza Szumskiego do drugiego plutonu ułanów. W dniu 29. czerwca bierze udział w bitwie pod Parczewem, następnie pod Włodawą, 3. lipca pod Wyrykami, w tydzień później pod Domaczewem, 11. lipca pod Sajówką, 26. lipca pod Kaniowolą. Po odebraniu rozkazu od generała Kruka spieszy oddział pod Żyżyn, gdzie na szosie, prowadzącej z Warszawy do Lublina powstańcy zaatakowali kolumnę moskiewską, konwojującą dyliżanse pocztowe z pieniądzmi. Zwycięstwo ostało się naszym. Moskale ponieśli znaczne straty. Po tym ataku oddziały rozeszły się a Mężyński ruszył dalej pod Krysińskim. Następowały dalsze potyczki, nierozstrzygnięta pod Chruślinem, w dniu 18. sierpnia pod Sosnowicami i nad Rudką, poczem formuje się nowy oddział w Fajsławicach, z kilku innych wypartych, jakby w pułapkę wprowadzony. W przejściu szosą do większych lasów wpada oddział w zasadzkę moskiewską, o której kroczący na przedzie Mężyński strzałem oddział zawiadamia. Wywiązała się bitwa z nieszczęśliwym dla naszych wynikiem, padło zwyż 600 powstańców, tyluż było rannych, 633 dostało się do niewoli, wśród nich i Mężyński. Tak się zaczęły dla niego ciężkie chwile moskiewskiej niewoli i sybirskiej katorgi, na którą został zmieniony poprzednio przez sąd wojskowy wydany nań wyrok śmierci. W dniu 20. września przyprowadzono pojmanych do cytadeli warszawskiej, Mężyński otrzymuje na sądzie wojennym wyrok śmierci, zmieniony na ośmioletnią katorgę, wyrusza pod eskortą pociągiem do Warszawy, przez Petersburg do Moskwy a przez Niżny Nowogród po niebezpiecznej przeprawie przez Wołgę kibitkami i sańmi do Tobolska, w którym stanął w dniu 18. grudnia. Dalsza droga wiodła etapami, powstańcy pieszo dążyli naprzód, Mężyński pozostaje kilka miesięcy w szpitalu więziennym w Tarze, gdzie przebywa tyfus. Z nową partyą porządkiem etapnym dociera do Tomska, dalej podwodą do Krasnojarska i Irkucka w dniu 22. września 1864 r., w końcu dopiero w dniu 9. stycznia 1865. r. do miejsca swego przeznaczenia w kopalni srebra w Kutamarze. Okuty w kajdany dostaje się Mężyński w dwa miesiące później do Aleksandrowska, gdzie wychodzi do robót w kopalni. W kamerze więziennej prowadzi monotonne życie, zarabia na nie pracą ręczną, robi fajki, cygarniczki, pudełka z drzewa i papieru, guziki i spinki z rogu. Zamachowi na cara w Petersburgu zawdzięcza zmniejszenie katorgi o jedną czwartą i rozkucie z kajdan, te bowiem ulgi skazańcom po owym zamachu zostały przyznane. Pobyt kilkumiesięczny w szpitalu, wypadek z roztopioną cyną, która w chwili przelewania do naczynia z powodu jego wilgoci parą omal nie spowodowała utraty oka, przejście z katorgi na posielenie to ważniejsze momenty z pobytu w niej naszego skazańca. W dniu 9. kwietnia 1868. roku opuszcza Mężyński Aleksandrowsk i osiada na posieleniu w okolicy Irkucka w Kułakowej u traktu angarskiego, gdzie przebył trzy miesiące, następnie przesiedla się do Bałuszkiny, gdzie uzyskuje amnestyę i w dniu 11. października 1868. r. opuszcza miejsce swego posielenia i częścią podwodą, częścią etapnym porządkiem przez Tomsk wśród ciężkiej mitręgi dąży do Kazania i Niżnego Nowogrodu i da lej koleją żelazną przez Moskwę i Petersburg, Wilno do Warszawy, dokąd przybył Mężyński w dniu 19. kwietnia 1869 r. wreszcie w kilkanaście dni później stanął w Krakowie a 28 kwietnia tegoż roku w Czerniowcach, skąd wyszedł do powstania. Osiada w Tarnopolu, gdzie w życiu społecznem jako prezes »Gwiazdy« żywy bierze udział.

ppor. (1837) Otwock Dr Antoni Michałowski (1837-1930) mieszkał z żoną Marią i dziećmi w Żelechowie od maja 1870 r. do sierpnia 1915 r. Podjął tutaj wolną praktykę, a z czasem obowiązki lekarza miejskiego. Był pionierem profilaktyki i oświaty sanitarnej. Leczył, pomagał, oświecał. Rozwijał szeroką działalność społeczną. Z jego inicjatywy powstało w Żelechowie szereg instytucji użyteczności publicznej, m.in. Towarzystwo Straży Ogniowej Ochotniczej, Towarzystwo Miłośników Sceny i Muzyki, Towarzystwo Pożyczkowo-Oszczędnościowe, Koło Polskiej Macierzy Szkolnej, Biblioteka Publiczna, Spółdzielnia Spożywców, Komitet Obywatelski, szpital dla rannych żołnierzy. Dr Antoni Michałowski miał dziesięcioro dzieci: Antoniego, Marię, Janinę, Tytusa, Jadwigę, Bohdanka (pochowanego w Żelechowie), Zofię, Halinę, Bohdana i Józefa. Grób rodziny Michałowskich znajduje się na Starych Powązkach w Warszawie (kwatera 170, rząd 1, miejsce 5,6): Ciekawe są losy Antoniego Michałowskiego, który urodził się w 1837 r. na Żmudzi, ukończył w Moskwie studia medyczne, później przystąpił do powstania styczniowego, za co został w 1863 r. aresztowany i zesłany w głąb Rosji. Dwa lata później skorzystał z amnestii, która jednak nie pozwalała mu powrócić w rodzinne strony. Zezwolono mu jedynie na osiedlenie się w Królestwie. W 1869 r. ożenił się z Marią Żymirską - wnuczką generała Franciszka Żymirskiego, uczestnika powstania listopadowego, poległego pod Olszynką Grochowską. W 1870 r. wraz z rodziną zamieszkał w Żelechowie. Podjął tutaj wolną praktykę, a z czasem obowiązki lekarza miejskiego. Stworzył w mieście pierwszy ośrodek zdrowia. Był pionierem profilaktyki i oświaty sanitarnej. Leczył, pomagał, oświecał. Dr Michałowski spędził w Żelechowie blisko pół wieku, pozostawiając po sobie wiele trwałych śladów. Był duszą większości inicjatyw i prawdziwym wodzem społecznym. Z jego inicjatywy powstała w Żelechowie bogata gama instytucji użyteczności publicznej, m.in. Towarzystwo Straży Ogniowej Ochotniczej, Towarzystwo Miłośników Sceny i Muzyki, Towarzystwo Pożyczkowo-Oszczędnościowe, Koło Polskiej Macierzy Szkolnej, Biblioteka Publiczna, Spółdzielnia Spożywców, Komitet Obywatelski, szpital dla rannych żołnierzy. Skan z opracowania autorstwa Jerzego Maliszewskiego pt. "Sybiracy zesłani i internowani za udział w powstaniu styczniowym", wydanego przez Ministerstwo Spraw Wojskowych w 1930 r.: Wspomnienie pośmiertne doktora Antoniego Michałowskiego, wielkiego społecznika żelechowskiego, zamieszczone na łamach "Kurjera Warszawskiego" w numerze 74 z dnia 16 marca 1930 r. Dr Antoni Michałowski (1837-1930) mieszkał z żoną Marią i dziećmi w Żelechowie od maja 1870 r. do sierpnia 1915 r. Później przeprowadził się do Otwocka. W Żelechowie podjął wolną praktykę, a z czasem obowiązki lekarza miejskiego. Był pionierem profilaktyki i oświaty sanitarnej. Leczył, pomagał, oświecał. Rozwijał szeroką działalność społeczną. Z jego inicjatywy powstało w Żelechowie szereg instytucji użyteczności publicznej, m.in. Towarzystwo Straży Ogniowej Ochotniczej, Towarzystwo Miłośników Sceny i Muzyki, Towarzystwo Pożyczkowo-Oszczędnościowe, Koło Polskiej Macierzy Szkolnej, Biblioteka Publiczna, Spółdzielnia Spożywców, Komitet Obywatelski, szpital dla rannych żołnierzy.

Teresa Michalska, zam. Śmiałowska. Od młodych lat należała do organizacji patriotycznych, wyszła za mąż za lekarza i mieszkała w Sanoku i w Stryju, w czasie powstania już jako wdowa, zamieszkała we Lwowie, zarabiała na życie prowadząc pensję dla młodzieży, przekazała 1000 guldenów ,które miała po mężu, dla oddziału powstańców zdążającego na Lubelszczyznę, w mieszkaniu miała skład broni, wynajęła też pokój służący jako tajna kwatera, korzystał z niej Henryk Stroka, Gorączka, porucznik. Teresa Śmiałowska po upadku powstania przeniosła się do Krakowa, po stracie osiemnastoletniej córki, w akcie rozpaczy zniszczyła cenne pamiętniki z roku 1840 i 1863, zmarła w 1892.